Federal Rezerv dekabrda faiz dərəcəsini artıracaqmı? Bu axşam CPI son qərarı verəcək!

Bu axşam açıqlanacaq oktyabr ayının CPI məlumatları, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) ilin son faiz artımı qərarı üçün əsas göstərici olacaq. Güclü məşğulluq məlumatlarının artıq “şahin” mövqeyə yer açdığı bir şəraitdə, inflyasiya göstəricilərinin dinamikası birbaşa olaraq sədri Warsh-ın dekabrın 9-da faiz artımına gedib-getməməsinə təsir edəcək.

Hazırda bazarda dekabrda faiz artımının qiymətləndirilməsi təxminən 86%-ə çatıb. Keçən cümə günü qeyri-kənd təsərrüfatı məşğulluğu gözləntiləri xeyli üstələyib: 165 min yeni iş yeri yaradılıb, bazarın proqnozunun (70 min) xeyli üstündə, işsizlik səviyyəsi isə 4.1%-ə enib. Əmək bazarı şahin mövqeyə tam dəstək verib. Son FOMC iclasında səsvermə 10-a 2 nisbətilə faizlərin dəyişməz saxlanılması istiqamətində olub, lakin Cook və Hammack açıq şəkildə faiz artımını dəstəkləyib ki, bu da daxilidə fikir ayrılığının olduğunu göstərir. Belə olan halda, inflyasiya məlumatları həlledici faktor olacaq.

Goldman Sachs oktyabr üçün əsas CPI-nin aylıq artımının cəmi 0.16% olacağını, bu göstəricinin bazar gözləntiləri (0.20%) ilə müqayisədə xeyli aşağı olacağını proqnozlaşdırır; UBS 0.23%, JPMorgan-da iqtisadçı Mike Feroli isə 0.23% proqnozu verir.

Şirkətlər arasında fikir ayrılığı nəzərəçarpacaq dərəcədədir, bu axşam açıqlanacaq məlumatlar bazarda ciddi dalğalanma yaradacaq — Goldman Sachs-ın treydinq bölməsinin məlumatına əsasən həmin gün S&P 500-un nəzəri dalğalanma intervalı təxminən 80 baza nöqtəsi olub, müqavilə dəyəri isə təxminən 60 dollar təşkil edir. Xüsusi qeyd edilməlidir ki, bu hesabatda ötən il dövlətin fəaliyyətinin dayanması səbəbindən BLS tərəfindən oktyabr məlumatları toplanmayıb, buna görə də illik artım sürətləri hesablana bilməyəcək, bazar treydinqi diqqətini əsas CPI-nin aylıq dəyişiminə, onluq faizlərə yönəldəcək.

Goldman Sachs bu ay əsas CPI-nin sentyabrın 0.33%-dən Güclü şəkildə aşağı düşəcəyini və bunun üç əsas altbölmə ilə əlaqəli olacağını proqnozlaşdırır.

Aviabilet qiymətləri baxımından, Goldman Sachs-ın izlədiyi onlayn aviabilet qiymətləri oktyabr ayında aylıq olaraq dəyişməz qalıb. Aviasiya yanacağının qiymətinin kəskin artımı nəticəsində, aviabilet qiymətləri ilin ilk doqquz ayında orta hesabla ayda 2.5% artıb və bu ay artım dayanıb.

Səhiyyə sığortası ilə bağlı BLS oktyabr hesabatına sığorta şirkətlərinin mənbə məlumatlarının yarımillik yeniləməsini daxil edəcək. Goldman Sachs bu dəfəki yeniləmənin səhiyyə sığortası qiymətlərini 2.5% aşağı salacağını və bu mənfi təsirin qarşıdakı altı ay ərzində davam edəcəyini, növbəti yeniləmə isə gələn ilin aprelində olacağını proqnozlaşdırır. Bu, ümumilikdə tibbi xidmətlərin qiymətinin 0.1% azalmasına gətirib çıxaracaq və tibbi xidmətlər əsas CPI-də təxminən 9% çəkidə olduğu üçün təsiri əhəmiyyətlidir.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu altbölmə PCE-yə nisbətən fərqli mənbə məlumatlarından istifadə edir, buna görə bu aşağı salıcı təsir Fed-in əsas göstəricisi olan əsas PCE-nin göstəricilərinə ötürülməyəcək.

Avtomobil sektoru ilə bağlı, Goldman Sachs ikinci əl avtomobil qiymətlərinin 1.5% düşəcəyini (hərrac qiymətləri əsasında), yeni avtomobil qiymətlərinin 0.1% artacağını, avtomobil sığortası qiymətlərinin isə 0.3% azalacağını proqnozlaşdırır. Çəkisi 3% hesablanarsa, yalnız ikinci əl avtomobillər əsas CPI-də təxminən 4.5 baza nöqtəsi dəyərində azalmanı təmin edə bilər.

Bir texniki amil bu dəfəki məlumatların təhlilini daha da çətinləşdirir.

Ötən il dövlətin fəaliyyətinin dayanması səbəbindən BLS 2025-ci ilin oktyabr ayının qiymət məlumatlarını toplaya bilməyib, buna görə də mövsümi düzəliş faktorları yenidən hesablanıb. BLS sentyabr və noyabr indekslərinin həndəsi ortalamasından istifadə edərək bu boşluğu doldurub, bu üsul isə yanlışlıqla bu ayın mövsümi düzəliş əsasını aşağı salıb.

Goldman Sachs-ın qiymətləndirməsinə əsasən, bu statistik təhrif cari ilin oktyabr ayında mövsümi düzəliş olunmuş əsas CPI-nin aylıq göstəricisini təxminən 5 baza nöqtəsi yuxarı göstərir, bu təsirin ictimai nəqliyyat, geyim və otel yerləşdirməsi kimi altbölmələrə xüsusi təsiri var.

Əgər bu 5 baza nöqtəsinin statistik səs-küyünü nəzərə almasaq, Goldman Sachs-ın “faktiki” əsas inflyasiya göstəricisi təxminən 0.11% təşkil edəcək. Bloomberg İqtisadi Araşdırmalar bunun üçün xüsusi olaraq rəsmi zaman sırasının qırılmasını dolduran müstəqil qiymət izləmə indeksləri qurub.

Hətta bu axşam açıqlanacaq CPI məlumatları zəif də olsa, bunun Fed-in faiz artımını dayandırması üçün kifayət edib-etməyəcəyi qeyri-müəyyəndir.

Goldman Sachs qeyd edir ki, onların CPI proqnozu əsas PCE-də aylıq 0.23% artıma uyğun gəlir ki, bu da əsas CPI-nin 0.16%-dən yüksəkdir. Səbəb ondan ibarətdir ki, PCE-də ikinci əl avtomobillərin çəkisi aşağıdır, aviabilet, avtomobil sığortası və səhiyyə sığortası kimi altbölmələrin PCE mənbə məlumatları isə hələ də artımı göstərəcək. UBS-in də oktyabr üçün əsas PCE proqnozu 0.20% səviyyəsindədir ki, bu da illik təqribən 3.1%-ə bərabərdir.

Bu isə o deməkdir ki, hətta CPI məlumatları inflyasiyanın yumşalması siqnalını versə belə, Fed-in diqqət verdiyi əsas PCE nisbətən yüksək səviyyədə qala bilər və faiz artımının dayandırılması üçün kifayət qədər əsas verməz.

Goldman Sachs-ın faiz strategiyaçılarının əsas mövqeyi belədir: güclü əmək bazarı Fed-in əlavə faiz artımı üçün “zəruri şərtdir”, “qərarverici amil” deyil; məşğulluq məlumatları qapını açır, ancaq Fed-in bu qapıdan keçməsinə ancaq inflyasiya məlumatları yol göstərə bilər.

Artıq şahin gözləntilərin yüksək dərəcədə qiymətə daxil olduğu şəraitdə, yumşaq və sərt məlumatların bazardakı təsiri açıq asimmetriyaya malikdir.

Goldman Sachs proqnozlaşdırır ki, əgər bu axşam açıqlanacaq CPI gözləntilərdən zəif gəlirsə, bazarda müəyyən bir rahatlanma rallisi baş verə bilər, amma bu artım cümə günü açıqlanacaq PPI məlumatları ilə silinə bilər — JPMorgan oktyabr üçün PPI-nin aylıq 0.6% artacağını proqnozlaşdırır; əgər CPI göstəriciləri gözləntiləri əhəmiyyətli dərəcədə üstələyərsə, o zaman CTA sistemli satışların təzyiqi altında dekabr üçün faiz artımı gözləntiləri möhkəmlənə, bazarda daha kəskin reaksiyalara səbəb ola bilər.

Daha makro baxımdan, bu dəfəki CPI-nin yumşalmasının əsas səbəbləri — səhiyyə sığortası metodologiyasının yenilənməsi və ikinci əl avtomobil qiymətlərinin azalması — Fed-in əsas göstəricisi olan əsas PCE-yə çox az təsir edir. Bu vaxt, əhali arasında inflyasiya gözləntiləri son üç ilin zirvəsində qalır, PPI isə CPI-dən xeyli yuxarıdır. Faiz artımını dəstəkləyən iki açıq FOMC üzvünün baxışına əsasən, 0.16%-lik əsas CPI yalnız bir müddətlik bazar sevincinə səbəb ola bilər, lakin onların siyasət möqvelərini əsaslı şəkildə dəyişməyə hələ yetərli deyil.