/* custom css */ .tdb_single_content{ margin-bottom: 0; *zoom: 1; }.tdb_single_content:before, .tdb_single_content:after{ display: table; content: ''; line-height: 0; }.tdb_single_content:after{ clear: both; }.tdb_single_content .tdb-block-inner > *:not(.wp-block-quote):not(.alignwide):not(.alignfull.wp-block-cover.has-parallax):not(.td-a-ad){ margin-left: auto; margin-right: auto; }.tdb_single_content a{ pointer-events: auto; }.tdb_single_content .td-spot-id-top_ad .tdc-placeholder-title:before{ content: 'Article Top Ad' !important; }.tdb_single_content .td-spot-id-inline_ad0 .tdc-placeholder-title:before{ content: 'Article Inline Ad 1' !important; }.tdb_single_content .td-spot-id-inline_ad1 .tdc-placeholder-title:before{ content: 'Article Inline Ad 2' !important; }.tdb_single_content .td-spot-id-inline_ad2 .tdc-placeholder-title:before{ content: 'Article Inline Ad 3' !important; }.tdb_single_content .td-spot-id-bottom_ad .tdc-placeholder-title:before{ content: 'Article Bottom Ad' !important; }.tdb_single_content .id_top_ad, .tdb_single_content .id_bottom_ad{ clear: both; margin-bottom: 21px; text-align: center; }.tdb_single_content .id_top_ad img, .tdb_single_content .id_bottom_ad img{ margin-bottom: 0; }.tdb_single_content .id_top_ad .adsbygoogle, .tdb_single_content .id_bottom_ad .adsbygoogle{ position: relative; }.tdb_single_content .id_ad_content-horiz-left, .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-right, .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-center{ margin-bottom: 15px; }.tdb_single_content .id_ad_content-horiz-left img, .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-right img, .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-center img{ margin-bottom: 0; }.tdb_single_content .id_ad_content-horiz-center{ text-align: center; }.tdb_single_content .id_ad_content-horiz-center img{ margin-right: auto; margin-left: auto; }.tdb_single_content .id_ad_content-horiz-left{ float: left; margin-top: 9px; margin-right: 21px; }.tdb_single_content .id_ad_content-horiz-right{ float: right; margin-top: 6px; margin-left: 21px; }.tdb_single_content .tdc-a-ad .tdc-placeholder-title{ width: 300px; height: 250px; }.tdb_single_content .tdc-a-ad .tdc-placeholder-title:before{ position: absolute; top: 50%; -webkit-transform: translateY(-50%); transform: translateY(-50%); margin: auto; display: table; width: 100%; }.tdb_single_content .tdb-block-inner.td-fix-index{ word-break: break-word; }.tdi_96 .tdb-block-inner blockquote p{ font-size:20px !important;line-height:1.3 !important;font-weight:600 !important;text-transform:none !important; color: #2c3242; }.tdi_96 a{ color: #c60000; }.tdi_96 a:hover{ color: #2c3242; }@media (max-width: 767px) { .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-left, .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-right, .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-center { margin: 0 auto 26px auto; } }@media (max-width: 767px) { .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-left { margin-right: 0; } }@media (max-width: 767px) { .tdb_single_content .id_ad_content-horiz-right { margin-left: 0; } }@media (max-width: 767px) { .tdb_single_content .td-a-ad { float: none; text-align: center; } .tdb_single_content .td-a-ad img { margin-right: auto; margin-left: auto; } .tdb_single_content .tdc-a-ad { float: none; } } /* phone */ @media (max-width: 767px){ .tdi_96, .tdi_96 > p, .tdi_96 .tdb-block-inner > p{ font-size:17px !important; } }
Bitcoin (BTC) ekosistemində kvant kompüterlərinin yaratdığı təhlükə yenidən gündəmə gəlib. Bir Bitcoin tərtibatçısı bildirib ki, sənaye dövlət tərəfindən dəstəklənən qurumların super sürətli kvant kompüterləri vasitəsilə kriptovalyuta infrastrukturunu sındıra biləcəyi gələcəyə hazır deyil.
Bu xəbərdarlıq bu gün keçirilən ETHDenver konfransında panel müzakirəsi zamanı səsləndirilib. Paneldə Bitcoin tərtibatçısı Hunter Beast, Bitcoin Rails podkastının aparıcısı Isabel Foxen Duke və Project 11-in baş direktoru, kvant təhdidlərinə qarşı blokçeyn təhlükəsizliyi üzərində işləyən bir şirkətin rəhbəri Alex Pruden iştirak edirdi.
Beast qeyd edib ki, risk əvvəlcə düşünüldüyündən daha mürəkkəbdir və deyib: “Hazırda bunun bütün nəticələrinə hazır deyilik. Biz son dərəcə geniş və çoxşaxəli bir problemlə üz-üzəyik.”
Kvant təhlükəsinə dair narahatlıqlar Google tərəfindən 2024-cü ilin dekabrında təqdim olunan Willow kvant çipi ilə güclənib.
Project 11-in baş direktoru Pruden-ə görə, Willow birbaşa olaraq Bitcoin-i sındırmaq gücündə deyil; lakin bu texnologiyanın miqyaslana bilən bir yolda olduğunu nümayiş etdirməsi baxımından kritik bir mərhələdir.
Bundan əlavə, bu ay Avstraliyanın Sidney şəhərində tədqiqatçılar tərəfindən dərc olunan akademik bir araşdırma göstərib ki, bəzi şifrləmə növləri (Bitcoin pul kisələri də daxil olmaqla) əvvəllər düşünüləndən daha az güclü kvant kompüterləri ilə sındırıla bilər.
Pruden qeyd edib: “Sındırma həddi azalır, eyni zamanda texnoloji inkişaf sürətlənir. Bir nöqtədə bu iki xətt kəsişəcək.”
Beast-ə görə, kvant yarışı yalnız texnologiya nəhəngləri ilə məhdudlaşmır. “Əsl böyük oyunçular kəşfiyyat agentlikləridir,” deyən Beast, texnologiyanın dəyərinin milyardlarla dollar olduğu və əsas strateji istifadəsinin dövlətlərarası kodların sındırılması imkanlarında olduğunu əlavə edib.
Kvant kompüterləri yalnız Bitcoin-in kriptoqrafiyasını deyil, həm də dünyada geniş istifadə olunan RSA şifrləmə sistemini sındırmaq potensialına malikdir. Bu isə o deməkdir ki, güclü kvant kompüteri hazırlayan bir ölkə digər ölkələrin şifrələnmiş məlumatlarına çıxışda üstünlük əldə edə bilər.
Ümumiyyətlə qəbul edilir ki, Bitcoin uzunmüddətli perspektivdə kvant davamlı kriptoqrafik alqoritmlərə keçməlidir, lakin tərtibatçılar cəmiyyətində bu məsələdə razılıq yoxdur.
Bəzi nüfuzlu şəxslər hesab edirlər ki, kriptoqrafik baxımdan əhəmiyyətli kvant kompüteri hələ onilliklər uzaqdadır. Bitcoin Core tərtibatçısı Luke Dashjr dekabr ayında bildirib: “Kvant real təhlükə deyil. Bitcoin-in həll etməli olduğu daha böyük problemləri var.”
Lakin Beast bu yanaşmanı riskli hesab edir:
“Bitcoin-in gələcəyini texnoloji inkişafın yavaşlayacağı ehtimalına bağlamamalıyıq.”
Mütəxəssislərin fikrincə, hazırda Bitcoin-i sındıra biləcək kvant kompüteri mövcud deyil. Lakin həm akademik irəliləyişlər, həm də dövlət dəstəyi ilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bu təhlükə artıq “uzaq bir gələcək” olmaqdan çıxıb və strateji planlaşdırma tələb edən məsələyə çevrilib.
