Giá cả cao thúc đẩy chính sách giảm thuế! Nhật Bản dự kiến giảm mạnh thuế tiêu dùng đối với thực phẩm, nguy cơ tài chính và lạm phát gia tăng

Ứng dụng tài chính Zhihui cho biết, mặc dù cựu thủ tướng Nhật Bản và các quan chức trong đảng bày tỏ lo ngại về nguồn tài trợ cho việc giảm thuế, Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của Nhật vẫn đang thúc đẩy kế hoạch tạm dừng thu thuế tiêu thụ đối với thực phẩm. Ông Itsunori Onodera, Chủ tịch Ủy ban nghiên cứu thuế của LDP, phát biểu sau cuộc họp với các nghị sĩ trong đảng vào thứ Hai: "Hiện nay, rất nhiều người dân đang chịu áp lực từ việc chi phí sinh hoạt tăng cao. Chúng tôi dự định thiết kế một cơ chế thực chất đưa thuế suất tiêu thụ về 0, nhằm thực hiện cam kết của chúng tôi trong các cuộc bầu cử."

Việc chính quyền thành phố Takamatsu kiên quyết thúc đẩy giảm thuế diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt nghiêm trọng. Chỉ số giá tiêu dùng cốt lõi của Nhật đã tăng liên tục trong 58 tháng so với cùng kỳ năm trước. Tháng 6 năm 2026, CPI cốt lõi tăng 1,6% so với cùng kỳ, mức tăng tiếp tục mở rộng. Giá thực phẩm trở thành yếu tố chính đẩy giá cả tăng cao, loại trừ thực phẩm tươi sống, giá thực phẩm tăng 3,1% so với cùng kỳ, trong đó giá hạt cà phê, cá ngừ và cơm hộp tăng lần lượt 23,3%, 17,9% và 10,6%.

Trong khi đó, triển vọng kinh tế của Nhật Bản trở nên u ám. Văn phòng Nội các ngày 30 tháng 7 đã hạ mạnh dự báo tăng trưởng kinh tế thực tế tài khóa 2026 từ mức 1,3% hồi tháng 1 xuống còn 0,9%, dự báo tăng trưởng tiêu dùng cá nhân giảm từ 1,3% xuống 0,9%. Hơn 90% hộ gia đình dự báo giá cả sẽ tiếp tục tăng trong năm tới, 49,9% hộ gia đình dự đoán tình hình kinh tế sẽ xấu đi, mức cao nhất kể từ tháng 12 năm 2008.

Dưới áp lực kép của giá cả tăng cao và kinh tế yếu kém, tỷ lệ ủng hộ của Sanae Takaichi tiếp tục giảm. Kết quả thăm dò mới nhất tháng 7 cho thấy tỷ lệ ủng hộ bà đã giảm xuống dưới 50%. Các nhà phân tích nhận định việc Takaichi kiên quyết thúc đẩy giảm thuế là nhằm cứu vãn tỷ lệ ủng hộ liên tục giảm sút, bị chỉ trích là "chỉ nhìn trước mắt, không có tầm nhìn toàn cục".

Một số nghị sĩ trong đảng đã bày tỏ ý kiến phản đối rõ ràng, mối quan ngại chính là tính bền vững tài chính của Nhật Bản. Theo ông Shigeyuki Goto, nghị sĩ kỳ cựu của LDP, người chủ trì cuộc họp tiết lộ, trong số các nghị sĩ phát biểu tại cuộc họp, có 65 người ủng hộ, 9 người phản đối, 1 người giữ lập trường trung lập.

Tuy nhiên, ý kiến phản đối trong đảng được dự báo khó có thể lung lay được đà thúc đẩy kế hoạch giảm thuế. Cựu Bộ trưởng Nội vụ Seiichiro Murakami cho biết: "Thực hiện chính sách này mà không có nguồn tài trợ rõ ràng, tôi cho rằng điều này rất đáng lo ngại cho tình hình tài chính của Nhật Bản."

Cựu Thủ tướng Shigeru Ishiba cũng bày tỏ lo lắng về việc bù đắp thiếu hụt ngân sách. Ông phát biểu sau cuộc họp: "Ngay cả khi giả định có nguồn tài trợ tạm thời, liệu những nguồn này có thể coi là bền vững không?" Ông nhấn mạnh chi phí an sinh xã hội tăng mạnh do già hóa dân số và tỷ lệ sinh thấp.

Cộng đồng quốc tế cũng ngày càng lo lắng về tình hình tài chính của Nhật Bản. S&P Global Ratings đã cảnh báo từ tháng 1 năm nay rằng kế hoạch giảm thuế thực phẩm do Takaichi đề xuất sẽ làm giảm thu nhập tài chính Nhật Bản, gây tổn hại lâu dài cho quốc gia. Tháng 2, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong cuộc tham vấn Điều IV với Nhật đã khuyến nghị rõ ràng: "Nhà chức trách nên tránh cắt giảm thuế tiêu thụ, đây là biện pháp không chính xác, sẽ làm xói mòn không gian tài khóa và gia tăng rủi ro tài khóa."

Đáng lo ngại hơn, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Kazuo Ueda đã phát đi tín hiệu diều hâu rõ ràng, cảnh báo rủi ro lạm phát vượt dự báo và không loại trừ khả năng đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất. Trong bối cảnh "giá cao, lãi suất cao, nợ cao" trở thành bình thường mới, việc mở rộng tài khóa do giảm thuế hoàn toàn trái ngược với định hướng chính sách kiềm chế lạm phát của ngân hàng trung ương.

Itsunori Onodera sẽ ra quyết định về phương thức triển khai cụ thể của kế hoạch giảm thuế. Quyết định này dự kiến sẽ được phê duyệt ở cấp cao hơn trong LDP trong tuần này, nhằm phối hợp với thời hạn "kết luận vào đầu tháng 8" do Thủ tướng Sanae Takaichi đặt ra.

Kế hoạch hiện tại dự kiến bắt đầu từ tháng 4 năm 2027, sẽ giảm thuế tiêu thụ thực phẩm từ 8% xuống 1%, trong thời hạn hai năm. Ước tính thiệt hại thuế hàng năm do đó sẽ vượt 4 nghìn tỷ yên (tương đương khoảng 25,5 tỷ USD).

Trong thời gian giảm thuế hai năm, chính phủ sẽ tiến hành xây dựng cơ chế hỗ trợ tiền mặt cho các hộ thu nhập thấp nhằm giảm bớt tác động khi thuế suất tăng trở lại sau này.