【Bài đăng dài bằng tiếng Anh】Mười năm của Ethereum: Từ tầm nhìn utopia đến chủ nghĩa hiện thực

Chainfeeds Dẫn nhập:

Từ góc nhìn thuần túy về hạ tầng, mười năm qua đã chứng kiến sự chuyển mình từ chủ nghĩa lý tưởng sang chủ nghĩa thực dụng, thực sự xây dựng nên một nền tảng phù hợp cho các mục đích kinh tế nghiêm túc. Những giải pháp kỹ thuật có thể triển khai đã thay thế cho sự thuần khiết triết học lý tưởng, tính an toàn có thể định lượng đã thay thế cho sự phi tập trung trừu tượng, và sự tiến bộ liên tục, tăng trưởng lũy kế từng bước nhỏ đã thay thế cho những cuộc cách mạng một lần.

Nguồn bài viết:

Tác giả bài viết:

YQ

Quan điểm:

YQ: Sự chuyển đổi căn bản: Năm 2015, Ethereum coi phi tập trung, khả năng chống kiểm duyệt và không cần tin cậy là giá trị tối thượng (bản thân là mục tiêu, xuất phát từ ý thức hệ cypherpunk). Nhưng đến năm 2025, những đặc tính này đã trở thành “giá trị công cụ” với sự khác biệt then chốt: chủ nghĩa lý tưởng sẽ hỏi “Chúng ta có thể làm hệ thống phi tập trung đến mức nào?”, còn chủ nghĩa thực dụng sẽ hỏi “Để giải quyết vấn đề, chúng ta cần mức độ phi tập trung đến đâu là đủ?”. Devconnect Argentina 2025 đã thể hiện rõ ràng: Ethereum Foundation đã kiên quyết chọn hướng tiếp cận sau. Tại hội nghị Devconnect Argentina ở Buenos Aires năm 2025, một Ethereum về bản chất khác biệt đã xuất hiện xuyên suốt năm ngày chương trình kỹ thuật. Các bài phát biểu của các nhà nghiên cứu Ethereum Foundation và nhà phát triển ứng dụng cho thấy: Ethereum đã chuyển từ việc theo đuổi sự hoàn hảo trừu tượng của giao thức sang cải tiến hạ tầng thực dụng để hỗ trợ ứng dụng thực tế. Điều này thậm chí còn thể hiện rõ trong cấu trúc hội nghị. Vào ngày 17 tháng 11 tại Ethereum Day, Tomasz Stanczak, Hsiao-Wei Wang, Ansgar Dietrichs, Barnabé Monnot và Vitalik Buterin đã cùng nhau trình bày về việc tái cấu trúc chiến lược của Foundation vào tháng 4 năm 2025: tối ưu hóa tổ chức xoay quanh ba mục tiêu cụ thể — mở rộng L1 bằng cách tăng gas limit, mở rộng khả năng sử dụng dữ liệu blob thông qua triển khai PeerDAS, và cải thiện trải nghiệm người dùng thông qua khả năng tương tác chuỗi chéo. Sau đó, các thành quả đã đạt được trong năm 2025 được liệt kê: gas limit tăng từ 30 triệu lên 60 triệu (Fusaka), số lượng validator vượt 1.1 triệu, 700 tỷ USD giá trị ETH staking đảm bảo an ninh mạng lưới. Chiến lược mở rộng Gas Limit được thúc đẩy dần dần qua “kỷ nguyên mở rộng thực dụng” (pragmatic scale era, 2025–2026) — không có cuộc cách mạng kiến trúc, mà là loại bỏ có hệ thống các nút thắt cổ chai. Việc mở rộng từ 30 triệu lên 60 triệu được thúc đẩy bởi tối ưu hóa hiệu suất client, EIP-7623 (tăng phí gas lên 40 gas/byte cho giao dịch L2 có tỷ lệ calldata cao, so với 16 gas/byte cho giao dịch thông thường) và EIP-7825 (giới hạn mỗi giao dịch ở mức 16.78 triệu gas). Việc mở rộng này hoàn thành qua ba bước: 30 triệu lên 36 triệu (tháng 2/2025), 36 triệu lên 45 triệu (tháng 7/2025), 45 triệu lên 60 triệu (tháng 11/2025). Đến ngày 3 tháng 12, bản nâng cấp Fusaka chính thức đặt 60 triệu làm giá trị mặc định. Kết hợp với bản nâng cấp Dencun tháng 3/2024 giới thiệu giao dịch blob chuyên dụng EIP-4844, Rollup đã có một lớp dữ liệu khả dụng độc lập, giúp lớp thực thi L1 có thêm không gian. Trọng tâm mở rộng ngắn hạn bao gồm tách biệt đề xuất - xây dựng nâng cao (ePBS), kích hoạt block-level access list (BAL) để thực thi song song, định giá lại gas chính xác hơn cho chi phí tính toán, và rút ngắn thời gian slot xuống còn 6 giây để tăng gấp đôi sản lượng block. Về dài hạn (2027–2030), tập trung vào đồng thuận nhẹ, thay thế máy ảo, cấu trúc trạng thái cây nhị phân và đơn giản hóa giao thức, từ bỏ giải pháp Verkle tree vốn bị loại bỏ do rủi ro lượng tử (dựa trên cam kết đa thức, dễ bị tổn thương trước máy tính lượng tử). Chuẩn hiệu suất client của bản nâng cấp Fusaka dựa trên testnet Sepolia và shadow fork mainnet. Geth, chiếm khoảng 60% validator, có thể thực thi block 60 triệu gas đầy tải trong 3.0 giây, thông lượng khoảng 20 triệu gas/s. Nethermind nhanh nhất, 2.4 giây (25 triệu gas/s); Besu cần 3.3 giây (18 triệu gas/s); Erigon là 2.7 giây (22 triệu gas/s). Tất cả client đều thấp hơn nhiều so với ngưỡng cảnh báo 4 giây, đảm bảo 90% validator có thể nhận và xử lý block trong một phần tư đầu tiên của slot 12 giây, duy trì an ninh đồng thuận. Dữ liệu truyền tải mạng cho thấy 90% validator có thể nhận block qua giao thức gossip trong 0.7–1.0 giây, 10% còn lại đôi khi bị trễ 2–3 giây do vị trí địa lý. Chính những thực tế kỹ thuật này khiến gas limit tăng trưởng dần dần thay vì đột ngột, để tránh rủi ro ổn định mạng lưới. Nút thắt cổ chai đã chuyển từ tốc độ thực thi thuần túy sang mô hình truy cập trạng thái, I/O đĩa và sự phình to trạng thái tích lũy. Dữ liệu cho thấy, thời gian truy cập tài khoản và slot lưu trữ đã trở thành yếu tố chính trong thực thi giao dịch phức tạp. Với gas limit 60 triệu, trạng thái Ethereum tăng khoảng 60GB mỗi năm; nếu mở rộng lên 300 triệu gas mà không có biện pháp giảm nhẹ, sẽ tăng 300GB mỗi năm, chỉ trong vài năm trạng thái sẽ đạt vài TB. Những thực tế này từng thúc đẩy nghiên cứu Verkle tree, nhưng do rủi ro máy tính lượng tử đối với cấu trúc cam kết đa thức, hướng đi này bị bỏ, thay vào đó là các chiến lược thực dụng hơn — cắt tỉa tích cực, kinh tế học thuê trạng thái, và phát triển cấu trúc cây nhị phân chống lượng tử có thể triển khai vào 2027–2030. 【Bản gốc bằng tiếng Anh】