Kung magpatuloy ang digmaan ng 8 hanggang 12 linggo, ano ang magiging halaga? Masusing sinusuri ng White House ang epekto, nagbabala ang Kalihim ng Pananalapi ng US sa panganib ng pagtaas ng presyo ng gasolina

Habang patuloy na tumitindi ang alitan sa pagitan ng Estados Unidos at Iran, lalong tumutuon ang White House sa isang pangunahing usapin: Kung magtatagal ang digmaan, malalakas ba nitong tatamaan ang ekonomiya ng Amerika?

Ayon sa impormasyong ibinahagi sa Wall Street Journal, simula pa nitong taon, si Pangulong Trump at ang kanyang mga tagapayo ay lihim na nakikinig sa opinyon ng mga opisyal ng gabinete, kaalyadong politiko, at mga lider ng industriya upang tasahin ang posibleng epekto sa Wall Street at sa tunay na ekonomiya ng Amerika kung hindi agad matatapos ang gera. Marami ang nagpahayag ng pangamba sa posibilidad ng isang mas matagal na labanan, at nagkaroon pa ng mga pag-aaral sa senaryo ng isang “mas matagal na digmaan”.

Siksikang Pagtatasa ng White House: Gaano kalaki ang gastos kung magtatagal ang gera?

Sabi ng mga nakakaalam, ang Secretary ng U.S. Treasury na si Scott Bessent ay nagbigay ng ulat kay Trump tungkol sa reaksyon ng merkado gayundin ang ugnayan ng tagal ng gera sa hinaharap ng ekonomiya ng Amerika. Tinalakay nila kung anong mga hakbang ang posibleng gawin ng Treasury kung magtagal ang labanan ng 8 hanggang 12 linggo, at paano haharapin ng Amerika ang panganib ng patuloy na pagtaas ng presyo ng gasolina. Ayon kay Bessent, sa enerhiyang dulot ng digmaan, mas mahina ang Asia at Europe kaysa Amerika.

Nabanggit din sa ulat, nitong nakaraang buwan, nagbigay ang U.S. Treasury ng pansamantalang pahintulot na magbenta ng Iranian crude oil na kasalukuyang nasa dagat. Kasabay nito, nagbigay rin ng payo si Kevin Hassett, Direktor ng U.S. National Economic Council, kay Trump ukol sa maaaring epekto ng digmaan sa ekonomiya ng Amerika.

Sabi ng White House, patuloy silang nakikipag-ugnayan sa mga negosyo upang bawasan ang epekto ng digmaan sa ekonomiya. Ayon sa tagapagsalita ng White House, malinaw kay Trump ang maaaring pansamantalang aberya dulot ng labanan at “kasalukuyan ding nakikipagtulungan ang gobyerno sa pribadong sektor upang mabawasan ang mga aberya”.

Mismong si Trump ay matiyagang binabantayan ang galaw ng stock market at performance ng ekonomiya, at isinasaalang-alang ang merkado sa pagdesisyon ng mga polisiya. Mula nang magsimula ang opensiba ng Amerika noong katapusan ng Pebrero, iba-iba ang naging pahayag ni Trump sa kung gaano kabilis dapat matapos ang labanan. Sa isang panayam sa Fox News, sinabi niya na sinusuportahan ng kanyang economic team ang military action laban sa Iran dahil “kailangang pigilan ng Amerika ang Iran na magkaroon ng nuclear weapons”. Ngunit inamin rin niyang hindi siya sigurado kung bababa ang presyo ng gasolina bago ang midterm elections.

Presyo ng langis, inflation, at market volatility: Ramdam na ang epekto ng digmaan

Batay sa datos pang-ekonomiya, unti-unti nang lumalabas ang epekto ng alitan. Ayon sa U.S. Department of Labor, umakyat ng 3.3% ang Consumer Price Index (CPI) nitong Marso kumpara sa 2.4% noong Pebrero. Kasabay nito, pansamantalang lumampas sa $100 per barrel ang international oil prices, habang higit $4 per gallon ang presyo ng gasolina. Ang stock market ay tumama nang malaki, bumagsak at saka tumaas, sumusunod sa mga pahayag ni Trump hinggil sa digmaan.

Nagbabala si Jamie Dimon, CEO ng JP Morgan, sa kanyang liham sa mga shareholder kamakailan, na kung magtatagal ang gera, haharap ang merkado sa “malaki at tuluy-tuloy na shock sa presyo ng langis at commodity,” pati na rin sa global supply chain restructuring, maaaring magdulot ng mas matigas na inflation at sa huli, tataas ang interest rates.

Kaugnay nito, dumarami ang mga negosyo na nag-aalala na hindi pa ganap na nauunawaan ng financial markets ang mga limitasyong nararamdaman ng totoong oil logistics. Sa energy conference na ginanap sa Houston noong nakaraang buwan, sinabi ni Mike Wirth, CEO ng Chevron, na hindi pa napagtanto ng financial markets ang tindi ng pagkaantala sa pisikal na daloy ng crude oil.

Sa parehong pagpupulong, sinabi nina Chris Wright, Energy Secretary ng Amerika, at Doug Burgum, Interior Secretary, sa mga lider ng industriyang oil na maaayos ang congestion sa Strait of Hormuz sa loob ng ilang linggo, at hindi mangangailangan ng buwan. Gayunman, may ilang energy executives na tahimik na hindi sumasang-ayon sa optimismong iyon, dahil ang kawalang-katiyakan ng digmaan ay nagpapahirap sa kanilang pagpaplano ng investments.

Sabi ng mga opisyal ng White House, ang energy team ni Trump ay palaging may diretsong komunikasyon sa mga executive ng oil and gas companies ng Amerika. Matapos sumiklab ang digmaan, nagsimula agad ang pag-uusap sa oil companies upang bawasan ang pagtigil ng supply at mapataas ang production.

Nagbabala ang mga Negosyo at agrikultura: Hormuz ang susi

Ayon sa mga nakakaalam, sa nakaraang ilang linggo, tatlong CEO ng pangunahing oil companies ng Amerika ay lihim na nagpahatid ng babala sa mga opisyal ng Trump administration, kabilang si Energy Secretary Chris Wright at Interior Secretary Doug Burgum. Binanggit nila na ang Strait of Hormuz ang nagdadala ng halos 20% ng global oil at liquefied natural gas daily supply. Kung mananatiling sarado ang daanan, matinding iipit ang global fuel supply chain at posibleng lumubha bigla ang krisis sa enerhiya.

Gayunman, hindi lahat ay pesimistiko. Si Steve Moore, matagal nang economic adviser ni Trump, ay nagsabi nitong Marso sa White House, na kung makakaalis ang Amerika sa digmaan sa loob ng isang buwan at muling mabubuksan ang Hormuz Strait, posibleng bumaba muli sa $70 per barrel ang presyo ng langis. Ngunit, nag-alala rin siya sa trend ng pagtaas ng presyo ng oil and gas sa panahong iyon.

Ang epekto ng alitan ay dahan-dahang lumalaganap papunta sa sektor ng agrikultura. Si Brooke Rollins, Agriculture Secretary ng Trump administration, ay kamakailan nagsabi sa mga lobbying groups ng agrikultura na ipaparating nila kay Trump ang kanilang pag-aalala sa pagtataas ng presyo ng fertilizer dahil sa pagsasara ng Hormuz Strait. Ayon kay Caleb Ragland, pangulo ng American Soybean Association, napagpasyahan na ng mga magsasaka na iparating sa gobyerno na ito ay isang uri ng “emergency,” at kinakailangang manatiling bukas ang supply channels.

Ayon sa American Farm Bureau Federation, kalahati ng global supply ng urea at halos ikatlong bahagi ng ammonia supply ay kailangang dumaan sa Hormuz Strait. Ibig sabihin, kung mas matagal itong masarado, lalong tataas ang presyo ng agricultural inputs at mas lalaking pasanin para sa agricultural production costs.

Kaugnay nito, mayroon ding malalakas na boses mula sa supporters ng energy industry. Nang inihahanda ng White House ang biyahe ni Trump sa Texas nitong Pebrero para i-promote ang deregulasyon ng oil and gas, nakatanggap sila ng email mula kay Matt Coday, president ng American Oil and Gas Workers Association. Inilahad ni Coday ang kwento ng isang babaeng tumakas mula sa rehimeng mapanupil ng Iran, sabay sabing panahon na upang ibagsak ang rehimen ng Iran gamit ang lakas. Naniniwala rin siya na hindi malaki ang magiging epekto ng gera sa ekonomiya ng Amerika, at tinawag ang pagtaas ng presyo ng gasolina dahil sa digmaan bilang isang “panandaliang pagbabago”.

Sa pangkalahatan, habang tumataas ang kawalang-katiyakan sa tagal ng alitan, patuloy na nagpapadala ng malinaw na babala ang White House, financial institutions, energy companies, at agricultural organizations: Maaaring kontrolin ng gobyerno ang pansamantalang epekto ng digmaan, ngunit kapag tumagal ito, mas matindi at mas malawak ang epekto nito sa presyo ng langis, inflation, supply chain at pandaigdigang ekonomiya kaysa sa ipinapakita ng merkado ngayon.