Kết thúc một thời đại! Semianalysis: Nếu không có Huang Renxun, Nvidia sẽ trở thành Apple tiếp theo

Huang Renxun đã rời khỏi Nvidia, nơi ông đã chèo lái suốt 33 năm.

"Nvidia chưa bao giờ được xây dựng để tồn tại khi ông ấy không còn ở đó." Viện nghiên cứu bán dẫn nổi tiếng Semianalysis viết trong báo cáo mới nhất.

Semianalysis so sánh Nvidia với một Apple tiếp theo.

Ở quy mô và tầm vóc như vậy, chỉ có một doanh nghiệp do nhà sáng lập có tầm nhìn lãnh đạo sau khi người sáng lập rời đi vẫn phát triển tốt, đó là Apple dưới thời Steve Jobs.

SpaceX và Tesla không thể vận hành nếu không có Elon, cũng như Nvidia sẽ không thể vận hành nếu không có Huang Renxun.

Semianalysis cho rằng, dưới sự điều hành của các nhà quản lý chuyên nghiệp tiếp theo, hướng đi có khả năng nhất của Nvidia sẽ là: mua lại cổ phiếu quy mô lớn, thu hẹp bảng cân đối, từ bỏ những đặt cược sinh thái cấp tiến. "Tốc độ phát triển công nghệ của công ty sẽ không còn như trước" – điều này chấp nhận được với cổ đông trong ngắn hạn, nhưng lại là tín hiệu tiêu cực cho cả ngành AI. "Thiếu ông ấy, thế giới công nghệ sẽ rất khác."

Mối lo lớn hơn là: ưu thế chuỗi cung ứng do Huang Renxun trực tiếp xây dựng, hệ thống niềm tin khách hàng và hàng rào sinh thái mã nguồn mở đều khó được người kế nhiệm sao chép, trong khi tới năm 2028, hơn 70% tổng năng lực sản xuất có thể chuyển khỏi Nvidia.

Hiện nay, hai ứng cử viên sáng giá nhất nội bộ Nvidia là Ian Buck (Phó chủ tịch mảng trung tâm dữ liệu, người sáng lập CUDA) và Jonah Alben (Phó chủ tịch cấp cao kỹ thuật GPU), song Semianalysis vẫn dè dặt về cả hai: "Họ đều xuất sắc, nhưng có thể không nắm được tinh túy chuỗi cung ứng như Jensen."

Một vương quốc, chỉ có một ông vua

Huang Renxun có khoảng 60 cấp dưới trực tiếp, gần như bao phủ toàn bộ chức năng cốt lõi. Ông từng nói công khai: "CEO nên có nhiều cấp dưới trực tiếp nhất, vì những người này cần quản lý ít nhất." Ông không tổ chức các cuộc họp một-một và không quan tâm đến chức danh cao thấp.

Cấu trúc phẳng cực độ này giúp Nvidia với chỉ khoảng 42.000 nhân viên mà vẫn chống đỡ được vốn hóa thị trường hàng đầu thế giới, được Huang tự xưng là "công ty lớn nhỏ nhất thế giới".

Nhưng cái giá phải trả là: gần như không ai được đào tạo để kế nghiệp.

Semianalysis chỉ ra, trên trang web chính thức của Nvidia, dưới tên Huang Renxun chỉ có năm lãnh đạo cấp cao được giới thiệu nổi bật, trong đó hai người thuộc lĩnh vực pháp lý và tài chính. Một lãnh đạo cấp cao đầu năm nay nói với Semianalysis: "Ian (Buck) thà chết còn hơn thay Jensen, anh ấy không muốn công việc đó. Jonah (Alben) được tôn trọng hơn, người ta nói anh ấy làm được, nhưng thực tế, không ai muốn nhận việc đó thật sự."

Hiện tại, Colette Kress được bổ nhiệm làm CEO tạm quyền, nhưng Semianalysis cho rằng, "để hơn 60 phó chủ tịch hình thành tầm nhìn thống nhất cho công ty cần một kiểu người rất đặc biệt, nếu không khả năng công ty mất phương hướng là rất lớn."

Cược của nhà sáng lập, nhà quản lý chuyên nghiệp không dám đặt

Lịch sử thành công của Nvidia về thực chất là lịch sử những canh bạc lớn.

CUDA lỗ trong nhiều năm, các nhà phân tích Phố Wall liên tục nghi ngờ, Huang Renxun vẫn kiên định. Một cựu nhân viên nói với Semianalysis:

Mặc dù việc sử dụng transistor có hạn, rất nhiều người phản đối dành transistor cho trình tạo bóng lập trình, CUDA và nhân tensor, nhưng Huang Renxun vẫn khiến toàn công ty ủng hộ chúng.

Hiện nay, trong Nvidia còn hai dự án mà Huang gọi là "canh bạc tỷ đô số 0" — Omniverse và tự lái. Hôm nay chúng chưa sinh lời, nhưng ông cho rằng chúng quan trọng như CUDA.

Semianalysis nhận định: các nhà quản lý kế nhiệm sẽ không dám đặt cược như vậy, cách họ chịu trách nhiệm trước hội đồng và cổ đông là hoàn toàn khác. "Những cược dài hạn và niềm tin vững chắc sẽ khó tồn tại hơn."

Đối tượng so sánh đã hiện rõ – Apple sau thời Steve Jobs.

Nhà sáng lập rút lui, nhà quản lý chuyên nghiệp lên thay, công ty trở nên bảo thủ hơn và hoàn lại tiền mặt. Cổ đông hài lòng nhưng tốc độ phát triển công nghệ không còn như cũ.

Khách hàng mua là mua Huang Renxun, không chỉ mua GPU

Sự ra đi của Huang Renxun cũng gây chấn động mang tính cấu trúc đối với hệ sinh thái khách hàng Nvidia.

Huang chính là người quyết định cao nhất trong phân phối chip, trung tâm của mọi cuộc đàm phán với khách hàng lớn. Semianalysis viết:

Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây mới trên toàn thế giới huy động được vốn là vì Huang Renxun ủng hộ họ, chứ không phải vì họ so sánh chip và chọn Nvidia.

Cụ thể, chương trình "bảo lãnh" của Nvidia giúp các nhà vận hành không có xếp hạng tín nhiệm đầu tư cũng có thể vay với mức lãi suất của doanh nghiệp đầu tư – Nvidia bán GPU với đầy đủ lợi nhuận ngay từ ngày đầu, sau đó đặt ngưỡng tối thiểu cho thu nhập của người mua, bảo lãnh cho chủ nhà của người mua hoặc tự ký hợp đồng thuê.

Tính đến quý tài chính mới nhất, tổng cam kết bảo lãnh ngoài bảng cân đối mà Nvidia công bố đã đạt 530 tỷ USD, tăng vọt từ mức 184 tỷ USD quý trước, trong đó có 36 tỷ USD "cam kết tối thiểu phải trả dù không lấy hàng" và 99 tỷ USD cổ phần nắm giữ.

Nếu thiếu cam kết từ Huang Renxun, hệ sinh thái (tài chính AI) này có thể sẽ thu hẹp đáng kể.

Hàng rào chuỗi cung ứng là 'cá nhân hóa'

Kiểm soát của Nvidia đối với nhà cung ứng cũng phụ thuộc rất lớn vào uy tín cá nhân của Huang Renxun.

Semianalysis tiết lộ chi tiết then chốt trong báo cáo: Nvidia và SK Hynix có một thỏa thuận ngầm về ưu tiên giá. Họ ước tính báo giá HBM4 năm 2027 của SK Hynix với Nvidia khoảng 3,0–3,3 USD/Gb, trong khi AMD, Broadcom, Amazon, Google và các khách hàng lớn khác phải trả 3,7–4,1 USD/Gb – đổi lại, Nvidia trao cho SK quyền ưu tiên phân phối GPU.

Cam kết cung ứng và năng lực sản xuất của Nvidia nhảy vọt từ 119 tỷ USD lên 279 tỷ USD chỉ trong một quý, chủ yếu dùng để khóa nguồn cung bộ nhớ.

Tất cả những điều này do chính Huang Renxun đích thân CEO to CEO đàm phán được.

Thiếu ông ấy, các công ty này sẽ không còn ưu tiên Nvidia ở mức độ đó nữa, còn người khác sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn lực sản xuất hơn.

Semianalysis dự đoán, tới năm 2028, hơn 70% tổng năng lực sản xuất có thể không còn chuyển cho Nvidia.

Lỗ hổng của hệ sinh thái mã nguồn mở

Huang Renxun còn đóng vai trò mà bên ngoài ít chú ý: cầu nối giữa Nvidia và cộng đồng AI mã nguồn mở toàn cầu.

Semianalysis chỉ ra, đây là một "bí mật công khai" – đội kỹ thuật phát triển của Nvidia (DevTech) hợp tác chặt chẽ với nhiều phòng thí nghiệm AI tiên tiến, trao đổi kỹ sư giữa hai bên đã tạo ra hàng loạt thư viện lõi tối ưu cho Blackwell GPU như DeepGEMM, DeepEP, MiniMax MSA,... Những thành quả này sau đó đã lan tỏa ra cộng đồng mã nguồn mở toàn cầu, được các công cụ suy luận phổ biến như SGLang, vLLM tích hợp rộng rãi.

Không có Jensen với vai trò người phát ngôn và hỗ trợ tài chính cũng như kỹ thuật cho các mô hình mã nguồn mở, những phòng thí nghiệm này có lẽ buộc phải khẳng định không dùng GPU Nvidia và phần mềm Nvidia chỉ giới hạn trong nội bộ.

Các đổi mới tại Trung Quốc sẽ không còn có thể chia sẻ trong hệ sinh thái Nvidia và hệ sinh thái máy học nói chung, về cơ bản điều đó là tiêu cực. Nó có thể tốt cho những phòng thí nghiệm AI đóng kín, nhưng là tin xấu cho startup.