Chủ tịch chi nhánh Fed cảnh báo mạnh mẽ! Goolsbee cảnh báo làn sóng đầu tư AI có thể khiến kinh tế quá nóng, Barkin ủng hộ tiếp tục tăng lãi suất

Theo ứng dụng Tài chính Zhihu, hai quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã lần lượt phát biểu về triển vọng kinh tế và chính sách tiền tệ của Mỹ vào thứ Hai, đều bày tỏ lo ngại về lạm phát dai dẳng đang ở mức cao. Chủ tịch Fed Chicago, Goolsbee, cảnh báo rằng làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI có thể khiến nền kinh tế Mỹ trở nên quá nóng hơn, thúc đẩy Fed áp dụng các biện pháp đối phó quyết liệt hơn. Chủ tịch Fed Richmond, Barkin, cho biết nhu cầu mạnh mẽ và lạm phát cứng đầu đồng nghĩa lãi suất cần phải tiếp tục tăng thêm, nhưng do triển vọng kinh tế còn tiềm ẩn rủi ro nên cần điều chỉnh lãi suất một cách thận trọng.

Goolsbee phát biểu tại một sự kiện ở Chicago vào thứ Hai cho rằng Fed phải nhìn thẳng vào những thách thức hiện tại trong việc kiểm soát chi phí và lạm phát. Ông chỉ ra rằng giá năng lượng bị đẩy cao bởi chiến tranh tại Iran đang dần lan tỏa ra nhiều lĩnh vực hơn của nền kinh tế Mỹ, tạo thêm áp lực lạm phát. Cùng lúc đó, giá nhiều dịch vụ không liên quan nhiều đến giá năng lượng hoặc thuế nhập khẩu cũng tiếp tục tăng, càng làm cho gánh nặng lạm phát nặng nề hơn.

Goolsbee đặc biệt đề cập, nhu cầu đầu tư quy mô lớn do xây dựng trung tâm dữ liệu AI mang lại đang bắt đầu thể hiện những đặc trưng “quá nhiệt” nhu cầu theo nghĩa truyền thống. Ông cho biết: "Theo quan điểm của tôi, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI hiện nay bắt đầu giống như biểu hiện của nhu cầu quá nhiệt truyền thống." Ông bổ sung, khi đối mặt với kinh tế tăng quá nóng, ngân hàng trung ương thường cần có những biện pháp ứng phó "quyết liệt".

Goolsbee cho rằng thị trường lao động và tăng trưởng kinh tế của Mỹ nhìn chung vẫn ổn định, vấn đề chính hiện nay là lạm phát còn quá cao. Kết quả công bố vào thứ Sáu tuần trước cho thấy việc làm tại Mỹ trong tháng 10 tăng mạnh, số việc làm mới phân bổ rộng trên nhiều ngành, càng nhấn mạnh sức chống chịu của nền kinh tế. Năm nay Goolsbee không có quyền biểu quyết chính sách tiền tệ, nhưng ông sẽ có quyền này vào năm 2027.

Barkin phát biểu tại Nam Carolina vào thứ Hai cho rằng lợi nhuận các doanh nghiệp Mỹ đang thể hiện xuất sắc, chi tiêu của người tiêu dùng vẫn mạnh, tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp, những yếu tố này cho thấy nhu cầu kinh tế Mỹ vẫn rất bền bỉ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh lạm phát vẫn dai dẳng, chính sách tiền tệ cần tiếp tục phát huy vai trò kiềm chế.

Barkin nói: "Định hướng phù hợp của chính sách tiền tệ là khá rõ ràng. Tuy nhiên, rủi ro với triển vọng nhu cầu cũng không khó lường trước. Vì vậy, điều chỉnh một cách thận trọng là lựa chọn sáng suốt."

Trong trao đổi với báo chí sau bài phát biểu, Barkin chỉ ra ngày càng nhiều doanh nghiệp phản ánh chi phí hoạt động đang tăng, và họ đang cân nhắc có nên chuyển dịch phần chi phí này sang người tiêu dùng hay không. Ông cho biết, áp lực chi phí hiện tại mà các doanh nghiệp phải đối mặt là rất rộng, liên quan đến xăng dầu, dầu diesel, chip máy tính và bảo hiểm y tế. "Tôi đã trao đổi với nhiều doanh nghiệp, đúng là họ cảm thấy biên lợi nhuận bị bóp nghẹt và đang cân nhắc liệu có thể chuyển chi phí sang cho người tiêu dùng hay không. Đây là vấn đề các doanh nghiệp rất quan tâm lúc này."

Về làn sóng đầu tư AI, Barkin mô tả đây là yếu tố lớn mà các nhà hoạch định chính sách tiền tệ không thể bỏ qua, đồng thời chỉ ra hướng phát triển của nó có thể ảnh hưởng sâu rộng đến triển vọng kinh tế ngắn hạn.

Ông cho biết nếu công nghệ AI cuối cùng không đáp ứng được kỳ vọng thị trường, doanh nghiệp có thể cắt giảm đầu tư, thị trường chứng khoán cũng có thể giảm theo, kéo theo chi tiêu của người tiêu dùng dựa trên tăng giá tài sản cũng giảm. Ngược lại, nếu AI phát triển vượt kỳ vọng và khiến nhiều công việc bị thay thế bởi công nghệ, điều đó cũng có thể làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng.

Barkin chỉ ra, dù kịch bản nào diễn ra, Fed đều có thể cần chuyển hướng tập trung nhiều hơn vào mục tiêu đủ việc làm trong chính sách của mình.

Tuy nhiên, về lo ngại của một số khu vực phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu có thể làm chậm bước tiến đầu tư vào AI, Barkin không đồng tình. Ông cho rằng, nước Mỹ rộng lớn, nếu doanh nghiệp thực sự cần xây dựng trung tâm dữ liệu, luôn có nơi sẵn sàng tiếp nhận các dự án liên quan này.

Về triển vọng tiêu dùng, Barkin dự báo chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ sẽ tiếp tục duy trì sức bền trong phần còn lại của năm nay, mùa mua sắm dịp lễ cuối năm nhiều khả năng sẽ thể hiện mạnh mẽ. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo có sự không chắc chắn về việc sức chi tiêu của người tiêu dùng có thể duy trì được bao lâu.

Về chính sách tiền tệ, Fed đã nâng lãi suất cơ bản thêm 25 điểm cơ bản lên mức từ 3,75% đến 4% vào tháng 9, đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ năm 2023, sau đó quyết định giữ nguyên lãi suất với tỉ lệ phiếu 10/2 tại cuộc họp tháng 10. Khi đó, Fed cho biết cần tiếp tục tích lũy thêm số liệu kinh tế để xác định mức lãi suất chính sách phù hợp.

Từ sau cuộc họp gần nhất, nhiều quan chức Fed đã phát đi tín hiệu sẽ tiếp tục tăng lãi suất. Dự báo lãi suất trung vị công bố tháng 9 cho thấy đa số quan chức kỳ vọng năm nay ít nhất cần tăng lãi suất một lần nữa để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%. Hiện tại, lạm phát tại Mỹ đã cao hơn mục tiêu của Fed hơn 5 năm liên tiếp, diễn biến tăng giá gần đây còn lan rộng sang nhiều lĩnh vực kinh tế hơn.

Thị trường cũng tăng cược vào khả năng tăng lãi suất trong tháng 12. Các nhà giao dịch hiện đang dự báo khả năng Fed tăng lãi suất vào tháng tới khoảng 80%. Các số liệu kinh tế tiếp theo sẽ trở thành yếu tố then chốt quyết định chính sách của Fed. Mỹ sẽ công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 vào thứ Ba, trước khi diễn ra cuộc họp tháng 12, các quan chức Fed còn tiếp nhận thêm báo cáo lao động và một loạt số liệu lạm phát nữa.

Khi làn sóng đầu tư AI tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong lúc giá năng lượng và các chi phí vận hành khác không ngừng tăng, Fed đang đối mặt môi trường chính sách phức tạp hơn nhiều: vừa cần tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát, vừa phải cảnh giác với nguy cơ nhu cầu giảm đột ngột hoặc cú sốc từ AI ảnh hưởng đến thị trường việc làm.