Dấu hiệu báo trước đợt sụt giảm mạnh của chứng khoán Mỹ như năm 2018, 2022 tái xuất hiện? Khi độ rộng thị trường xấu đi, cùng lúc Fed thắt chặt và nguồn cung trái phiếu Mỹ tăng mạnh, khủng hoảng thanh khoản có thể đang đến gần

Ứng dụng tài chính thông minh cho biết, áp lực thanh khoản có thể vẫn chưa hiện rõ trên bề mặt thị trường, nhưng khi độ rộng thị trường của cổ phiếu và trái phiếu tiếp tục xấu đi, những áp lực này đang không ngừng tích tụ bên trong thị trường. Bộ Tài chính Hoa Kỳ dự kiến sẽ phát hành thêm 317 tỷ USD trái phiếu Kho bạc ròng trước tháng 12, cùng với việc Fed đang thắt chặt chính sách tiền tệ, cả hai yếu tố này đều có thể khiến tình hình thanh khoản trở nên nghiêm trọng hơn.

Độ rộng thị trường đang xấu đi

Có nhiều cách để đo lường thanh khoản và ảnh hưởng của nó đến thị trường, nhưng một trong những cách đơn giản nhất là theo dõi độ rộng thị trường. Dù là cổ phiếu Sở giao dịch Chứng khoán New York hay trái phiếu lợi suất cao, thông điệp truyền tải đều giống nhau — tức là độ rộng thị trường đang xấu đi.

Đường tăng-giảm của Sở giao dịch Chứng khoán New York (Advance-Decline Line) đã giảm gần 4% kể từ khi đạt đỉnh ngày 14 tháng 8. Trong cùng kỳ, quỹ ETF chỉ số S&P 500 trọng số đều giảm gần 5%, trong khi chỉ số giao ngay S&P 500 chỉ giảm khoảng 2%. Điều này nhắc nhở các nhà đầu tư rằng, chỉ số tham chiếu có thể thể hiện mạnh mẽ nhưng không có nghĩa là toàn bộ thị trường cũng mạnh mẽ như vậy.

Ngoài ra, chỉ số tích lũy McClellan của Sở giao dịch Chứng khoán New York (McClellan Summation Index) — một chỉ số đo độ rộng thị trường khác — đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ mùa xuân năm 2025 gần đây, thậm chí thấp hơn đáy tháng 3 năm 2026. Vào thời điểm đó, chỉ số S&P 500 khoảng 6.350 điểm, trong khi hiện tại chỉ số chuẩn này khoảng 7.600 điểm.

Trong 6 tháng qua, chỉ số tích lũy McClellan của Sở giao dịch Chứng khoán New York đã 2 lần cố gắng vượt qua ngưỡng 500 điểm nhưng đều thất bại, sau đó lại rơi về dưới mốc 0. Điều này cho thấy thị trường đang thiếu chiều rộng và thanh khoản cần thiết để chỉ số S&P 500 tiếp tục tăng trưởng.

Thị trường trái phiếu lợi suất cao cũng xuất hiện dấu hiệu suy yếu độ rộng thị trường tương tự; đường tăng-giảm của thị trường này đã chuyển sang xu hướng giảm trong vài tuần gần đây. Mẫu hình suy yếu tương tự cũng đã xuất hiện trước các đợt giảm giá mạnh của thị trường chứng khoán vào cuối năm 2018 và năm 2022. Ở các tình huống tương tự năm 2018 và 2022, chỉ số S&P 500 đều giảm khoảng 20% hoặc thậm chí nhiều hơn.

Fed tăng lãi suất và Bộ Tài chính phát hành trái phiếu có thể gây thêm áp lực

Lần này có thể là một ngoại lệ, nhưng bối cảnh hiện tại rất giống với những gì đã xảy ra trong năm 2018 và 2022. Năm 2018, Fed đang trong chu kỳ tăng lãi suất và thị trường trái phiếu lợi suất cao đã xuất hiện tình trạng suy yếu; năm 2021, tình trạng suy yếu này cũng xảy ra trước thềm Fed bắt đầu tăng lãi suất. Hiện tại Fed đã bắt đầu một chu kỳ tăng lãi suất mới, dù việc họ sẽ tiếp tục tăng lãi suất bao nhiêu vẫn còn chưa xác định.

Lý do điều này quan trọng là vì chính sách tiền tệ thắt chặt rốt cuộc sẽ hạn chế các điều kiện tài chính, từ đó có thể làm giảm thanh khoản. Trong các giai đoạn thắt chặt điều kiện tài chính, độ rộng của thị trường trái phiếu lợi suất cao thường đi xuống, vì vậy đây là chỉ số đáng chú ý trong khi Fed đang truyền tải chính sách tiền tệ qua thị trường tài chính cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Điểm duy nhất tích cực là Bộ Tài chính Mỹ dự kiến sẽ giảm số dư tài khoản chung của mình thêm 100 tỷ USD trước ngày 31/12, từ 950 tỷ USD ngày 30/9 xuống còn 850 tỷ USD. Điều này đồng nghĩa trong quý tài chính đầu tiên, lượng trái phiếu Kho bạc dự kiến phát hành sẽ giảm từ 409 tỷ USD trong quý bốn xuống còn 317 tỷ USD. Tuy nhiên, điều này vẫn đồng nghĩa rằng sẽ có hơn 700 tỷ USD trái phiếu Kho bạc ròng mới được bổ sung trong vòng 6 tháng và tác động tích lũy của nó cần được hấp thụ ở đâu đó.

Một nơi có thể quan sát dấu hiệu áp lực này là khối lượng giao dịch đứng sau lãi suất tài trợ qua đêm có bảo đảm (SOFR). Khối lượng này đã giảm từ khoảng 3,5 nghìn tỷ USD đầu năm nay xuống khoảng 3 nghìn tỷ USD. Khi nguồn vốn từ công cụ mua lại đảo ngược qua đêm của Fed gần như đã cạn kiệt, thị trường không còn tiền nhàn rỗi để hấp thụ lượng phát hành thêm trái phiếu Kho bạc. Do đó, nguồn tiền để mua loại trái phiếu này ngày càng phải đến từ thị trường repo. Khi Bộ Tài chính Mỹ tiếp tục phát hành trái phiếu Kho bạc nhiều hơn lượng đáo hạn, sụt giảm khối lượng giao dịch tài trợ có thể đồng nghĩa thị trường đang đối mặt với áp lực thanh khoản ngày càng gia tăng.

Việc tiếp tục phát hành trái phiếu Kho bạc quy mô lớn kết hợp với chu kỳ tăng lãi suất của Fed có thể gây áp lực lớn hơn lên thanh khoản khi thị trường bước sang tháng 10 và 11. Xét việc độ rộng thị trường chứng khoán và trái phiếu lợi suất cao đều đã xấu đi, đồng thời khối lượng giao dịch repo có bảo đảm đang giảm, thị trường có thể yếu hơn nhiều so với điều mà các chỉ số chính thể hiện. Nếu các xu hướng này tiếp diễn, nguy cơ chỉ số S&P 500 điều chỉnh sâu hơn nhiều nữa sẽ tăng lên rõ rệt.