Thuế quan "chưa quyết định" trở thành động lực tăng giá lớn nhất cho đồng: Hơn một triệu tấn đồng đổ về Mỹ, giá đồng LME vượt 14.700 USD lập đỉnh mới

Giá đồng liên tục lập kỷ lục mới, nhưng động lực thực sự cho đợt tăng này không phải là nhu cầu bùng nổ, mà là sự lệch pha khu vực đối với tồn kho đồng toàn cầu: Việc Mỹ chưa quyết định hồi kết đánh thuế đồng tinh luyện khiến chênh lệch giá giao dịch giữa New York và London vẫn ở mức hấp dẫn, tiếp tục kéo lượng đồng có thể được tự do phân bổ trên toàn cầu về Mỹ, khiến thị trường giao ngay trên Sở Giao dịch Kim loại London (LME) bị thắt chặt.

Bộ Thương mại Mỹ trước đó đã khuyến nghị áp thuế 15% với đồng tinh luyện từ năm 2027, tăng lên 30% vào năm 2028. Tuy nhiên, chính quyền Trump năm ngoái đã miễn thuế đối với đồng tinh luyện, chỉ áp thuế 50% với các bán thành phẩm như ống đồng, dây điện và linh kiện điện, đồng thời yêu cầu Bộ Thương mại tái thẩm định trước cuối tháng 6 năm nay. Hiện thời hạn xem xét đã qua, Nhà Trắng vẫn chưa có bất kỳ công bố nào, khoảng lặng chính sách này khiến các thương nhân tiếp tục tranh thủ vận chuyển đồng đến Mỹ.

Hiệu ứng “hút” này phản ánh trực tiếp lên LME: Tồn kho chính thức của Comex đã tăng gấp 8 lần so với đầu năm ngoái, vượt 750.000 tấn ngắn (khoảng 680.000 tấn mét); nếu tính cả tồn kho ngoài sàn, lượng đồng mà Mỹ tích trữ được ước tính vượt quá 1 triệu tấn mét, tương đương với sản lượng trong một năm của mỏ đồng lớn nhất thế giới, Escondida. Số kim loại này khó có thể chảy ngược ra thị trường toàn cầu trong ngắn hạn, khiến nguồn cung khả dụng ngoài Mỹ ngày càng thắt chặt.

Song song đó, các nhà máy luyện đồng của Trung Quốc do thiếu quặng đồng và đồng phế liệu đã tăng mạnh nhập khẩu đồng tinh luyện, kéo theo nhu cầu tăng thêm từ phía Trung Quốc. Khi cả cung lẫn cầu cùng cộng hưởng, giá đồng LME trong phiên giao dịch thứ Ba đã bứt phá ngưỡng 14.700 USD/tấn, một lần nữa lập đỉnh lịch sử. Đối với nhà đầu tư, cuộc chơi giá đồng giờ đã chuyển từ câu chuyện vĩ mô về nhu cầu sang đánh giá lại cấu trúc do mất cân đối tồn kho và bất định chính sách.

Khoảng trống thuế quan duy trì cửa sổ kinh doanh chênh lệch, hơn triệu tấn đồng đổ về Mỹ

Dự đoán việc áp thuế đối với đồng tinh luyện đã đẩy giá đồng tại New York vượt lên trên giá tham chiếu ở London từ nửa đầu năm ngoái.

Mức chênh lệch giá của New York so với London từng cao đến mức các nhà buôn hàng hóa lớn như Mercuria, Trafigura thi nhau dồn đồng về các cảng của Mỹ. Năm ngoái, chính quyền Trump đã áp thuế 50% đối với ống đồng, dây điện và linh kiện điện, nhưng miễn trừ đối với đồng tinh luyện, chỉ yêu cầu Bộ Thương mại tái kiểm tra trước cuối tháng Sáu.

Giờ đây, dù thời hạn đã hết và Nhà Trắng vẫn im lặng, cửa sổ kinh doanh chênh lệch vẫn chưa bị đóng. Dù cuối cùng thuế không được áp dụng, một số nhà phân tích và giao dịch cho rằng lượng tồn kho đang đổ vào Mỹ sẽ lưu lại lâu dài. Nếu chính sách này được áp dụng, có thể sẽ xuất hiện làn sóng đổ xô vận chuyển trước khi bị đánh thuế; nếu bị từ bỏ, các thương nhân có thể sẽ đóng vị thế tích lũy 18 tháng qua, đảo chiều dòng chảy thương mại.

Project Vault củng cố kỳ vọng tích trữ đồng, giá giao ngay LME đạt đỉnh cao mới kể từ 2021

Kỳ vọng tích trữ đồng lâu dài còn được củng cố bởi chính sách.

Chính quyền Trump dự kiến hợp tác công tư triển khai Project Vault trị giá 12 tỷ USD, dự trữ khoáng sản chiến lược; trong số 60 loại khoáng sản “then chốt” và có nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng mà Mỹ xác định, đồng cũng là một trong số đó. Việc dự trữ chiến lược kết hợp với kinh doanh chênh lệch khiến lượng đồng đổ vào Mỹ càng khó trở lại thị trường, tiếp tục siết nguồn cung điều phối được ở các thị trường khác.

Các kho của LME trở thành tâm điểm chảy máu tồn kho.

Tồn kho đồng LME đã giảm mạnh 32% trong vòng một tháng, còn 205.000 tấn, mức chênh giá giao ngay so với kỳ hạn ba tháng giữa tháng 8 từng vượt 500 USD/tấn, cao nhất kể từ khi thị trường bị ép giá năm 2021. Các nhà giao dịch từng tạm giải tỏa căng thẳng bằng cách giao hàng quy mô lớn, nhưng một đơn xin lấy hàng lớn vào cuối tháng 8 lại đẩy tồn kho khả dụng xuống mức cực thấp.

Nhập khẩu đồng tinh luyện của Trung Quốc tăng mạnh, nguồn cung mỏ vẫn bế tắc

Cầu cũng đang thay đổi. Trung Quốc – nước tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới, do các nhà máy luyện đang thiếu cả quặng đồng lẫn đồng phế liệu, đã gia tăng nhập khẩu trực tiếp đồng tinh luyện từ đầu năm; cộng hưởng với động lực tăng giá từ khả năng Mỹ áp thuế, nhu cầu đồng của Trung Quốc dự kiến sẽ phục hồi thêm khi ngành sản xuất vào mùa cao điểm truyền thống.

Giới hạn phía cung còn căng thẳng hơn. Từ Chile tới Indonesia, các mỏ đồng liên tiếp gặp trục trặc; trừ khi sản lượng phục hồi nửa cuối năm, sản lượng đồng khai thác toàn cầu có thể lần đầu giảm kể từ năm 2017; chất lượng quặng giảm khiến chi phí khai thác cao hơn, các đánh giá môi trường cũng đội vốn các dự án mới.

Dữ liệu S&P Global cho biết, thời gian trung bình từ khi phát hiện đến khi đưa vào khai thác một mỏ đồng là hơn 15 năm. Các nhà phân tích từ Societe Generale tin rằng các chính sách thương mại và động lực kinh doanh chênh lệch do thuế tại Mỹ sẽ tiếp tục chi phối giá đồng, lượng đồng chảy vào Mỹ sẽ siết chặt nguồn cung vật chất tại các khu vực còn lại.

Về dài hạn, quá trình chuyển đổi năng lượng và xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang cung cấp nền tảng chắc chắn cho nhu cầu đồng; đồng là vật liệu không thể thay thế cho năng lượng mặt trời, gió, xe điện, lưới điện và trung tâm dữ liệu. Chỉ cần việc đánh giá lại thuế đồng tinh luyện chưa hoàn thành, mất cân đối khu vực về tồn kho đồng toàn cầu sẽ khó được đảo ngược, và sức mạnh cấu trúc về giá đồng sẽ còn tiếp diễn.