Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ nhắm vào đường dây chuyển đổi dầu mỏ Iran, Beysente báo trước sẽ tiếp tục hành động vào tuần tới, chuyên gia nhận định đây chỉ là “áp lực bên lề”

Chính quyền Trump đang tiến hành một “cuộc tấn công kinh tế” nhằm vào Iran.

Vào ngày thứ Sáu, giờ miền Đông nước Mỹ, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã công bố các biện pháp trừng phạt đối với ngân hàng đầu tư Golden Global của Thổ Nhĩ Kỳ và hai công ty con của ngân hàng này, cáo buộc họ là đầu mối trọng yếu trong mạng lưới ngân hàng ngầm của Iran, hỗ trợ chuyển doanh thu dầu mỏ của Iran sang Thổ Nhĩ Kỳ và đổi thành tiền mặt và vàng.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ, bà Yellen, ngay lập tức đưa ra cảnh báo rằng “có thể sẽ tiếp tục trừng phạt thêm một ngân hàng vào tuần tới” và gửi thông điệp tới các cá nhân xấu trong hệ thống tài chính toàn cầu: "Chúng tôi biết các người là ai, các người cũng biết mình là ai, mọi thứ đã kết thúc." Ba thực thể này bị đưa vào danh sách đen của Bộ Tài chính — danh sách các đối tượng bị chỉ định đặc biệt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC), thực chất là cắt đứt liên kết với hệ thống tài chính dựa trên đô la Mỹ.

Các biện pháp trừng phạt này mở rộng phạm vi từ lãnh thổ Iran sang các tổ chức tài chính Thổ Nhĩ Kỳ, đánh dấu sự mở rộng toàn diện của chiến dịch cô lập tài chính Iran của Mỹ sang các định chế môi giới nước thứ ba, tạo ra tác động tiềm ẩn đối với ngành ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ và tài sản đồng lira.

Chi tiết cáo buộc: Chuỗi chuyển đổi doanh thu dầu mỏ

Theo các báo cáo, Bộ Tài chính Hoa Kỳ cho biết trong tuyên bố rằng ngân hàng đầu tư Golden Global, tức Golden Global Yatirim Bankasi Anonim Sirketi được thiết lập với mục đích phục vụ mạng lưới ngân hàng ngầm của Iran, nghĩa là chuyển doanh thu dầu mỏ của Iran sang Thổ Nhĩ Kỳ, sau đó được đổi thành tiền mặt và vàng thông qua các công ty đổi tiền.

Bộ Tài chính Mỹ còn cáo buộc rằng Golden Global cố tình cung cấp dịch vụ đại lý ngân hàng cho các tổ chức tài chính Iran, cho phép dòng tiền chảy qua các tài khoản do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Quds Force và các đại diện của họ kiểm soát.

Ba thực thể bị trừng phạt lần này gồm: trụ sở ở Istanbul là Golden Global Yatirim Bankasi Anonim Sirketi (ngân hàng đầu tư chính), công ty quản lý tài sản Golden Global Portfoy Yonetimi Anonim Sirketi, và công ty cho thuê tài sản Golden Global Varlik Kiralama Anonim Sirketi.

Cả ba thực thể đều bị đưa vào danh sách đặc biệt của OFAC và bị cắt đứt kênh thanh toán bằng đô la Mỹ. Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng cung cấp giấy phép chung cho phép các bên liên quan hoàn tất giao dịch với các thực thể này trong thời gian chuyển tiếp một cách có trật tự.

Theo dữ liệu của cơ sở dữ liệu TheBanks.EU, ngân hàng đầu tư Golden Global đứng thứ 35 tại Thổ Nhĩ Kỳ về quy mô tài sản, với tổng tài sản năm 2025 khoảng 25,025 tỷ lira Thổ Nhĩ Kỳ (tương đương khoảng 517 triệu USD). Tính tới thời điểm ra tin, phía ngân hàng này chưa đưa ra bình luận.

Cảnh báo của Yellen: Các lệnh trừng phạt hàng tuần trở thành bình thường mới

Bà Yellen trả lời phỏng vấn truyền thông Mỹ với giọng điệu cứng rắn và cho rằng loạt trừng phạt lần này là “tín hiệu cho thấy các người bị đóng cửa”. Bà nhấn mạnh với Reuters rằng Bộ Tài chính có thể sẽ liên tục áp dụng các lệnh trừng phạt thứ cấp mới hàng tuần, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực ngân hàng trong giai đoạn đầu, như một phần trong nỗ lực gây áp lực tối đa đối với Iran.

Tháng trước, Yellen đã công bố phát động “cuộc tấn công kinh tế” vào hệ thống tài chính toàn cầu của Iran, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của Washington là buộc Tehran trở lại bàn đàm phán.

Tuần trước, chính phủ Mỹ đã viện dẫn các điều khoản trong Đạo luật yêu nước để hạn chế chi nhánh của Banque Misr Ai Cập tại UAE tham gia giao dịch bằng đô la, với lý do có quan hệ với Iran. Tuy nhiên, hành động này không đạt đến mức trừng phạt toàn diện của OFAC và không ảnh hưởng đến ngân hàng mẹ Banque Misr và các chi nhánh khu vực khác. Lệnh trừng phạt đối với Golden Global lần này rõ ràng nghiêm khắc hơn và được Yellen xác định thẳng là “loại khỏi cuộc chơi”.

Tín hiệu địa chính trị: Trung gian tài chính nước thứ ba thành mục tiêu mới

Ý nghĩa sâu xa của lệnh trừng phạt là Mỹ đang mở rộng phạm vi cô lập tài chính Iran từ lãnh thổ trong nước sang cả các tổ chức tài chính Thổ Nhĩ Kỳ. Động thái này là lời cảnh báo trực tiếp với ngành ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ: Bất kỳ tổ chức nào có quan hệ tài chính với Iran đều có nguy cơ bị đưa vào danh sách OFAC và mất quyền thanh toán bằng đô la Mỹ.

Hiện tại, xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đã kéo dài sáu tháng và góp phần đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Trong bối cảnh này, tuyên bố về “sự hỗ trợ của đồng minh” của Yellen cũng cho thấy Mỹ đang tìm cách xây dựng một cơ chế phối hợp trừng phạt đa phương rộng lớn hơn.

Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ chưa có phản ứng công khai về lệnh trừng phạt lần này. Xét tới mối quan hệ thương mại lâu dài giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, cũng như mối quan hệ phức tạp giữa Ankara và Mỹ trong khuôn khổ NATO, các phản ứng tiếp theo của Ankara sẽ được thị trường theo dõi sát sao.

Thị trường và hiệu ứng chính sách vẫn còn nhiều nghi vấn

Chuyên gia về lệnh trừng phạt, ông Brett Erickson, Giám đốc điều hành của Obsidian Risk Advisors, đã đặt nghi vấn về hiệu quả thực tế của động thái này. Ông cho rằng trừng phạt Golden Global chỉ "tăng áp lực một cách cục bộ với Iran", đồng thời cảnh báo động thái này có thể dẫn tới sự trả đũa từ phía chính phủ Iran.

“Gây tổn hại cho Iran và thay đổi cục diện của cuộc chiến là hai điều hoàn toàn khác nhau,” ông Erickson nói. “Nếu các áp lực này không thể thực sự xoay chuyển chiều hướng kinh tế của cuộc chiến, Washington có thể chỉ đang kích động phản ứng dữ dội, khuyến khích Iran trả đũa theo cách có thể gây thiệt hại nghiêm trọng hơn cho kinh tế toàn cầu.”

Đối với các nhà đầu tư, tuyên bố “trừng phạt hàng tuần” của Yellen đồng nghĩa bất ổn liên quan sẽ tiếp tục kéo dài. Tài sản bằng đồng lira Thổ Nhĩ Kỳ và các tổ chức tài chính có liên hệ với Iran trong ngắn hạn sẽ phải đối mặt với áp lực tuân thủ và rủi ro biến động thị trường cao hơn.