Bỏ luôn khoản "trả trước thiết bị phát điện trung tâm dữ liệu" trị giá 3,7 tỷ USD! Người mua tua-bin khí tích cực nhất - SoftBank đã nhìn thấy điều gì?

Tập đoàn SoftBank lỗ ròng 1,12 nghìn tỷ yên (khoảng 7,1 tỷ USD) trong quý II tài chính 2026 (kết thúc vào tháng 9), đây là quý thua lỗ đầu tiên trong gần hai năm qua.

Thị trường trước đó dự đoán lợi nhuận là 129 tỷ yên. Kết quả hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến khoản lỗ là khoản tổn thất tài sản trị giá 3,7 tỷ USD - theo Bloomberg, số tiền này được trả trước để đặt thiết bị phát điện cho trung tâm dữ liệu AI, nhưng nay phần lớn không thể thu hồi.

CFO của SoftBank, Yoshimitsu Goto, thừa nhận trong buổi công bố kết quả kinh doanh rằng, công ty trước đó đã “vội vàng đặt thiết bị cần thiết trước khi hoạch định dài hạn được xác lập”, hiện nay đang tiến hành “đánh giá lại toàn diện chiến lược mua sắm”.

Nhà sáng lập GLJ Research cho biết trong báo cáo nghiên cứu: “Người mua tích cực nhất trên danh sách chờ turbine khí đã xóa sổ tiền cọc của họ như vậy.”

Sau khi tin tức này được công bố, cổ phiếu của SoftBank lao dốc hơn 10% trong phiên sáng thứ Tư tại Tokyo. Cổ phiếu các nhà cung cấp thiết bị điện như GE Vernova, Bloom Energy cũng giảm theo, khiến nghi ngờ về sức nóng đầu tư vào hạ tầng AI tăng lên rõ rệt.

Tiền bị mất như thế nào?

SoftBank thông qua công ty con Silver Bands 7 (SB7) – đồng sở hữu bởi SoftBank và Vision Fund 2 – đã liên tục trả tiền đặt trước cho các nhà sản xuất thiết bị trong một năm rưỡi qua, với mục đích đảm bảo năng lực sản xuất và thiết bị phát điện.

Vấn đề là: số tiền này được chuyển khoản trước khi phương án dự án được xác định. Đến cuối tháng 9 năm nay, tổng số tiền trả trước đã lên tới 1,5 nghìn tỷ yên (khoảng 9,5 tỷ USD).

Sau đó, nhu cầu dự án thay đổi, SB7 bắt đầu “sửa đổi chiến lược mua thiết bị”, và khoản tổn thất 3,7 tỷ USD này được chia ra hai phần:

• 457 tỷ yên (khoảng 2,85 tỷ USD): Tiền trả trước để đặt hàng năng lực sản xuất và thiết bị, theo điều khoản hợp đồng không hoàn lại, bị mất trực tiếp;

• 140 tỷ yên (khoảng 0,88 tỷ USD): Tiền thanh toán để sửa đổi và chấm dứt hợp đồng, chưa thanh toán hết, sẽ được trả dần từ quý này.

ZeroHedge phân tích: “Cứ mỗi đô la SoftBank trả trước cho thiết bị điện AI, đã có 30 cent biến mất, mà chi phiếu thanh toán còn chưa gửi hết.”

Khoản tiền còn lại khoảng 6,6 tỷ USD cho thiết bị đã được chuyển cho khu công viên bang Ohio và các dự án khác tiếp tục sử dụng.

Như một sự an ủi, SB7 “có thể” nhận được tối đa 2,1 tỷ USD tiền hoàn lại từ việc mua thiết bị trong mười năm tới - nhưng kiểm toán viên của SoftBank không nhận định đây là tài sản, không tính vào bất kỳ khoản tài sản nào. Goto trong báo cáo tài chính cũng chỉ nói rằng công ty “có thể được hoàn lại tối đa 2,1 tỷ USD”, sử dụng từ ngữ cẩn trọng.

CFO: Dự án chưa dừng nhưng phải "đánh giá lại toàn diện"

CFO của SoftBank, Yoshimitsu Goto, cho biết trong cuộc họp báo cáo tài chính rằng công ty từng đặt hàng thiết bị cho trung tâm dữ liệu AI, “đôi khi thậm chí đặt mua trước khi có kế hoạch dài hạn cụ thể”.

Ông cũng nhấn mạnh rằng dự án trung tâm dữ liệu bang Ohio chưa bị hủy, hiện đang tiến hành “đánh giá lại toàn diện”, bao gồm kiểm tra phương thức mua, nhưng không tiết lộ chi tiết cụ thể.

Đối với khả năng ảnh hưởng từ kết quả bầu cử giữa kỳ tại Mỹ (ứng viên Đảng Dân chủ thắng cử với khẩu hiệu phản đối trung tâm dữ liệu), Yoshimitsu Goto cho biết cần theo dõi tác động đến tâm lý AI.

Sự rút lui của “người mua tích cực nhất”, thị trường lo ngại điều gì?

Nhà sáng lập GLJ Research trực tiếp chỉ ra trong báo cáo: “Người mua tích cực nhất trên danh sách chờ turbine khí đã xóa sổ tiền cọc như vậy. SoftBank là một người mua lão luyện, có thể tiếp cận mọi tổ chức cho vay toàn cầu. Nếu ngay cả họ còn đặt hàng khi chưa biết mình cần gì, chúng tôi nghi ngờ họ không phải trường hợp cá biệt.”

Ngụ ý của câu này là: nếu SoftBank đang đánh giá lại chiến lược, liệu các khách hàng hạ tầng AI khác cũng đang làm điều tương tự?

Tuy nhiên, xét về phía cung thiết bị, tình hình không quá bi quan. GE Vernova đến cuối quý III đã có 122 GW thiết bị turbine khí trong hợp đồng, và nâng mục tiêu cuối năm lên ít nhất 130 GW. Các nhà phân tích dự đoán lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu sẽ tăng từ 15,68 USD năm nay lên 37,13 USD vào năm 2028.

Phía GE Vernova cũng cho biết, tiền cọc và phí đặt trước năng lực đều không hoàn lại. Điều này có nghĩa nếu SoftBank bỏ vị trí năng lực, GE Vernova sẽ giữ tiền cọc và có thể bán lại suất này.

Ẩn họa sâu hơn: Gánh nặng lãi suất ngày càng tăng

Khoản tổn thất 3,7 tỷ USD chỉ là mất mát một lần, nhưng SoftBank còn đối mặt áp lực tài chính lớn hơn thế.

Chi phí trả lãi của SoftBank trong nửa đầu năm tài chính (kết thúc tháng 9) lên tới 676 tỷ yên, tănghơn gấp đôi so với cùng kỳ. Đến tài chính năm 2028 (kết thúc tháng 3), chi phí trả lãi hàng năm dự kiến vượt 1 nghìn tỷ yên (khoảng 6 tỷ USD), và tổng trả nợ vay cao cấp là 1,4 nghìn tỷ yên (khoảng 9 tỷ USD).

Chiến lược gia quản lý tài sản Shinzaki Kazuki cho rằng: “Có thể coi khoản lỗ do điều chỉnh kế hoạch trung tâm dữ liệu AI là tạm thời. Điều đáng lo hơn là chi phí tài chính tăng. Nếu lợi nhuận đầu tư và giá trị tài sản không tăng ổn định từ hiện tại, gánh nặng lãi suất sẽ bóp lợi nhuận và làm gia tăng lo ngại về sức khỏe tài chính của SoftBank.”

Hiện tại, tỷ lệ giá trị vay trên tài sản (LTV) của SoftBank là 15,9%, thấp hơn mức báo động 25% họ đặt ra. Đến cuối tháng 9, thanh khoản trên 32 tỷ USD, gấp đôi so với trước đó.

Nhưng chuyên gia phân tích tín dụng Sharon Chen chỉ ra, trừ các khoản trái phiếu đến hạn trong hai năm tới và khoản đầu tư OpenAI cuối cùng 10 tỷ USD, thanh khoản dư thừa chỉ khoảng 10 tỷ USD, SoftBank khả năng cao sẽ tiến hành huy động vốn mới vào năm 2027.

Ván cược AI của Masayoshi Son: Vẫn tiếp tục tăng

Dù vậy, bước tiến đầu tư vào AI của SoftBank vẫn chưa dừng lại.

Masayoshi Son đã đầu tư tổng cộng hàng chục tỷ USD vào các phần cứng và ứng dụng liên quan đến AI, trong đó có khoản đầu tư gần 6,5 tỷ USD vào OpenAI, cũng như mua lại nhà vận hành trung tâm dữ liệu DigitalBridge Group với giá 3,1 tỷ USD.

Trong khi đó, giá cổ phiếu SoftBank đã giảm hơn 50% so với đỉnh lịch sử tháng 6, giảm khoảng 20% từ đầu năm tới nay.

Bản thân định giá AI cũng gặp áp lực. Theo nguồn tin, định giá của Anthropic đã giảm từ mức quảng cáo trước đó là 2 nghìn tỷ USD xuống khoảng 1,1 nghìn tỷ USD; vòng gọi vốn mới nhất của OpenAI là khoảng 11 tỷ USD, định giá 1,25 nghìn tỷ USD, thấp hơn mục tiêu ban đầu là 1,4 nghìn tỷ USD.