Mỹ thiếu tiền nhưng lại làm mất lòng "nhà tài trợ": Tại sao một cuộc chiến thuế quan có thể đẩy giá vàng lên cao?

Chính phủ Mỹ hiện cần gì nhất? Theo cây bút chuyên mục của MarketWatch, Brett Arends, câu trả lời không có gì phức tạp: cần ai đó tiếp tục cho Mỹ vay tiền.

Nhưng đúng lúc quy mô nợ của Mỹ không ngừng phình to và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài chịu áp lực, chính quyền Trump lại lựa chọn bùng phát xung đột thương mại lần nữa với Canada.

Hôm thứ Hai, Trump thông báo rằng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, Mỹ sẽ nâng thuế quan lên 50% đối với ô tô, xe tải, linh kiện ô tô và thép của Canada. Arends cho rằng quyết định này khá mỉa mai: Canada lại chính là một trong những quốc gia quan trọng đã mua khối lượng lớn trái phiếu Chính phủ Mỹ trong những năm gần đây.

Trong 5 năm qua, quy mô trái phiếu Mỹ mà Canada nắm giữ đã tăng khoảng gấp 2 lần, đạt 460 tỷ USD, bù đắp phần lớn ảnh hưởng từ việc Trung Quốc giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ.

“Mỹ đang tiến hành chiến tranh thương mại với một quốc gia sẵn sàng cho mình vay tiền”, đó chính là điểm then chốt trong quan sát cuộc xung đột này của Arends.

Vấn đề thực sự của Mỹ là thâm hụt ngân sách

Arends cho rằng, để hiểu thị trường trái phiếu Mỹ hiện nay không thể chỉ nhìn vào chính sách thuế của Trump hay các thao tác thị trường gần đây của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, mà trước hết cần xem thực tế nước Mỹ sẽ còn phải vay bao nhiêu tiền trong tương lai.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự đoán, trong 10 năm tới, Chính phủ Mỹ sẽ vay tổng cộng khoảng 24 nghìn tỷ USD, quy mô nợ ròng sẽ tiếp tục tăng vọt từ mức hiện tại. Đồng thời, chi phí trả lãi nợ cũng ngày càng nặng nề, dự kiến năm tài khóa 2026 sẽ vượt 1 nghìn tỷ USD.

Mà những dự báo này thậm chí còn có thể quá lạc quan. Các tính toán liên quan giả định rằng một phần thu nhập từ thuế quan sẽ duy trì, một số chính sách giảm thuế sẽ hết hiệu lực và sau khi Quỹ tín thác An sinh Xã hội cạn kiệt thì sẽ cắt giảm phúc lợi theo luật hiện hành. Nhưng những giả định này chưa chắc sẽ thành hiện thực.

Do đó, Mỹ đang đối mặt không phải là một đợt biến động thông thường của thị trường trái phiếu mà là một vấn đề dài hạn ngày càng khó né tránh: thâm hụt vẫn còn, nợ vẫn tiếp tục tăng, chi phí lãi ngày càng bóp nghẹt không gian tài khóa.

Bessent gần đây nỗ lực thông qua việc mở rộng mua lại trái phiếu dài hạn để kéo giảm lợi suất. Arends cho rằng những thao tác này chỉ giúp cải thiện thanh khoản mà không thể thay đổi bản chất số học của ngân khố Mỹ.

Bộ Tài chính có thể điều chỉnh kỳ hạn nợ, tận dụng tiền mặt trong tay, hoặc mua lại trái phiếu dài hạn, nhưng chính phủ Mỹ vẫn phải liên tục huy động vốn mới.

Về việc cắt giảm “lãng phí, gian lận và lạm dụng”, Arends cũng không mấy khả quan. Dự báo dài hạn của CBO vốn đã giả định tỷ trọng chi tiêu chính phủ ngoài an sinh xã hội, bảo hiểm y tế và lãi nợ trong GDP sẽ giảm. Dù vậy, thâm hụt ngân sách vẫn sẽ tiếp tục phình to.

Tăng thuế hoặc cắt giảm mạnh phúc lợi mới thực sự có thể thay đổi quỹ đạo tài khóa, nhưng cả hai đều đòi hỏi một sự đồng thuận hiện chưa tồn tại trong hệ thống chính trị Mỹ.

Cuối cùng có thể vẫn phải dựa vào Fed

Nếu Mỹ vẫn cần vay tiền khối lượng lớn mà nhà đầu tư nước ngoài đòi lợi suất ngày càng cao, vậy ai sẽ mua số trái phiếu đó? Câu trả lời của Arends là: Fed.

Ông cho rằng, khi áp lực tài khóa tiếp tục tích lũy, khả năng Mỹ kích hoạt lại chính sách nới lỏng định lượng (QE) ngày càng cao. Lý do rất đơn giản: nếu nhà đầu tư tư nhân và ngân hàng trung ương nước ngoài không muốn hấp thụ lượng trái phiếu Mỹ ngày một tăng này với lãi suất đủ thấp, cuối cùng Fed có thể sẽ phải tạo ra tiền mới để mua trái phiếu.

Điều này có thể xoa dịu áp lực trên thị trường trái phiếu, nhưng lại có thể kéo theo một vấn đề khác—tiếp tục làm suy yếu sức mua của USD và củng cố lo ngại của thị trường về việc Mỹ sẽ pha loãng nợ thông qua lạm phát.Đây cũng là một mắt xích quan trọng khiến Arends đánh giá cao vàng.

Trong nhiều thập kỷ sau Thế chiến II, Mỹ từng trải qua tăng trưởng kinh tế danh nghĩa cao và lạm phát kéo dài, lạm phát thực tế giúp giảm giá trị thực của nợ. Nếu trong tương lai Mỹ tiếp tục đi theo con đường này, vàng sẽ không chỉ là tài sản trú ẩn truyền thống, mà còn có thể là công cụ để nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro mất giá USD, mất kiểm soát tài khóa và tài chính hóa nợ công.

Vì vậy, theo Arends, đe dọa đánh thuế của Trump với Canada không chỉ dừng lại ở vấn đề ô tô và thép. Một chính phủ cần đi vay số tiền lớn mỗi năm lại rơi vào xung đột với chủ nợ quan trọng nhất của mình.

Nếu Canada và các nhà đầu tư nước ngoài ngày càng không còn mặn mà mua trái phiếu Mỹ, Mỹ cuối cùng sẽ phải trả lời một câu hỏi hóc búa hơn: Khi nhà đầu tư nước ngoài không muốn tiếp tục rót vốn, ai sẽ gánh khoản nợ ngày càng phình to của Mỹ?

Mà nếu cuối cùng đáp án là Fed, thì giá vàng tăng có lẽ cũng không còn gì ngạc nhiên nữa.