Lợi nhuận quý báo cáo của chứng khoán Mỹ tăng vọt, đâu là những yếu tố “ảo” phía sau?

Mùa báo cáo tài chính quý 2 năm 2026 của chứng khoán Mỹ đang làm mới lại kỳ vọng của thị trường về khả năng sinh lợi. Tốc độ tăng trưởng EPS của các doanh nghiệp S&P 500 từng đạt tới 45% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa mức kỳ vọng khoảng 22% vào đầu mùa báo cáo, tỷ lệ báo cáo vượt kỳ vọng cũng ở mức cao lịch sử.

Tuy nhiên, đằng sau những con số nổi bật, cấu trúc lợi nhuận đang có sự thay đổi. Theo phân tích của Goldman Sachs, trong tăng trưởng EPS quý 2 của S&P 500, khoảng 19 điểm phần trăm đến từ “thu nhập khác” của Alphabet và Amazon, chủ yếu là lợi nhuận chưa thực hiện từ các khoản đầu tư cổ phần, chứ không phải là tăng trưởng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Khi loại bỏ các khoản lợi nhuận không đến từ hoạt động kinh doanh này, tốc độ tăng trưởng EPS quý 2 của S&P 500 so với cùng kỳ vẫn đạt khoảng 26%, cho thấy nền tảng cơ bản của doanh nghiệp không bị bóp méo. Tuy nhiên, song song đó, lợi nhuận của chứng khoán Mỹ ngày càng phụ thuộc vào số ít doanh nghiệp hưởng lợi từ AI, các công ty công nghệ siêu lớn tiếp tục mở rộng chi tiêu vốn và bắt đầu dựa vào nợ và huy động vốn cổ phần để hỗ trợ đầu tư vào hạ tầng AI.

Nói cách khác, vấn đề cốt lõi của mùa báo cáo tài chính này không còn là “có tăng trưởng lợi nhuận hay không”, mà là “tăng trưởng đến từ đâu và liệu có thể duy trì lâu dài hay không”.

Tăng trưởng EPS 45%, gần một nửa đến từ lợi nhuận đầu tư

Con số được quan tâm nhất trong quý này là tăng trưởng EPS quý 2 của S&P 500 đạt 45% so với cùng kỳ. Tốc độ này vượt xa dự báo của thị trường, nhưng theo phân tích của Goldman Sachs, một phần khá lớn đến từ mục “thu nhập khác”.

Dữ liệu cho thấy, Alphabet và Amazon đóng góp tổng cộng khoảng 19 điểm phần trăm tăng trưởng EPS quý 2, chủ yếu đến từ lợi nhuận chưa thực hiện của các khoản đầu tư cổ phần; Microsoft cũng đóng góp khoảng 3 tỷ USD thu nhập khác. Trong đó, riêng thu nhập khác quý này của Alphabet khoảng 98 tỷ USD, Amazon khoảng 53 tỷ USD, chủ yếu do giá trị đầu tư cổ phần vào các công ty tư nhân tăng lên.

Sau khi loại trừ những yếu tố này, tốc độ tăng trưởng EPS quý 2 của S&P 500 so với cùng kỳ khoảng 26%. Dù thấp hơn đáng kể so với mức nổi 45% trên bề mặt, tuy nhiên đây vẫn là một trong những mức tăng nhanh nhất kể từ năm 2021.

Điều này có nghĩa là, lợi nhuận của chứng khoán Mỹ không hoàn toàn dựa vào việc “làm đẹp” bằng lợi nhuận kế toán, nhưng chất lượng lợi nhuận đang thay đổi: lợi nhuận đầu tư đang trở thành thành phần quan trọng trong lợi nhuận các công ty công nghệ lớn. Dữ liệu cho thấy, quý 2 năm 2026, tỷ lệ “thu nhập khác” của các công ty công nghệ siêu lớn trong lợi nhuận GAAP đã tăng lên 61%, cao hơn rõ rệt so với nhiều năm trước đây.

Báo cáo càng tốt, phần thưởng từ thị trường càng ít

Nếu như các con số lợi nhuận vẫn còn mạnh mẽ, thì phản ứng của thị trường lại xuất hiện thay đổi.

Tính đến ngày 31/7, đã có 61% công ty S&P 500 công bố kết quả quý 2, chiếm khoảng 66% giá trị vốn hóa chỉ số. Trong đó, khoảng 64% doanh nghiệp EPS vượt kỳ vọng thị trường ít nhất một độ lệch chuẩn, tỷ lệ này gần mức cao kỷ lục. Nhưng đà tăng giá cổ phiếu từ báo cáo vượt kỳ vọng lại yếu hơn nhiều so với trước đây.

Theo dữ liệu của Goldman Sachs, trong lịch sử, sau ngày báo cáo EPS vượt kỳ vọng của các công ty S&P 500, giá cổ phiếu trung bình tăng vượt chỉ số khoảng 95 điểm cơ bản. Nhưng trong quý này, các doanh nghiệp TMT dù lợi nhuận vượt kỳ vọng, hiệu suất ngày sau đó lại thấp hơn S&P 500 trung bình khoảng 192 điểm cơ bản.

Trong khi đó, với các công ty ngoài ngành TMT, sau khi báo cáo vượt kỳ vọng, hiệu suất ngày sau đó trung bình đạt mức lợi nhuận vượt trội khoảng 75 điểm cơ bản. Thị trường đang phát đi tín hiệu: đối với các doanh nghiệp dẫn đầu AI, nhà đầu tư đã định giá trước kỳ vọng tăng trưởng cao, chỉ vượt lợi nhuận kỳ vọng thôi là chưa đủ để giúp giá cổ phiếu tiếp tục tăng mạnh.

AI đang tái định hình bản đồ lợi nhuận của chứng khoán Mỹ

Hiện nay, tăng trưởng lợi nhuận của thị trường chứng khoán Mỹ đang ngày càng tập trung vào chuỗi ngành AI. Theo dữ liệu của Goldman Sachs, các doanh nghiệp liên quan hạ tầng AI đóng góp khoảng 1/3 tăng trưởng EPS quý 2 của S&P 500; dự kiến nửa cuối 2026 và năm 2027, ngành này sẽ đóng góp hơn một nửa phần lợi nhuận tăng thêm.

Xét về đóng góp doanh nghiệp, Alphabet chiếm khoảng 28% tăng trưởng EPS quý 2 của S&P 500, Amazon đóng góp khoảng 16%, Micron khoảng 10%, Nvidia dự kiến đóng góp khoảng 9%. Tổng 10 công ty đóng góp lớn nhất chiếm khoảng 79% tăng trưởng lợi nhuận. Điều này có nghĩa, hiệu suất lợi nhuận tổng thể của S&P 500 ngày càng phụ thuộc vào số rất ít doanh nghiệp hưởng lợi từ hạ tầng AI.

Với các nhà đầu tư chỉ số, tăng trưởng lợi nhuận vẫn mạnh mẽ; nhưng với cấu trúc thị trường, mức độ tập trung lợi nhuận tăng lên đồng nghĩa với rủi ro cũng tập trung hơn.

Đầu tư AI bứt phá, dòng tiền bắt đầu chịu áp lực

Một thay đổi đáng chú ý khác của mùa báo cáo tài chính là áp lực chi đầu tư của các công ty công nghệ siêu lớn. Doanh thu mảng điện toán đám mây của Alphabet, Amazon, Microsoft quý 2 tăng 48% so với cùng kỳ, nhanh hơn rõ rệt so với mức 39% quý 1, nhu cầu AI đang chuyển hóa thành tăng trưởng điện toán đám mây.

Tuy nhiên, để giành lợi thế trong hạ tầng AI, chi tiêu đầu tư của doanh nghiệp cũng tăng rất nhanh. Ba tập đoàn công nghệ siêu lớn trong quý 2 chi tổng đầu tư vốn lên tới 182 tỷ USD, trong khi dòng tiền tự do cùng kỳ chỉ khoảng 5 tỷ USD. Khoảng cách về vốn đang buộc các doanh nghiệp này phải dựa vào huy động vốn bên ngoài nhiều hơn. Trong quý 2, các công ty này đã phát hành tổng cộng khoảng 51 tỷ USD trái phiếu và hoàn tất huy động gần 50 tỷ USD cổ phần.

Goldman Sachs dự báo, chi đầu tư của các công ty công nghệ siêu lớn sẽ vượt 1 nghìn tỷ USD vào năm 2027, tăng khoảng 33% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể so với dự báo đầu năm. Khi chu kỳ đầu tư AI tiếp diễn, các tập đoàn công nghệ lớn có thể sẽ phải tiếp tục tham gia thị trường huy động vốn. Nhóm phân tích tín dụng của Goldman Sachs dự kiến năm 2027, các doanh nghiệp này có thể phát hành khoảng 400 tỷ USD trái phiếu xếp hạng đầu tư.

Tăng trưởng lợi nhuận do AI mang lại vẫn tiếp tục, nhưng việc chi đầu tư có chuyển hóa được thành lợi nhuận xứng đáng hay không sẽ là điểm trọng tâm tiếp theo của thị trường.