Thuốc mới điều trị tim thất bại trong thử nghiệm giai đoạn ba, cổ phiếu Novo Nordisk giảm mạnh: Sự phụ thuộc vào thuốc giảm cân gia tăng, chuyển hướng nghiên cứu phát triển lại gặp thử thách

Gã khổng lồ dược phẩm Đan Mạch Novo Nordisk vừa gặp phải một thất bại lớn trong nghiên cứu và phát triển. Công ty thông báo vào thứ Sáu rằng, thuốc điều trị bệnh tim mạch ziltivekimab đang được nghiên cứu của họ đã không đạt được tiêu chí chính trong một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối quy mô lớn, không chứng minh được khả năng giảm nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng ở bệnh nhân.

Thất bại này càng làm nổi bật sự phụ thuộc cao của công ty vào mảng thuốc giảm cân GLP-1, đồng thời làm gia tăng tính không chắc chắn cho tăng trưởng trong tương lai. Trước thông tin này, chứng chỉ lưu ký Mỹ (ADR) của Novo Nordisk giảm 8,7% khi đóng cửa.

Thất bại của thử nghiệm này cũng là một phần trong chuỗi trở ngại gần đây của Novo Nordisk trong nghiên cứu phát triển. Trước đó, loại thuốc thử nghiệm CagriSema nhằm thách thức vị trí dẫn đầu của thuốc giảm cân Eli Lilly đã không chứng minh được ưu thế so với đối thủ Zepbound; nghiên cứu liên quan đến phiên bản uống của Ozempic cũng không đạt mục tiêu làm chậm tiến triển của bệnh Alzheimer.

Thuốc nhắm đến IL-6 thất bại trong việc giảm nguy cơ tim mạch, thử nghiệm quy mô lớn với 6300 người không thành công

Thuốc ziltivekimab thất bại lần này là một loại kháng thể đơn dòng nhắm tới đường truyền IL-6 (Interleukin-6). IL-6 là một loại protein quan trọng tham gia điều hòa miễn dịch và phản ứng viêm, Novo Nordisk từng kỳ vọng rằng việc ức chế đường truyền viêm này sẽ giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch ở bệnh nhân xơ vữa động mạch.

Thử nghiệm lâm sàng giai đoạn ba mang tên ZEUS đã thu nhận khoảng 6300 bệnh nhân, bao gồm: bệnh nhân mắc bệnh tim mạch xơ vữa động mạch (ASCVD); bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính đồng thời; và nhóm người có mức viêm cao.

Mục tiêu của thử nghiệm là đánh giá việc tiêm ziltivekimab mỗi tháng một lần, trên nền tảng điều trị chuẩn, liệu có thể giảm tỷ lệ xảy ra biến cố tim mạch nghiêm trọng (MACE) bao gồm: tử vong do tim mạch; nhồi máu cơ tim không gây tử vong; đột quỵ không gây tử vong hay không.

Tuy nhiên, dữ liệu cuối cùng cho thấy, mặc dù ziltivekimab có thể liên kết thành công với mục tiêu IL-6 và tạo ra hiệu ứng sinh học như mong đợi, nhưng không hạ thấp được nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng ở bệnh nhân.

Giám đốc khoa học và trưởng bộ phận R&D của Novo Nordisk, ông Martin Holst Lange, cho biết:

“Thử nghiệm ZEUS nhằm kiểm chứng liệu việc ức chế đường truyền IL-6 có thể chuyển hóa việc giảm viêm dẫn đến giảm các biến cố tim mạch nghiêm trọng hay không. Dù ziltivekimab tạo ra tác dụng sinh học như mong đợi, nhưng không đem lại lợi ích về MACE cho nhóm bệnh nhân này.”

Tồn tại lo ngại về độ an toàn, nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng tăng lên

Xét về dữ liệu an toàn, tổng số biến cố tim mạch xảy ra ở nhóm ziltivekimab và nhóm giả dược khá tương đương nhau.

Novo Nordisk cho biết, số ca tử vong ở hai nhóm bệnh nhân không có sự khác biệt đáng kể.

Tuy nhiên, công ty lưu ý rằng, nhóm bệnh nhân được điều trị bằng ziltivekimab ghi nhận nhiều ca nhiễm trùng nghiêm trọng hơn, phù hợp với những tác động lên miễn dịch khi ức chế IL-6.

IL-6 đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch của cơ thể người, vì vậy, dù ức chế đường truyền này có thể giảm viêm, nhưng cũng có nguy cơ làm suy yếu một phần chức năng miễn dịch.

Điều này có nghĩa là, kể cả trong tương lai tiếp tục thử nghiệm thuốc này ở các bệnh khác, độ an toàn vẫn là yếu tố được các cơ quan quản lý và thị trường theo dõi sát sao.

Thị trường từng lạc quan, thất bại này là cú đòn giáng vào chiến lược sản phẩm tim mạch của Novo Nordisk

Trước khi công bố kết quả thử nghiệm, thị trường đặt nhiều kỳ vọng vào ziltivekimab.

Các nhà phân tích cho rằng nếu thành công, loại thuốc này có thể giúp Novo Nordisk xây dựng một động lực tăng trưởng mới ngoài mảng tiểu đường và thuốc giảm cân.

Jefferies từng ước tính quy mô thị trường điều trị bệnh tim mạch liên quan mỗi năm vượt quá 10 tỷ USD. Tổ chức này nhận định, nếu thử nghiệm có thể giảm nguy cơ tim mạch ít nhất 20%, thuốc sẽ có tiềm năng thương mại hóa.

BMO Capital Markets thì cho rằng, nếu thuốc này giảm được gần 15% nguy cơ và giữ vững độ an toàn, kết quả này cũng được coi là tích cực.

Các nhà phân tích của Goldman Sachs trước đó chỉ ra, nếu ziltivekimab thành công, sẽ trở thành trụ cột quan trọng cho mảng tim mạch của Novo Nordisk, giảm bớt sự phụ thuộc hiện tại vào Ozempic và Wegovy cũng như các thuốc GLP-1.

Nhưng thử nghiệm thất bại đồng nghĩa với việc kế hoạch mở rộng mảng tim mạch của Novo Nordisk gặp khó khăn lớn.

“Hội chứng phụ thuộc thuốc giảm cân” tăng nặng, áp lực tăng trưởng của Novo Nordisk gia tăng

Những năm gần đây, Novo Nordisk nổi lên nhanh chóng nhờ làn sóng thuốc giảm cân GLP-1.

Các loại thuốc tiểu đường Ozempic và thuốc giảm cân Wegovy của hãng trở thành một trong những thuốc bán chạy nhất thế giới, vốn hóa công ty từng vượt ngưỡng 500 tỷ USD, trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất châu Âu.

Tuy nhiên cùng lúc đó, thị trường bắt đầu lo liệu mô hình tăng trưởng của công ty quá phụ thuộc vào một vài sản phẩm “ngôi sao”.

Tháng 2 năm nay, Novo Nordisk công bố kết quả thử nghiệm CagriSema - loại thuốc từng được xem là đối thủ cho Zepbound của Eli Lilly, nhưng không chứng minh được hiệu quả giảm cân vượt trội hơn đối thủ.

Thêm vào đó, nghiên cứu liên quan đến phiên bản uống Ozempic cũng thất bại khi thử chứng minh khả năng làm chậm tiến triển bệnh Alzheimer.

Liên tiếp thất bại trong nghiên cứu phát triển khiến nhà đầu tư bắt đầu đánh giá lại lộ trình tăng trưởng tương lai của Novo Nordisk.

Ảnh hưởng tài chính hạn chế, nhưng niềm tin R&D bị thử thách

Novo Nordisk khẳng định, việc thử nghiệm ZEUS thất bại sẽ không làm ảnh hưởng đến dự báo lợi nhuận hoạt động cả năm hiện tại của công ty.

Công ty dự kiến, lợi nhuận hoạt động năm 2026 (theo tỷ giá cố định) sẽ giảm 4% đến 12%.

Tuy nhiên, phía công ty cũng cho biết, dự án thất bại sẽ phát sinh một khoản giảm giá phi tiền mặt trong quý này.

Novo Nordisk nhấn mạnh, họ vẫn tiếp tục triển khai nghiên cứu ziltivekimab ở các chỉ định tim mạch khác, bao gồm nhóm bệnh nhân suy tim và bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim cấp, kết quả dự kiến công bố nửa đầu năm sau.

Hiện tại, các đối thủ như Novartis và Eli Lilly cũng đang thử nghiệm các mục tiêu chống viêm tương tự.

Đối với Novo Nordisk, thử nghiệm thất bại của ziltivekimab không ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh ngắn hạn, nhưng lại một lần nữa phơi bày vấn đề cốt lõi: trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường thuốc giảm cân GLP-1 ngày càng khốc liệt, liệu công ty có tìm ra động lực tăng trưởng dài hạn mới hay không.

Thất bại trong nghiên cứu lần này có thể sẽ khiến nhà đầu tư nhìn lại một lần nữa về định giá của “ông lớn thuốc giảm cân” này.