Amazon đang bí mật xây dựng cơ sở dữ liệu sản phẩm toàn cầu nhằm ngăn chặn các đại lý mua sắm AI và bảo vệ doanh thu quảng cáo

Amazon đang lên kế hoạch mở rộng cơ sở dữ liệu hàng hóa ra toàn bộ mạng lưới, nhằm tranh giành vị trí đầu vào tìm kiếm mua sắm và chống lại tác động đến lưu lượng truy cập cũng như hoạt động quảng cáo từ các đại lý mua sắm AI.

Ngày 13 tháng 11, theo tài liệu nội bộ mà Reuters có được, Amazon đang thúc đẩy một kế hoạch có tên mã "World Product Graph", nỗ lực lưu trữ dữ liệu về gần như tất cả các sản phẩm đang được bán trên toàn cầu, bất kể sản phẩm đó có được bày bán trên nền tảng của họ hay không.

Kế hoạch này nhằm biến Amazon thành một "cửa hàng vạn vật" theo đúng nghĩa, thu hút người dùng hoàn thành toàn bộ quá trình từ nghiên cứu sản phẩm đến mua hàng mà không cần rời khỏi nền tảng bằng cách sở hữu thông tin sản phẩm toàn diện nhất.

Tài liệu trên được viết dưới dạng thông cáo báo chí, đặt mục tiêu công bố ra bên ngoài vào ngày 1 tháng 10 năm 2027. Amazon phản hồi rằng tài liệu này là "bản nháp, đã lỗi thời", "không nhất thiết phản ánh kế hoạch hiện tại của công ty", nhưng đồng thời cho biết, công ty vẫn luôn nỗ lực cải thiện tính toàn diện và chính xác của danh mục sản phẩm.

Bối cảnh của kế hoạch này là sự nổi lên nhanh chóng của các đại lý mua sắm AI đang gây ra mối đe dọa tiềm tàng đến lưu lượng truy cập và kinh doanh quảng cáo của Amazon. Đại lý mua sắm Muse của Meta đã thu hút hơn 10 triệu người dùng ở Mỹ và Canada kể từ khi ra mắt vào tháng 9. Ngay sau đó, Amazon đã chặn Muse truy cập vào trang bán lẻ của họ và cũng đã khởi kiện công ty AI Perplexity vào năm ngoái, vụ kiện vẫn đang được giải quyết.

Tham vọng dữ liệu: Từ nền tảng riêng mở rộng đến toàn bộ sản phẩm trên mạng

Theo tài liệu nội bộ mà Reuters xem xét, ý tưởng cốt lõi của World Product Graph là xây dựng một đồ thị tri thức sản phẩm toàn cầu bằng cách nắm bắt cách các thương hiệu tổ chức thông tin sản phẩm trên trang chính thức của họ.

Kế hoạch này gồm hai hướng thu thập dữ liệu: một là mời các thương hiệu và nhà bán lẻ chủ động, liên tục cung cấp dữ liệu sản phẩm cho Amazon; hai là Amazon tự động thu thập dữ liệu từ các trang web của các nhà bán lẻ khác.

Tài liệu cho thấy Coca-Cola và Bayer đã ký hợp đồng tham gia đóng góp dữ liệu, Amazon cũng đã tổ chức "hội nghị đẳng cấp CEO" với Procter & Gamble nhằm thúc đẩy hợp tác thử nghiệm. Báo cáo chưa xác nhận kế hoạch Amazon sẽ thu thập dữ liệu từ các trang web bên thứ ba như thế nào, cũng như liệu họ có cần xin phép trong mọi trường hợp hay không.

Dự án này thuộc bộ phận Selection & Catalog Systems của Amazon, do phó chủ tịch bộ phận Robert Tekiela điều phối triển khai. Amazon đã điều chỉnh nhân sự nội bộ để thúc đẩy dự án, nhưng báo cáo không xác nhận liệu mục tiêu tháng 10 năm 2027 có khả thi hay không.

Mục tiêu hướng tới Google: Tranh giành cửa ngõ tìm kiếm mua sắm

Một trong những động lực cốt lõi thúc đẩy kế hoạch này của Amazon là lấp đầy khoảng cách rõ rệt với Google ở giai đoạn nghiên cứu sản phẩm khi mua sắm.

Theo báo cáo nghiên cứu của Morgan Stanley năm 2025, trong số những người tiêu dùng nghiên cứu sản phẩm trước khi mua sắm trực tuyến, có 57% chọn Google, còn chỉ 16% chọn Amazon.

Tài liệu nội bộ nói thẳng: “Nếu khách hàng phải rời Amazon để vào Google, trang web của thương hiệu và các trang đánh giá để nghiên cứu thông tin liên quan đến sản phẩm, Amazon không thể trở thành điểm đến ưu tiên trong mọi kịch bản mua sắm.”

Tuy nhiên, khi người tiêu dùng đã xác định ý định mua, Amazon có lợi thế rõ rệt: 41% lượt tìm kiếm bắt đầu từ Amazon, cao hơn Google (23%) và Walmart (18%).

Mục tiêu của World Product Graph là mở rộng lợi thế này từ giai đoạn quyết định mua sắm ra phía trước đến giai đoạn nghiên cứu sản phẩm, giúp người tiêu dùng thu thập thông tin và so sánh sản phẩm ngay trên Amazon trước khi hình thành ý định mua, từ đó tăng sức ảnh hưởng của Amazon trong chuỗi quyết định mua sắm.

Khắc phục điểm yếu của Rufus: Độ chính xác của AI tìm kiếm còn nghi vấn

World Product Graph còn được kỳ vọng sẽ giải quyết vấn đề về độ chính xác của công cụ tìm kiếm AI Rufus của Amazon (được đổi tên thành "Alexa for Shopping" vào tháng 5 năm nay).

Tài liệu nội bộ thừa nhận: “Nhiều câu trả lời của Rufus thực sự sai hoặc thiếu thông tin, nhưng người dùng thiếu kiến thức chuyên môn để phát hiện những sai sót này.”

Tài liệu còn tiết lộ, mỗi tuần Rufus xử lý khoảng 83 triệu lượt tìm kiếm, chi phí vận hành “rất cao”. Amazon cho rằng dữ liệu sản phẩm phong phú hơn sẽ giúp họ vận hành mô hình với chi phí thấp hơn, qua đó tăng hiệu quả hoạt động.

Amazon cho biết trong tuyên bố rằng số liệu sử dụng được trích dẫn trong tài liệu trên “đã lỗi thời nghiêm trọng”, dữ liệu nội bộ cho thấy độ chính xác của Alexa for Shopping toàn cầu đạt khoảng 97%.

CEO Amazon Andy Jassy cũng từng giảm nhẹ tác động của các đại lý AI trong cuộc gọi báo cáo tài chính quý III, cho rằng “hiện tại số lượng người dùng mua sắm theo cách này vẫn còn rất nhỏ”, tác động đến hoạt động quảng cáo là hạn chế.

Chống lại AI đại lý: Hệ thống dữ liệu là "hào chắn"

Dù Jassy phát biểu một cách khá dè dặt, nhưng theo nguồn tin, ban lãnh đạo Amazon đã rất cảnh giác về việc các đại lý mua sắm AI có thể dẫn lưu lượng người dùng sang trang web đối thủ sở hữu dữ liệu sản phẩm đầy đủ hơn.

Đại lý Muse của Meta được JPMorgan trong báo cáo nghiên cứu gọi là “ứng dụng AI tiêu dùng có tiềm năng trở thành phổ biến nhất kể từ ChatGPT”. Tháng trước, Musk đã phản hồi trên nền tảng X về việc AI đại lý Grok của xAI bị Amazon chặn, đề xuất: “Có lẽ chúng ta nên tạo một đối thủ của Amazon.”

Nguồn tin cho biết, Amazon kỳ vọng việc xây dựng cơ sở dữ liệu sản phẩm lớn nhất toàn cầu sẽ đảm bảo các đại lý AI thực hiện nhiệm vụ mua sắm cho người tiêu dùng vẫn phải quay về Amazon để tìm sản phẩm, thay vì chuyển sang các trang web bán lẻ khác.

Chiến lược này cũng liên quan đến tương lai của hoạt động kinh doanh quảng cáo của Amazon. Nắm giữ thông tin sản phẩm toàn diện sẽ giúp Amazon duy trì vị trí trong chuỗi phát hiện, so sánh và mua sản phẩm của người tiêu dùng, tránh để các đại lý AI vượt qua nền tảng của họ làm giảm quyền kiểm soát lưu lượng mua sắm và doanh thu quảng cáo.

Nhân viên mô tả World Product Graph là bước thử nghiệm biến Amazon thành “nền tảng một cửa mua sắm không giới hạn”, đồng thời là sự mở rộng của các dịch vụ "Buy for Me" và "Shop Direct" hiện tại. Hai dịch vụ này đã cho phép người dùng mua sản phẩm được bán trên các trang web khác ngay tại nền tảng Amazon, với Amazon đóng vai trò trung gian.