Tranh cãi về định giá SpaceX trước báo cáo tài chính đầu tiên: Liệu xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên không gian có khả thi không?

Giá cổ phiếu SpaceX sau khi niêm yết đã giảm khoảng một phần ba so với mức cao sau IPO, nhưng Bernstein cho rằng, điều thị trường thực sự cần quan tâm không phải là kết quả ngắn hạn, mà là logic cốt lõi quyết định giá trị dài hạn của công ty – liệu trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo có thể triển khai thành công hay không.

Ngày 31 tháng 7, Bernstein đã phát hành báo cáo nghiên cứu, duy trì xếp hạng "vượt trội thị trường" đối với SpaceX, giá mục tiêu 239 đô la Mỹ. Tính đến khi đóng cửa ngày 30 tháng 7, giá cổ phiếu SpaceX là 112,20 đô la Mỹ, giảm tổng cộng khoảng 34% so với mức cao sau IPO, giá mục tiêu tương ứng với khoảng 113% không gian tăng giá. SpaceX sẽ công bố báo cáo tài chính đầu tiên kể từ khi niêm yết vào ngày 4 tháng 8 theo giờ địa phương, sau khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa.

Nhà phân tích Douglas S. Harned cho biết, nhà đầu tư không cần phải diễn giải quá mức kết quả tài chính quý đơn lẻ, quan trọng hơn là liệu ban lãnh đạo có thể liên tục chứng minh lộ trình tăng trưởng dài hạn của mình hay không. Bernstein cho rằng, tương lai SpaceX có thể đạt tới giá trị hàng nghìn tỷ đô la Mỹ hay không, điểm then chốt không phải là "khi nào" trung tâm dữ liệu quỹ đạo được hiện thực hóa mà là "có thể hiện thực hóa" hay không.

Khả năng tái sử dụng Starship – Trọng tâm trong logic định giá

Theo Bernstein, việc Starship có thể thực hiện tái sử dụng hoàn toàn và nhanh chóng hay không là biến số then chốt nhất trong toàn bộ logic đầu tư.

Báo cáo dự kiến, đến năm 2031 SpaceX sẽ thực hiện khoảng 3.600 lần phóng Starship mỗi năm, mục tiêu này dựa trên việc cả bộ đẩy tầng một và tàu tầng hai đều hoàn toàn tái sử dụng được.

Hiện tại, SpaceX đã thu hồi lại bệ phóng bộ đẩy V2, nhưng bộ đẩy V3 vẫn chưa hoàn thành xác minh. Lần thử bay thứ 13 diễn ra vào ngày 20 tháng 7 nhìn chung thành công, tuy nhiên một số động cơ của bộ đẩy vẫn chưa đánh lửa lại được trước khi rơi xuống nước.

So với đó, tàu tầng hai đạt được đột phá lớn hơn. Sau lần bay này, tính toàn vẹn của tấm chắn nhiệt rõ rệt tốt hơn so với các lần thử bay trước. Musk sau đó nói rằng, lần thử bay thứ 14 có thể lần đầu tiên thử quay thu hồi tàu tầng hai bằng cánh tay cơ khí "đũa" của tháp phóng.

Bernstein cho rằng, tiến độ công nghệ hiện tại đáp ứng kỳ vọng, nhưng vẫn còn khá xa để hỗ trợ phóng quy mô lớn, tần suất cao. Ngoài hai bệ phóng hiện hữu, công ty đang xây dựng hai bệ phóng mới và đang đàm phán với nhiều bang ở Mỹ, dự kiến bổ sung thêm năm đến sáu cơ sở phóng nữa.

Nguồn cung bán dẫn và kiểm soát giám sát vẫn là hai thách thức thực tế

Báo cáo cũng chỉ ra, năng lực sản xuất bán dẫn và phê duyệt giám sát là hai rủi ro đáng chú ý nhất hiện tại.

Theo tính toán của Bernstein, nếu đến năm 2031 triển khai khoảng 20GW năng lực tính toán quỹ đạo, với mỗi vệ tinh 120 kW, cần khoảng 170.000 vệ tinh, tương ứng với sản lượng 2,8 triệu tấm bán dẫn mỗi năm, tương đương khoảng 5 nhà máy bán dẫn riêng biệt, tổng vốn đầu tư vượt quá 160 tỷ đô la Mỹ.

Tuy nhiên, Bernstein cho rằng, dù quy mô này rất lớn nhưng không phải không thể thực hiện được, trong tương lai một phần sản lượng còn có thể nhận từ các nhà máy bán dẫn bên thứ ba.

Về quản lý, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) vẫn cần phê duyệt từng nhiệm vụ phóng Starship, hiện chưa cho phép bay quỹ đạo. Lần thử bay thứ 14 có thể sẽ là lần đầu tiến hành bay quỹ đạo. Tuần này, FAA đã tuyên bố nới lỏng một số giới hạn môi trường nhằm hỗ trợ tần suất phóng cao hơn, nhưng các quy trình thẩm định an toàn không phận vẫn sẽ được giữ nguyên.

Cùng lúc đó, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) vẫn cần phê duyệt kế hoạch chòm sao Starlink V3 và các dự án vệ tinh trung tâm dữ liệu AI trong tương lai mà SpaceX đệ trình. Hiện tại, công ty đăng ký triển khai khoảng 100.000 vệ tinh Starlink V3, và tối đa khoảng 1 triệu vệ tinh trung tâm dữ liệu AI, tất cả vẫn chưa được phê duyệt hoàn toàn.

Bernstein cũng chỉ rõ, trong tương lai các trung tâm dữ liệu quỹ đạo còn có thể đối mặt với các vấn đề pháp lý như chủ quyền dữ liệu. Người ủng hộ cho rằng dữ liệu lưu trữ ngoài vũ trụ không thuộc quyền tài phán của bất kỳ quốc gia nào, nhưng khung pháp lý này hiện vẫn chưa rõ ràng.

Tính khả thi kỹ thuật không phải rào cản lớn nhất

Với tính khả thi kỹ thuật của các trung tâm dữ liệu quỹ đạo mà thị trường liên tục chú ý, Bernstein cho rằng phần lớn các vấn đề đều đã có câu trả lời rõ ràng.

Về tản nhiệt, hai nhà phân tích có học vị tiến sĩ vật lý đã xây dựng mô hình nhiệt và nhận định rằng, tản nhiệt bằng phương pháp bức xạ hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu. Dựa trên phần thân chính vệ tinh tầm 30 mét vuông, thêm 30-50 mét vuông tấm tản nhiệt, là có thể hỗ trợ hoạt động liên tục trên 100kW công suất tính toán, phù hợp với thông số thiết kế vệ tinh AI1 mà SpaceX từng công bố – công suất trung bình 120kW, 110 mét vuông tấm tản nhiệt – về cơ bản là nhất quán.

Về cấp điện, báo cáo chỉ ra, trung tâm dữ liệu quỹ đạo sẽ đặt trên quỹ đạo đồng bộ đường hoàng hôn, vệ tinh gần như luôn nằm trong vùng chiếu sáng của mặt trời, do đó lo ngại trước đây về hiệu suất sử dụng năng lượng mặt trời chỉ đạt khoảng 50% là không đúng.

Về độ trễ, độ trễ truyền thông ở quỹ đạo thấp gần Trái đất 600-800 km vào khoảng 2 mili giây, thấp hơn rất nhiều so với trải nghiệm thực tế của người dùng các trung tâm dữ liệu mặt đất, tác động tới đại đa số nhiệm vụ suy luận AI là rất hạn chế. Bernstein dự kiến SpaceX vẫn sẽ để đào tạo mô hình tiến hành dưới mặt đất, còn trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo chủ yếu đảm nhận tính toán inference.

Đối với rủi ro va chạm vi thiên thạch, Bernstein cho rằng, đây quả thực là một thách thức kỹ thuật, nhưng không phải không thể xử lý. SpaceX đã tích lũy kinh nghiệm tránh va chạm khi vận hành vệ tinh Starlink, với các công nghệ như dò mục tiêu và điều chỉnh quỹ đạo, cũng có thể áp dụng cho các vệ tinh trung tâm dữ liệu trong tương lai.