Piper Sandler lần đầu đánh giá ba cổ phiếu hàng không vũ trụ thương mại lớn: Chỉ “tăng tỷ trọng” AST SpaceMobile, SpaceX và Rocket Lab vẫn đối mặt khó khăn ngắn hạn

Ứng dụng tài chính thông minh cho biết, vào ngày 16 tháng 7, Piper Sandler lần đầu tiên đưa ra đánh giá cho ba công ty hàng không vũ trụ thu hút sự chú ý của thị trường, với những xếp hạng hoàn toàn khác nhau: cấp đánh giá “Tăng tỷ trọng” cho AST SpaceMobile (ASTS.US), giá mục tiêu là 100 USD; đồng thời xếp Rocket Lab (RKLB.US) và SpaceX (SPCX.US) ở mức “Trung lập”, với giá mục tiêu lần lượt là 83 USD và 156 USD.

Nhận định cốt lõi của Piper Sandler là: mặc dù công nghệ tên lửa tái sử dụng là lợi thế cạnh tranh lâu dài giá trị nhất trong nền kinh tế không gian và SpaceX cùng Rocket Lab “có thể là những công ty được định vị tốt nhất” trong khung thời gian nhiều năm, nhưng xét trong 12 tháng tới, AST SpaceMobile lại cung cấp “định giá dễ chấp nhận hơn và lộ trình tăng trưởng EBITDA rõ ràng hơn”.

AST SpaceMobile: Tỉ lệ lợi nhuận/rủi ro tối ưu, “Kỳ lân băng thông rộng vệ tinh” chọn hợp tác thay vì cạnh tranh

Chuyên gia phân tích hạng 5 sao của Piper Sandler, Alexander Potter, khi bắt đầu theo dõi đã nhấn mạnh AST SpaceMobile hiện có tỉ lệ lợi nhuận/rủi ro tốt nhất trong ba cổ phiếu hàng không, nhờ vào định giá hấp dẫn hơn và lộ trình tăng trưởng EBITDA rõ ràng hơn.

Mô hình kinh doanh cốt lõi của AST SpaceMobile là hợp tác, chứ không cạnh tranh, với các nhà mạng lớn như AT&T, Verizon, Vodafone và Rakuten, điều này giúp họ có khả năng tiếp cận hơn 3 tỷ người dùng không dây toàn cầu. Phân tích cho thấy doanh thu công ty sẽ tăng từ khoảng 166 triệu USD vào năm 2026 lên hơn 5 tỷ USD vào năm 2031, và EBITDA cùng kỳ có thể đạt khoảng 4,2 tỷ USD. Giá mục tiêu 100 USD được tính dựa trên tỷ lệ EV/EBITDA năm 2031 là 20 lần, chiết khấu 15% về hiện tại.

Tuy nhiên, Piper cũng chỉ ra các rủi ro đáng kể mà AST đối mặt: Cạnh tranh với dịch vụ điện thoại vệ tinh trực tiếp Starlink của SpaceX là mối đe dọa lớn nhất; công ty cần phải đầu tư số vốn rất lớn; kế hoạch triển khai vệ tinh, phê duyệt quản lý và sự chấp nhận của khách hàng đều còn nhiều bất định.

Ngay cùng ngày Piper công bố đánh giá, AST SpaceMobile thông báo dự định phát hành riêng lẻ trái phiếu ưu đãi chuyển đổi trị giá 1 tỷ USD, dấy lên lo ngại thị phần cổ phiếu bị pha loãng, giá cổ phiếu trong ngày giảm mạnh trên 17%. Đây là lần thứ hai trong năm công ty huy động khoản trái phiếu chuyển đổi quy mô 1 tỷ USD (lần đầu là tháng 2). Công ty cho biết số tiền này sẽ được sử dụng để giành thêm quyền sử dụng quỹ đạo và nghiên cứu các khả năng hợp tác hoặc thâu tóm nhằm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp dịch vụ phóng của bên thứ ba. Từ khi cổ phiếu vượt 130 USD vào cuối tháng 5, ASTS đã giảm một nửa so với đỉnh lịch sử, giá mục tiêu 100 USD của Piper vẫn cho thấy dư địa tăng khoảng 50%. Theo thống kê từ S&P Global cho 10 chuyên gia phân tích, nhận định đồng thuận của Phố Wall cho cổ phiếu này là “Nắm giữ”, giá mục tiêu trung bình là 79,78 USD.

Rocket Lab: “Thay thế SpaceX mạnh nhất”, nhưng kỳ vọng tích cực đã phản ánh vào giá

Piper xếp Rocket Lab với đánh giá “Trung lập”, giá mục tiêu 83 USD, định vị đây là lựa chọn thay thế SpaceX mạnh nhất trong các nhà cung cấp dịch vụ phóng niêm yết, đồng thời nhấn mạnh mô hình kinh doanh tích hợp theo chiều dọc và thành tích ưu việt với khoảng 90 lần phóng thành công tên lửa Electron.

Công ty đã hoàn thành kiểm tra động cơ chân không Archimedes toàn chu trình. Tăng trưởng trong tương lai phụ thuộc lớn vào việc phát triển và thương mại hóa thành công dòng tên lửa Neutron tái sử dụng cỡ lớn, chuyến bay đầu tiên dự kiến vào quý IV năm 2026. Ngoài ra, Rocket Lab gần đây đã công bố mua lại Iridium Communications với giá 8 tỷ USD, mở rộng hơn nữa hoạt động kinh doanh.

Chuyên gia phân tích từ Morgan Stanley nhận định thương vụ này khiến Rocket Lab ngày càng giống một “phiên bản thu nhỏ của SpaceX”, qua đó nâng giá mục tiêu theo kịch bản lạc quan từ 185 USD lên 293 USD, tuy nhiên Piper dự báo trong năm tới, giá Rocket Lab sẽ gắn bó mật thiết với SpaceX.

Dù Piper nhận thấy Rocket Lab đủ sức cạnh tranh với SpaceX, các nhà phân tích chỉ ra rằng giá cổ phiếu đã phản ánh phần lớn kỳ vọng tích cực - tỷ lệ EV/doanh thu của Rocket Lab thậm chí còn cao hơn SpaceX. Đến ngày 16/7, cổ phiếu Rocket Lab đạt khoảng 67,30 USD, giảm khoảng 55% so với đỉnh trong 52 tuần là 150,23 USD vào tháng 5.

SpaceX: Tầm nhìn dài hạn vững chắc, nhưng ngắn hạn còn nhiều trở ngại

Piper rất tin tưởng về triển vọng lâu dài của SpaceX, cho rằng công ty đóng vai trò then chốt trong sự khởi đầu ngành dịch vụ hàng không vũ trụ hiện đại và có thể hưởng lợi từ các cơ hội mới nổi như hạ tầng AI trên quỹ đạo. Giá mục tiêu 156 USD cũng dựa trên tỷ lệ EV/EBITDA năm 2031 là 20 lần, chiết khấu 15%.

Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý một số yếu tố có thể giới hạn đà tăng giá cổ phiếu trong ngắn hạn: các giai đoạn giải tỏa cổ phiếu sẽ đưa ra thị trường khối lượng cổ phiếu có thể giao dịch rất lớn; chưa rõ về thương vụ thâu tóm tiềm năng Tesla; và các kế hoạch phát triển trong tương lai đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ - Piper nhận định có thể “dễ dàng tiêu tốn hàng chục đến hàng trăm tỷ USD mỗi năm”. Nhà đầu tư cần thêm bằng chứng trước khi định giá cho các dự án táo bạo hơn của công ty.

Dữ liệu thị trường đồng thuận với cách nhìn thận trọng của Piper. Đến ngày 16/7, cổ phiếu SpaceX đã giảm xuống dưới giá phát hành IPO 135 USD, riêng tháng 7 giảm khoảng 20%. Vị thế bán khống tăng lên khoảng 29% lượng cổ phiếu lưu hành. Ngoài ra, chuyến bay thử Starship lần thứ 13 dự kiến thực hiện ngày 16/7 đã bị hủy tự động ở giai đoạn khai hỏa vì một số động cơ không khởi động thành công; đây là lần phát thử đầu tiên kể từ sau IPO tháng 6, CEO Elon Musk cho biết sẽ “hy vọng thử lại trong vài ngày tới”.

Bối cảnh ngành: Dịch chuyển giá trị từ “phóng” sang “hạ tầng”

Lựa chọn đánh giá của Piper phản ánh sự tiến hóa sâu rộng trong logic đầu tư vào hàng không vũ trụ. Tên lửa tái sử dụng đang trở thành lợi thế cạnh tranh giá trị nhất trong nền kinh tế không gian. Morgan Stanley chỉ rõ, “tạo giá trị lớn nhất trong kinh tế phi hành không chỉ đến từ dịch vụ phóng, mà là từ việc sở hữu hạ tầng khác biệt.”

Ba công ty đại diện cho ba con đường khác nhau trong kinh tế không gian: AST SpaceMobile đặt cược vào thị trường viễn thông với “liên kết trực tiếp điện thoại-vệ tinh”; SpaceX xây dựng một đế chế dọc từ phóng tên lửa, Starlink đến AI trên quỹ đạo; Rocket Lab đang chuyển động từ nhà cung cấp dịch vụ phóng sang “hệ sinh thái phi hành khép kín”.

Piper lựa chọn rõ ràng: giữa SpaceX và Rocket Lab với định giá đã phản ánh đầy đủ tầm nhìn dài hạn, AST SpaceMobile là lựa chọn tối ưu ngắn hạn về hiệu quả đầu tư. Nhưng bức tranh cạnh tranh dài hạn của kinh tế không gian còn rất mở - như CEO Rocket Lab Peter Beck nói, dù hàng chục tỷ USD và hơn 100 công ty đã đổ vốn thử nghiệm, “thực tế chỉ có hai công ty” triển khai được dịch vụ phóng thường xuyên, đáng tin cậy.

Logic xếp hạng phân hoá của Piper Sandler lần này rất rõ ràng: AST SpaceMobile nhờ định giá thấp và lộ trình lợi nhuận rõ ràng mà được “Tăng tỷ trọng”; còn SpaceX và Rocket Lab dù có lợi thế lâu dài về công nghệ tên lửa tái sử dụng và mô hình tích hợp dọc, hiện định giá ngắn hạn quá cao, nhu cầu vốn lớn và những bất định riêng (giải tỏa cổ phiếu/thâu tóm thử nghiệm Starship) khiến Piper chọn vị thế “Trung lập”. Đáng chú ý là quan điểm chung của Phố Wall về ba cổ phiếu này lại khác Piper - các nhà phân tích cho rằng SpaceX có tiềm năng tăng giá lớn nhất, với giá mục tiêu trung bình 243,81 USD, tức tiềm năng tăng khoảng 80%.