Mối tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu tại Mỹ giảm xuống mức thấp nhất trong 30 năm, UBS cảnh báo: cú sốc tiếp theo có thể đến từ thị trường lãi suất

Mối tương quan giữa cổ phiếu Mỹ và lợi suất trái phiếu Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất gần 30 năm trở lại đây, sự thay đổi cấu trúc này đang tái định hình logic đầu tư đa tài sản và tiềm ẩn những rủi ro mới cho thị trường.

Theo Trạm giao dịch Chase Wind, UBS đã chỉ ra trong báo cáo chiến lược phái sinh cổ phiếu Mỹ phát hành ngày 16/6 rằng hiện tại lợi suất cổ phiếu và trái phiếu có tương quan âm sâu — tức là khi lợi suất tăng sẽ kéo giá cổ phiếu giảm, mô hình này về bản chất làm suy yếu chức năng truyền thống của trái phiếu như một công cụ phòng ngừa rủi ro cổ phiếu, buộc các nhà đầu tư đa tài sản khi tránh rủi ro phải đồng thời giảm nắm giữ cả cổ phiếu và trái phiếu, từ đó có thể kích thích hiệu ứng giảm đòn bẩy đồng bộ tự củng cố.

Đồng thời, biến động lãi suất so với biến động cổ phiếu hiện vẫn ở mức thấp, nhưng quy luật lịch sử cho thấy mô hình này có thể đang ở điểm ngoặt, biến động trái phiếu có không gian tăng lên đáng kể.

Báo cáo kiến nghị các nhà đầu tư cân nhắc chiến lược hoán đổi straddle TLT/SPY tại giá thực hiện tháng 12 để nắm bắt cơ hội định giá lại biến động lãi suất so với biến động cổ phiếu, đồng thời lạc quan với tiềm năng tăng trưởng của các nhóm ngành chu kỳ như ngân hàng khu vực trong bối cảnh lợi suất tăng và kinh tế cải thiện.

Mối tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu giảm xuống mức thấp nhất 30 năm, logic phòng ngừa đa tài sản đối mặt thách thức

Hệ số tương quan lăn 2 tháng giữa chỉ số S&P 500 và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1996, giá trị beta của cổ phiếu đối với lợi suất trái phiếu cũng ở mức thấp trong nhiều thập kỷ.

Trong môi trường tương quan dương, trái phiếu tự nhiên đóng vai trò là công cụ đa dạng hóa rủi ro cổ phiếu; còn hiện tại mô hình tương quan âm sâu lại khiến trái phiếu và cổ phiếu cùng biến động, cơ chế này không còn hiệu quả. Trạng thái này có đặc điểm tự củng cố tiềm ẩn, khi bất ổn vĩ mô gia tăng, nhà đầu tư buộc phải đồng thời giảm tiếp xúc cổ phiếu và trái phiếu, điều này có thể làm tăng biến động thị trường.

Theo thống kê lịch sử, mô hình tương quan âm giữa lợi suất cổ phiếu và trái phiếu thường kéo dài hoặc thậm chí sâu hơn trong các chu kỳ tăng lãi suất. Dữ liệu từ các chu kỳ tăng lãi từ những năm 1970 cho thấy hiện tượng này đặc biệt rõ rệt trong giai đoạn từ những năm 1980 đến 1990. Đáng chú ý, hiện tại thị trường hợp đồng tương lai Fed Funds đã định giá khoảng 80% khả năng Fed sẽ tăng lãi suất ít nhất 25 điểm cơ bản trước cuộc họp FOMC tháng 12, dù đây không phải là kịch bản cơ sở.

Biến động lãi suất ở mức thấp có thể không giữ được lâu, biến động trái phiếu có khả năng tăng bù

Kể từ cuối 2023 đã duy trì chiến lược "bán biến động trái phiếu, mua biến động cổ phiếu", chiến lược này cơ bản đã chốt lãi — chủ yếu hưởng lợi từ việc biến động trái phiếu giảm mạnh trong giai đoạn Fed hạ hoặc tạm dừng tăng lãi. Tuy nhiên, logic giao dịch này có thể đang đến điểm ngoặt.

Dữ liệu lịch sử chỉ ra, trong các chu kỳ Fed tăng lãi, chỉ số MOVE đo lường biến động lãi suất thường cao hơn đáng kể so với chỉ số VIX đo lường biến động cổ phiếu, đặc biệt trong thời kỳ lợi suất cổ phiếu-trái phiếu tương quan âm.

Một đặc điểm nổi bật của thời kỳ hậu Covid là biến động lãi suất cao hơn thường đi kèm với đường cong lợi suất dẹt hơn, đặc biệt mô hình "gấu làm phẳng" ở phía đầu kỳ hạn tăng mạnh hơn kỳ hạn dài, điều này khá liên quan đến kỳ vọng thị trường về chính sách tăng lãi của Fed.

Dựa trên nhận định trên, báo cáo đề xuất nhà đầu tư cân nhắc giao dịch hoán đổi straddle TLT/SPY tháng 12 tại giá thực hiện, mua vào TLT (tức mua biến động lãi suất) và bán ra SPY (tức bán biến động cổ phiếu) theo tỷ lệ danh nghĩa khoảng 1,5:1. Mức định giá hiện tại của cấu trúc này tương đối hấp dẫn so với lịch sử.

S&P 500 đã ghi nhận đầy đủ kịch bản "lợi suất tốt đi lên", nhưng các nhóm ngân hàng khu vực vẫn còn nhiều cơ hội

Dựa trên khung "Sổ tay Thị trường" (Market Cookbook), UBS đánh giá mức độ định giá của từng tài sản trong kịch bản lợi suất tăng vừa phải. Khung này giả định lợi suất tăng do tăng trưởng kinh tế chứ không phải do kì vọng lạm phát, đồng thời lợi suất thực tăng nhẹ và chênh lệch tín dụng mở rộng vừa phải.

Kết quả cho thấy, ở cấp độ chỉ số S&P 500 đã phản ánh khá đầy đủ kịch bản này, xác suất tăng vượt 3% dưới 23%, xác suất tăng vượt 7% chỉ dưới 4%. Tuy nhiên, định giá của một số nhóm ngành chu kỳ chưa ghi nhận đầy đủ, đặc biệt nổi bật ở các ngân hàng khu vực, ngân hàng lớn và nhóm dầu khí E&P.

Riêng với ngân hàng khu vực, sau thời kỳ SVB, mối tương quan của nhóm này với lợi suất tăng đã suy yếu đáng kể, chủ yếu do thị trường lo ngại về bảng cân đối kế toán. Đặc điểm này giúp nhóm ngân hàng khu vực dù trong kịch bản Fed ôn hoà hoặc "không quá diều hâu" vẫn có tiềm năng sinh lời. Đồng thời, độ lệch tăng (call skew) của KRE đã giảm mạnh, skew quyền chọn mua từ giá thực hiện đến 25 delta trong 1 tháng nằm dưới phân vị thứ 10 trong 5 năm qua, khiến cơ cấu quyền chọn liên quan hấp dẫn hơn về định giá.