Bản đồ quyền lực của Sam Altman tiếp tục mở rộng: vốn, mạng lưới quan hệ và lộ trình AGI

Vào tháng 12 năm ngoái, Altman và Iger đã công bố một thỏa thuận hợp tác khiến cả Silicon Valley và Hollywood đều choáng váng. Theo thỏa thuận này, OpenAI có thể nhận được quyền sử dụng nhiều nhân vật kinh điển dưới trướng Disney, bao gồm chuột Mickey, Darth Vader, Cinderella... để sử dụng cho ứng dụng tạo video Sora của mình — công cụ AI này chỉ cần một lệnh văn bản đơn giản là có thể tạo ra video chân thực đến kinh ngạc.

Đây là một liên minh gây kinh ngạc, bởi Disney từ trước đến nay nổi tiếng với việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ rất nghiêm ngặt, còn Hollywood nhìn chung coi AI là mối đe dọa sinh tồn. Cả hai bên đã đàm phán hơn một năm; theo thỏa thuận, Disney có thể sử dụng video do Sora tạo ra trên nền tảng phát trực tuyến Disney+. Altman còn thuyết phục được ông lớn giải trí này đầu tư 1 tỷ USD vào cổ phần của OpenAI, mang lại cho gã khổng lồ AI này sự hậu thuẫn nặng ký nhất từ Hollywood.

"Sam muốn khoản đầu tư này vừa là biểu tượng của niềm tin, đồng thời về bản chất là để củng cố mối quan hệ hợp tác," Iger cho biết, "giúp Disney có nhiều lợi ích thiết thực hơn trong sự hợp tác này."

Điều này cũng minh chứng cho sức ảnh hưởng của Altman — sức ảnh hưởng của ông tăng trưởng nhanh cùng với quy mô của OpenAI. Vào ngày đầu tiên Trump nhậm chức nhiệm kỳ hai, Altman đã cùng Trump, đồng sáng lập Oracle Larry Ellison, và tỷ phú đầu tư SoftBank Masayoshi Son xuất hiện tại Nhà Trắng, công bố "Kế hoạch Star Gate": một cam kết đầu tư cơ sở hạ tầng AI tại Mỹ lên đến 500 tỷ USD. Đây là một hành động quy mô lớn, phù hợp với phong cách của một tổng thống theo chủ nghĩa bành trướng cực đoan và các nhà đầu tư ưa thích rủi ro như Masayoshi Son. Nhưng người muốn quy mô lớn hơn nữa chính là Altman.

"Chúng tôi đã bàn bạc, anh ấy nói 'càng nhiều càng tốt'," Masayoshi Son cho biết, "càng nhiều càng tốt."

Altman cho biết, trong lĩnh vực AI, làm việc với Trump khá dễ dàng, dù các chính sách dân tộc chủ nghĩa của chính quyền này không hoàn toàn phù hợp với quan điểm của ông hoặc của OpenAI.

"Trách nhiệm của ông ấy là đảm bảo nước Mỹ chiến thắng. Còn tôi coi sứ mệnh của chúng tôi là phục vụ toàn nhân loại," Altman nói, "giữa hai điều này quả thực có chút xung đột."

Dù vậy, khi OpenAI triển khai các kế hoạch lớn cho tương lai, khuynh hướng mở rộng của cả hai bên cũng có những hiệu ứng cộng hưởng. Ngoài ChatGPT, Sora và phần cứng đang được Jony Ive phát triển bí mật, công ty còn đang xây dựng chip AI tùy chỉnh, phát triển ứng dụng mạng xã hội cạnh tranh với X, thậm chí cân nhắc cả robot nhà máy hình dạng con người. Tháng 1 năm nay, OpenAI công bố một loạt công cụ phần mềm dành cho các tổ chức y tế, đồng thời ra mắt mô hình kinh doanh miễn phí kèm trả phí và quảng cáo cho ChatGPT. Giám đốc nghiên cứu của OpenAI Mark Chen cho biết công ty hy vọng trong năm tới sẽ phát triển được một "thực tập sinh" AI nghiên cứu, giúp đội ngũ tăng tốc hóa quá trình triển khai ý tưởng.

"Chúng tôi đang tiến tới một hệ thống có khả năng tự đổi mới," Altman nói, "tôi nghĩ đa số mọi người trên thế giới vẫn chưa thực sự hiểu điều đó có nghĩa là gì."

Các nhà phê bình nhìn vào tất cả những điều này và cho rằng Altman chỉ muốn làm cho OpenAI lớn đến mức không thể sụp đổ, còn các đồng minh thì không đồng tình với quan điểm đó.

"Tôi không nghĩ có kế hoạch bí mật nào ở đây," Chủ tịch OpenAI Bret Taylor nói, "mọi người chỉ đơn giản là rất hào hứng với tác động của AI lên nhân loại."

Graham cho rằng đây chỉ là bản chất của Altman.

"Nếu anh ấy nhìn thấy một cơ hội mà không ai nắm bắt, anh ấy rất khó cưỡng lại không làm điều đó," ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng người học trò cũ này đặc biệt không thể cưỡng lại những thứ bị đánh giá thấp. "Tôi cá là ngay cả việc mua bất động sản thương mại ở San Francisco, anh ấy cũng khó mà kìm được."

Altman sở hữu cổ phần ở hơn 400 công ty, điều này có thể khiến người ta cảm thấy ông không đủ tập trung. Nhiều nhân viên OpenAI cho biết họ lo lắng công ty cố gắng làm quá nhiều việc trong một thời gian quá ngắn. Họ lo liệu công ty có thể giữ vị trí dẫn đầu trong cuộc đua mô hình, nhất là sau khi GPT-5 bị đánh giá là không đạt kỳ vọng. Khi Apple chọn mô hình AI của Google để hỗ trợ Siri thế hệ tiếp theo, các nhân viên lại càng sốc — thương vụ này lẽ ra gần như đã nằm trong tay OpenAI, bởi OpenAI từ lâu đã hỗ trợ cho Apple Intelligence.

"Đúng vậy, chuyện đó thực sự không được tốt lắm," một kỹ sư nói, "rất nhiều người trong chúng tôi tưởng nó đã chắc chắn rồi."

Bản thân Altman thì cho biết ông dành "110% tâm trí" để tập trung vào OpenAI và sứ mệnh cốt lõi về trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Định nghĩa về AGI vốn rất mơ hồ, có thể phải mất 3 năm, 30 năm hoặc lâu hơn nữa mới đạt được. Đã từng có lúc ông trực tiếp tuyên bố chiến thắng:

"Về cơ bản chúng tôi đã tạo ra AGI, hoặc rất gần rồi."

Khi được hỏi về phát ngôn này, CEO Microsoft Nadella đã dội một gáo nước lạnh. "Tôi nghĩ chúng ta còn cách AGI rất xa," ông cười nói, "chúng tôi có một quy trình thúc đẩy khá tốt. Điều này không phụ thuộc vào việc Sam hay tôi tuyên bố."

Dù là một trong những đối tác quan trọng nhất của OpenAI, Nadella cũng thừa nhận hai công ty tự nhiên có "ma sát" trong lĩnh vực AI.

"Sẽ có những vùng xám," ông nói, "nên cụm từ 'vừa là đối thủ vừa là bạn' rất phù hợp để mô tả mối quan hệ của chúng tôi."

Vài ngày sau, Altman đã rút lại phát biểu đó. "Ý tôi là về mặt tinh thần, chứ không phải nghĩa đen," ông nói.

Ông thừa nhận việc đạt được AGI cần "nhiều đột phá ở quy mô vừa phải. Tôi không nghĩ chúng ta cần một bước nhảy vọt lớn."

Altman hiểu rằng động cơ của mình có thể khó hiểu với một số người. Ngay cả người thầy lâu năm Graham cũng nói, "rất khó biết anh ấy đang nghĩ gì." CEO OpenAI kiên trì với việc mở rộng ngay lập tức và triệt để, điều này thường vấp phải chỉ trích. Ví dụ ông từng công khai cam kết đầu tư 1,4 nghìn tỷ USD trong 8 năm tới, chủ yếu cho chip AI và trung tâm dữ liệu. Theo ông, để theo kịp sự tăng trưởng theo cấp số nhân về nhu cầu AI, thì việc cần số vốn và năng lực tính toán như vậy là "rõ ràng như ban ngày."

"Sau đó, những người khác trên thế giới sẽ nói, 'phải đối mặt với thực tế tài chính'. Còn tôi lại không giỏi cân bằng hai góc nhìn đối lập này cùng lúc," ông nói.

Altman đã vạch ra một kế hoạch kế nhiệm cho OpenAI khá đơn giản: giao công ty cho mô hình AI. Nếu mục tiêu là để AI đủ tiên tiến để điều hành công ty, ông đặt câu hỏi ngược lại: tại sao lại không phải là chính công ty của mình?

"Tôi sẽ không bao giờ cản trở điều đó," ông nói, "tôi nên là người sẵn sàng làm điều đó nhất."

Thế còn sau đó thì sao?

Ông nói, ngoài OpenAI, ông không có tham vọng nghề nghiệp nào khác, chỉ có một ngoại lệ: trong thế giới hậu AGI, có thể ông sẽ tìm thấy đam mê ở một loại công việc mới chưa từng xuất hiện.

"Những việc tôi thực sự muốn hoàn thành, phần lớn đã làm được rồi," ông nói, "tôi cảm thấy bây giờ mình chỉ đang làm bài tập nâng cao thôi."

Biên tập viên chịu trách nhiệm: Trần Ngọc Gia