Bất kỳ ai cũng có thể tạo hợp đồng perp Hyperliquid với 20 triệu đô: Liệu DeFi sắp bùng nổ?

HIP-3 của Hyperliquid mở ra việc niêm yết hợp đồng tương lai vĩnh cửu cho bất kỳ ai sẵn sàng đặt cược 20 triệu đô la. Câu hỏi không phải là liệu điều này có dân chủ hóa DeFi hay không, mà là liệu các biện pháp bảo vệ có thể xử lý những gì sẽ xảy ra tiếp theo hay không.

Hyperliquid đã ra mắt HIP-3 trên mainnet vào tháng 10 năm 2025, giới thiệu một mô hình mà bất kỳ nhà phát triển nào cũng có thể triển khai thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu mà không cần sự chấp thuận của ủy ban.

Người triển khai phải đặt cược 500.000 token HYPE, trị giá khoảng 20 triệu đô la theo giá hiện tại, làm tài sản thế chấp chống lại bất kỳ hành vi độc hại nào.

Validator có thể cắt giảm một phần hoặc toàn bộ số tiền đặt cược nếu nhà phát triển cung cấp giá bị thao túng, vận hành thị trường một cách liều lĩnh hoặc gây ra mối đe dọa cho khả năng thanh toán của mạng lưới. Ngay cả trong thời gian rút cược kéo dài bảy ngày, tài sản thế chấp vẫn có thể bị cắt giảm.

Giao thức sẽ đốt HYPE bị cắt giảm thay vì phân phối cho người dùng, loại bỏ động lực cho các cáo buộc sai sự thật.

Vấn đề oracle

Nhà phát triển kiểm soát hoàn toàn oracle giá và logic cập nhật của thị trường mình, cho phép niêm yết hầu như bất kỳ tài sản nào.

Tuy nhiên, điều này cũng làm tăng rủi ro thao túng oracle, loại lỗ hổng đã cho phép một vụ khai thác trị giá 112 triệu đô la trên Mango Markets vào năm 2022, khi một kẻ tấn công thao túng nguồn giá mỏng để rút cạn nền tảng.

Hyperliquid giải quyết vấn đề này bằng cách yêu cầu nhà phát triển đặt cược số vốn đủ lớn để ngăn chặn thao túng. Giao thức cũng thực hiện các kiểm tra hợp lý thông qua chỉ số giá mạnh mẽ và sự giám sát của validator.

Nếu nguồn cấp dữ liệu của thị trường bị lỗi hoặc hợp đồng hết hạn, nhà phát triển có thể kích hoạt chức năng dừng để thanh lý vị thế ở giá trị hợp lý và đóng băng giao dịch.

Hệ thống giả định rằng nhà phát triển sẽ chọn nguồn oracle đáng tin cậy vì số tiền đặt cược của họ phụ thuộc vào điều đó. Validator liên tục giám sát thị trường và có thể cắt giảm những người triển khai sử dụng nguồn cấp dữ liệu dễ bị thao túng hoặc cho phép hoạt động bất thường.

Cách ly và bảo hiểm

Mỗi thị trường do nhà phát triển triển khai hoạt động như một sàn giao dịch hợp đồng vĩnh cửu độc lập với sổ lệnh, ký quỹ và các tham số rủi ro riêng biệt. Không cho phép ký quỹ chéo với các tài sản khác, ngăn chặn biến động ở một thị trường lan sang các thị trường khác.

HIP-3 áp dụng hai loại giới hạn open interest. Loại đầu tiên là giới hạn danh nghĩa, giới hạn tổng giá trị vị thế bằng đô la. Loại thứ hai là giới hạn kích thước, hạn chế kích thước vị thế tuyệt đối.

Những giới hạn này áp dụng cho từng tài sản và trên toàn bộ các tài sản mà nhà phát triển niêm yết. Nhà phát triển có thể điều chỉnh giới hạn trong phạm vi do giao thức quy định, nhưng validator kỳ vọng các giá trị mặc định bảo thủ đối với tài sản mới hoặc biến động mạnh.

Người triển khai cũng đặt giới hạn đòn bẩy và yêu cầu ký quỹ ban đầu. Khung này ngăn bất kỳ thị trường mới nào trở nên quan trọng đối với hệ thống chỉ sau một đêm.

Các thị trường mới được ra mắt thông qua một cuộc đấu giá Hà Lan diễn ra mỗi 31 giờ. Nhà phát triển đấu giá HYPE để giành suất triển khai. Để giảm rào cản gia nhập, ba thị trường đầu tiên mà nhà phát triển triển khai sẽ được miễn đấu giá.

Ngoài việc thắng đấu giá và đặt cược 500.000 HYPE, không cần sự chấp thuận của ủy ban. Bất kỳ tài sản nào cũng có thể được niêm yết nếu người triển khai đặt cược. Giao thức chỉ có các quy tắc niêm yết tối thiểu.

Ví dụ, nếu một token được sử dụng làm tài sản báo giá cho ký quỹ bị coi là không an toàn, validator có thể bỏ phiếu thu hồi trạng thái của nó, tự động vô hiệu hóa các thị trường sử dụng nó.

Yêu cầu đặt cược cao ngầm lọc ra các dự án nghiêm túc với đủ vốn và chuyên môn. Tài liệu của Hyperliquid nêu rõ mục tiêu là đảm bảo “thị trường chất lượng cao và bảo vệ người dùng” khỏi các niêm yết tạm thời.

So sánh các phương pháp tiếp cận

dYdX v4 đang chuyển sang các thị trường không cần cấp phép nhưng vẫn yêu cầu bỏ phiếu quản trị cho các niêm yết mới. Nền tảng dự định triển khai ký quỹ cách ly cho tài sản rủi ro và áp dụng yêu cầu oracle nghiêm ngặt. Tài sản phải được giao dịch trên ít nhất sáu sàn lớn để đảm bảo nguồn cấp giá mạnh mẽ.

Chaos Labs đề xuất giai đoạn “tài sản thử nghiệm” với quỹ bảo hiểm riêng và biên độ giao dịch chặt chẽ hơn cho các thị trường mới.

GMX v2 giải quyết các mối quan ngại tương tự thông qua các pool thanh khoản cách ly cho từng cặp giao dịch và sử dụng oracle của Chainlink để định giá. Nền tảng tích hợp hệ thống Edge Risk Oracle của Chaos Labs, điều chỉnh động giới hạn open interest và hệ số tác động giá dựa trên điều kiện thực tế.

Bên cạnh đó, mỗi thị trường GMX đều được cách ly, nên sự cố ở một pool không ảnh hưởng đến các pool khác.

Drift Protocol trên Solana sử dụng oracle không cần cấp phép của Switchboard để niêm yết tài sản mới nhanh chóng, nhưng áp dụng biên độ ngắt mạch 10%.

Nếu giá mark lệch khỏi giá trung bình trọng số theo thời gian năm phút của oracle hơn 10%, thị trường sẽ ngăn các lệnh mới ngoài biên độ đó. Drift cũng giới hạn mỗi giao dịch ở mức tác động giá tối đa 2%.

Trong giai đoạn đánh giá HIP-3 trên testnet, không có vấn đề nghiêm trọng nào được báo cáo. Một vụ trộm 21 triệu đô la từ Hyperliquid cùng thời điểm là do lộ khóa riêng, không liên quan đến hoạt động thị trường, mà xuất phát từ lỗi vận hành của người dùng.

Bài kiểm tra thực sự của giao thức sẽ đến khi các nhà phát triển bên thứ ba triển khai các thị trường mới lạ cho chỉ số ngoại lai hoặc tài sản thực.

Mango Markets sụp đổ vì cho phép một token giao dịch mỏng được dùng làm tài sản thế chấp với oracle nguồn đơn. GMX v1 mất 565.000 đô la khi kẻ tấn công thao túng giá AVAX ngoài nền tảng và khai thác giao dịch không trượt giá.

Thiết kế của HIP-3 kết hợp rào cản kinh tế thông qua staking với các ràng buộc kỹ thuật qua giới hạn và cách ly. Validator đóng vai trò là tuyến phòng thủ cuối cùng, có thể cắt giảm tới 100% số tiền đặt cược đối với các vi phạm đe dọa tính đúng đắn hoặc khả năng thanh toán của mạng lưới.

Kiến trúc này biến Hyperliquid thành hạ tầng tài chính thay vì chỉ là một sàn giao dịch. Mỗi thị trường mới hoạt động như một sàn mini riêng biệt được bảo vệ bởi mạng lưới.

Phân tích của QuickNode nhận xét rằng HIP-3 “thay thế người gác cổng bằng mã, đồng thời giữ nguyên chất lượng và an toàn người dùng thông qua các quy tắc và động lực trên chuỗi.”

Nhưng ai sẽ giữ an toàn?

Câu trả lời là nhiều lớp. Nhà phát triển giữ an toàn cho thị trường vì vốn của họ bị ràng buộc. Validator duy trì an toàn thị trường thông qua giám sát và quyền cắt giảm. Giao thức duy trì an toàn thị trường thông qua các giới hạn tự động, cách ly và kiểm tra hợp lý.

Mô hình này giả định các tác nhân hợp lý rằng một khoản đặt cược 20 triệu đô la sẽ ngăn chặn thao túng hiệu quả hơn so với kiểm soát của ủy ban. Nó giả định validator sẽ hành động khi cần thiết, nhưng hệ thống đủ mạnh để việc cắt giảm “không bao giờ” cần thiết trên mainnet, như nhóm Hyperledger đã nói.

Bài học từ Mango và GMX đã trực tiếp định hình các biện pháp bảo vệ này. Liệu sự kết hợp giữa staking, cách ly và giám sát có thể xử lý mọi trường hợp ngoại lệ hay không vẫn cần được kiểm chứng qua thị trường thực tế.

Hiện tại, Hyperliquid đưa ra một đề xuất đơn giản: bất kỳ tài sản nào cũng có thể trở thành thị trường vĩnh cửu nếu ai đó tin tưởng đủ để mạo hiểm 20 triệu đô la.

Giao thức đặt cược rằng mức giá này đủ cao để phân biệt nhà phát triển nghiêm túc với những người liều lĩnh, và các lớp phòng thủ có thể phát hiện những gì động lực kinh tế bỏ sót.