Mất, quên hoặc qua đời, bitcoin thực sự "khan hiếm" hơn tưởng tượng?

Số lượng bitcoin thực tế lưu thông thấp hơn nhiều so với giới hạn tối đa 21 triệu đồng của nó. Theo phân tích, do quên khóa riêng hoặc thiết bị phần cứng bị hỏng, đã có khoảng 2,3 triệu đến 7,8 triệu bitcoin bị mất vĩnh viễn, hiện tượng “lạm phát âm thầm” này vượt xa tổng lượng nắm giữ của tất cả các tổ chức. Dự đoán của Satoshi Nakamoto đang trở thành hiện thực: những đồng bitcoin bị mất thực chất là món quà dành cho tất cả những người còn lại, khiến số bitcoin còn lại càng trở nên khan hiếm và quý giá hơn.

Tác giả: Long Yue

Nguồn: Wallstreetcn

Giới hạn nguồn cung của bitcoin là 21 triệu đồng, nhưng số lượng thực sự có thể lưu thông có thể thấp hơn nhiều so với con số này.

Gần đây, theo theo dõi của tổ chức dữ liệu “Sound Money Report”, nhiều báo cáo phân tích on-chain ước tính rằng, do quên khóa riêng, ổ cứng bị hỏng hoặc chủ sở hữu qua đời đột ngột, có thể đã có từ 2,3 triệu đến 7,8 triệu bitcoin vĩnh viễn rời khỏi lưu thông. Điều này có nghĩa là, trong tổng nguồn cung lưu thông khoảng 19,9 triệu đồng hiện nay, số lượng thực tế có thể chỉ còn từ 12,1 đến 17,6 triệu đồng.

Người sáng lập bitcoin, Satoshi Nakamoto, từng dự đoán trên diễn đàn BitcoinTalk vào tháng 4 năm 2010: “Bitcoin bị mất chỉ khiến những đồng còn lại của người khác trở nên có giá trị hơn một chút. Hãy coi đó là món quà cho mọi người.” Ngày nay, bình luận hơn mười năm trước này đang trở thành hiện thực với quy mô chưa từng có.

Tài sản số không thể phục hồi

Khác với các tài sản truyền thống như cổ phiếu hay trái phiếu, trong thế giới bitcoin không có khái niệm “báo mất và cấp lại”. “Không phải khóa của bạn, không phải coin của bạn” (Not your keys, not your coins) là câu nói nổi tiếng trong thế giới crypto, nhưng thực tế lại khắc nghiệt hơn: “Không có khóa, không có coin” (No keys, no coins).

Một khi khóa riêng – chuỗi mật khẩu độc nhất dài 256 bit – bị mất, số bitcoin tương ứng sẽ trở thành “tài sản ma” có thể nhìn thấy trên blockchain nhưng không bao giờ có thể truy cập được. Những trường hợp như vậy không hiếm, ví dụ:

• Theo báo cáo, kỹ sư IT người xứ Wales James Howells vào năm 2013 đã vô tình vứt bỏ ổ cứng chứa khóa riêng của 8.000 bitcoin, tài sản này hiện trị giá gần 900 triệu USD.
• Cựu CTO của Ripple, Stefan Thomas, đã quên mật khẩu ổ cứng mã hóa chứa 7.002 bitcoin, khi chỉ còn lại 2 lần thử trong tổng số 10 lần, ông rơi vào tuyệt vọng vô tận.
• Còn có những trường hợp mất tài sản lớn do qua đời đột ngột. CEO của sàn giao dịch tiền mã hóa Canada QuadrigaCX, Gerald Cotten, được cho là đã qua đời vào năm 2018, khiến 190 triệu USD tiền của khách hàng (bao gồm lượng lớn bitcoin) không ai có thể truy cập.

Theo dữ liệu tổng hợp từ Sound Money Report, ước tính số bitcoin bị mất vĩnh viễn nằm trong khoảng từ 2,3 triệu đến 7,8 triệu đồng.

• Công ty Ledger trong một báo cáo tháng 5/2025 trích dẫn ước tính của các nhà phân tích cho rằng số lượng bị mất nằm trong khoảng 2,3 triệu đến 3,7 triệu đồng, chiếm khoảng 11%-18% tổng cung.
• Nhà phân tích kỹ thuật số của Cane Island, Timothy Peterson, trong báo cáo tháng 6/2025 ước tính có hơn 6 triệu BTC đã không thể phục hồi.
• Nền tảng phân tích blockchain Glassnode và ARK Invest trong một nghiên cứu năm 2023 ước tính khoảng 7,8 triệu BTC đang ở trạng thái “bị tích trữ hoặc mất”, dù con số này có thể cao do bao gồm cả các địa chỉ “hodl” lâu dài không hoạt động, chiếm khoảng 39% tổng nguồn cung (tính đến ngày 8/9/2025, đã đào được khoảng 19,9 triệu bitcoin).

Dù các bên có sự khác biệt về phương pháp thống kê, nhưng các dữ liệu này đều chỉ ra một thực tế: tồn tại một “bể” bitcoin bị mất vĩnh viễn với quy mô lớn và ngày càng tăng.

Cú sốc cung “vô hình”: Tính khan hiếm bị đánh giá thấp

Làn sóng “cú sốc cung vô hình” do bitcoin bị mất tạo ra có quy mô lớn hơn nhiều so với chủ đề được thị trường quan tâm là các tổ chức đầu tư.

Tính đến tháng 8/2025, dữ liệu cho thấy tổng số bitcoin mà tất cả các ETF spot đang nắm giữ là khoảng 1,036 triệu đồng, còn theo thống kê của trang Bitcoin Treasuries, tổng lượng bitcoin mà 100 công ty niêm yết lớn nhất thế giới nắm giữ là khoảng 988.000 đồng, ngoài ra còn một số công ty nổi tiếng khác cũng nắm giữ một phần bitcoin. Cộng lại, số bitcoin do ETF và các doanh nghiệp nắm giữ vào khoảng 2,2 triệu đồng.

Điều này có nghĩa là, ngay cả khi tính theo con số bảo thủ nhất là 2,3 triệu bitcoin bị mất, số bitcoin vĩnh viễn rời khỏi lưu thông cũng đã vượt tổng lượng mà các ông lớn phố Wall và các tập đoàn toàn cầu nắm giữ.

Khi thị trường còn tập trung vào việc quỹ IBIT của BlackRock đã hút được bao nhiêu tiền, hay MicroStrategy lại mua thêm bao nhiêu bitcoin, thì một đợt siết cung quy mô lớn và ảnh hưởng sâu rộng hơn đang âm thầm diễn ra.

Vốn hóa thực tế của bitcoin có thể bị thổi phồng khoảng 500 tỷ USD

Lấy tổng số 19,9 triệu bitcoin đã đào làm cơ sở, trừ đi 5 triệu đồng bị mất theo ước tính trung vị, trừ tiếp 2,2 triệu đồng do các tổ chức nắm giữ, và giả định các nhà đầu tư cá nhân dài hạn “hodl” khoảng 3,8 triệu đồng, thì lượng bitcoin thực sự có thể giao dịch tự do trên thị trường chỉ còn khoảng 8,9 triệu đồng, chiếm khoảng 45% tổng số đã đào. So sánh, tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu thông của các thành phần chỉ số S&P 500 thường nằm trong khoảng 70%-90%.

Do đó, tổng vốn hóa thị trường bitcoin được truyền thông đưa tin là hơn 2,1 nghìn tỷ USD thực chất cũng chứa đựng một “ảo ảnh”. Nếu loại bỏ 5 triệu “bitcoin ma”, vốn hóa thực tế chỉ còn khoảng 1,6 nghìn tỷ USD, bốc hơi khoảng 500 tỷ USD.

Tóm lại, tính khan hiếm của bitcoin vượt xa con số 21 triệu trên giấy tờ. “Lạm phát âm thầm” do mất mát, quên lãng và cái chết đang liên tục làm giảm nguồn cung thực tế của bitcoin, với quy mô và ảnh hưởng vượt xa phạm vi chú ý của truyền thông tài chính chính thống hiện nay.

Thị trường dần nhận ra rằng bitcoin “khan hiếm hơn tưởng tượng”.