Avropa Mərkəzi Bankının faiz dərəcələrinin artırılmasının son nöqtəsi ilə bağlı mübahisə: iqtisadçılar dekabrda yekunlaşacağını proqnozlaşdırırlar, bazar isə hələ üç dəfə artırılacağına mərc edir.

İqtisadçılar proqnozlaşdırırlar ki, Avropa Mərkəzi Bankı gələn həftə faiz dərəcələrini dəyişməyəcək və dekabr ayında bu dövrün sonuncu faiz artımını həyata keçirəcək. Bu proqnoz bazarda növbəti aylarda bir neçə dəfə faiz artımı olacağına dair gözləntilərlə kəskin ziddiyyət təşkil edir.

Dekabrda sonuncu faiz artımı? İqtisadçılar və bazar iştirakçıları fərqli mövqedədirlər

Sorğu nəticələrinə görə, respondentlərin böyük əksəriyyəti düşünür ki, Avropa Mərkəzi Bankı 2026-cı ildə son iclasında depozit faizini 25 baza bəndi artıraraq 2.75%-ə çatdıracaq və bu səviyyəni 2028-ci ilin may ayına qədər saxlayacaq. Müqayisə üçün, treyderlər qarşıdakı bir il ərzində daha üç dəfə faiz artımı gözləyirlər.

Sorğu nəticələri uzunmüddətli fərqliliyi üzə çıxarır: siyasətçilər istehlak qiymətlərinin artımını 2% hədəfinə qaytarmaq üçün nə qədər ciddi addımlar atmalıdır? İnvestorlar neft qiymətlərinin davamlı artımına diqqətlə yanaşsalar da, analitiklər qeyd edirlər ki, inflyasiya təsirinin zəncirvari effekti tam şəkildə özünü göstərmir.

“Hazırda göstərən heç bir əlamət yoxdur ki, enerji inflyasiyası daha geniş əmək haqqı və qiymət təyinatına təsir edir," — Rabobank iqtisadçısı Bas van Geffen bildirib. “Avropa Mərkəzi Bankı faiz artımı dövrünü sürətləndirməyə ehtiyac duymur, dekabr ayını gözləyə bilərlər.”

İran müharibəsinə cavab olaraq Avropa Mərkəzi Bankı iyun və sentyabr aylarında iki dəfə faiz dərəcələrini artırdı. İnflyasiya sürətlənərək ötən ay 3.8%-ə çatmasına baxmayaraq, iqtisadi məhsuldarlıq əksəriyyətin gözləntilərindən daha dayanıqlı olub.

Avropa Mərkəzi Bankının rəsmiləri enerji şoklarının iqtisadiyyata daxil olmasının qarşısını almağa çalışırlar və bu ay yenidən faiz artımını müzakirə ediblər. Buna baxmayaraq, dörddəbir artım templine riayət etmək ehtimalı daha yüksəkdir və dekabr iclasında yeni proqnozlar açıqlanacaq.

Avropa Mərkəzi Bankının sentyabr proqnozuna görə, bu il ÜDM-in 0.9% artacağı, 2027-ci ildə isə artım tempinin 1.4%-ə çatacağı gözlənilir. İstehlak qiymətləri isə müvafiq olaraq, 3% və 2.5% artacaq. Mənfi ssenaridə inflyasiya müvafiq olaraq, 3.1% və 3.2% olacaq.

Bir barel üçün neftin qiymətinin 110 dolları keçməsi fonunda iqtisadçıların üçdə ikisindən çoxu hesab edir ki, Avrozonada iqtisadi dinamika sentyabr bazası ilə müqayisədə daha zəifdir.

“Ümumi inflyasiyanın uzun müddət yüksək səviyyədə qalması əmək haqqı, qiymət və gözləntilərə ikinci mərhələ təsirini görməməzlikdən gəlinməsini çətinləşdirir,” — Berlin Beynəlxalq İdarəetmə İnstitutunun müəllimi Dennis Shen bildirib. “Avropa Mərkəzi Bankı üçün inflyasiyanın normadan yuxarı qalması artıq orta müddətli dövrdə aşağı səviyyədə qalmasından daha böyük riskdir.”

Fransa dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi 5%-i keçdi, Avropa Mərkəzi Bankı müdaxilə edə bilər?

Yaxın Şərqdəki vəziyyətdən əlavə, siyasətçilər istiqraz gəlirliliyinin artmasının maliyyə mühitini necə sıxdığını qiymətləndirirlər. Avropa Mərkəzi Bankının prezidenti Christine Lagarde və başqaları düşünürlər ki, bu, iqtisadi artımı yavaşladacaq və enerjinin inflyasiyaya təsirini məhdudlaşdıracaq.

Bu həftə Fransa əsas istiqrazlarının gəlirliliyi 5%-ə çatarq, 2002-ci ildən bəri ilk dəfə olaraq bəzi investorlar yeni bir Avro borc böhranı riskini görürlər. Bazarda müzakirə edilir ki, vəziyyət nə qədər pisləşsə Avropa Mərkəzi Bankı hələ istifadə olunmamış Tərcümə Qoruma Alətindən (TPI) istifadə etməyə qərar verər.

İqtisadçılar hesab edirlər ki, həddi çox yüksəkdir: sorğuda iştirak edənlərin 70%-i müdaxilənin istənilən növünü, 90%-i isə TPI-i istisna edir. TPI-nin məqsədi əsaslandırılmamış və səliqəsiz bazar dinamikasına qarşı tədbir görməkdir, bu cür hallar Avrozonanın pul siyasətinə təhlükə yaradır.

“İstiqrazların gəlirliliyinin artmasını qlobal kapitala tələbatın güclənməsi və bir çox ölkənin dövlət maliyyəsinin pisləşməsi ilə izah etmək mümkündür,” — Bank J Safra Sarasin-in baş iqtisadçısı Karsten Junius qeyd edib. “Bu şəraitdə, Avropa Mərkəzi Bankının TPI-dan istifadə etməsi üçün əsas tapmaq çətindir.”

Bəzi iqtisadçılar düşünürlər ki, Avropa Mərkəzi Bankı daha az aqressiv addımlara, məsələn, şifahi müdaxilə, yumşaq faiz siqnalları və ya kvantitativ sərtləşməni dayandırmağa üstünlük verə bilər.

“Fransa öz iqtisadiyyatını xilas etməyə maraq göstərmədiyi müddətdə, Avropa Mərkəzi Bankının Fransaya hazırda verə biləcəyi dəstək çox məhduddur,” — ING-nin qlobal makro rəhbəri Carsten Brzeski bildirib. “İstiqraz bazarı Avropa Mərkəzi Bankının rolu üzərinə nəzarəti götürdüyü bir zamanda, Avropa Mərkəzi Bankının edə biləcəyi yeganə şey daha yumşaq danışmaq və faiz artımı gözləntilərini aşağı salmağa çalışmaqdır.”