Microsoft (MSFT.US) cung cấp chương trình mua lại tự nguyện cho khoảng 60.000 người: Sự lệch hướng cấu trúc việc làm tại Mỹ dưới tái cấu trúc AI

Theo tin tức từ Woofun AI, vào mùa thu năm 2026, thị trường lao động Mỹ đang trải qua một sự lệch pha cấu trúc sâu sắc: dưới bề ngoài số lượng người lần đầu xin trợ cấp thất nghiệp duy trì ở mức 194.000 – mức thấp nhất trong gần 57 năm, với tỷ lệ thất nghiệp tổng thể chỉ 4,2%, số việc làm phi nông nghiệp mới được tạo ra trong tháng 9 chỉ đạt 29.000, tỷ lệ tuyển dụng và nghỉ việc đồng loạt suy giảm.

Hiện tượng “sa thải thấp, tuyển dụng yếu” này không đơn giản là dao động chu kỳ mà là một sự biến đổi sâu do tái cấu trúc hiệu quả được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo (AI), với dấu mốc là Microsoft (MSFT.US) cung cấp chương trình mua lại tự nguyện cho khoảng 60.000 nhân viên và American Express (AXP.US) tuyên bố cắt giảm khoảng 5% (khoảng 3.500 người) lực lượng lao động toàn cầu.

Dữ liệu vĩ mô ổn định nhưng hành động vi mô của doanh nghiệp lại mang tính quyết liệt. Số người tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp khoảng 1,7 triệu cho thấy các đợt sa thải bắt buộc diện rộng vẫn còn hạn chế, doanh nghiệp có xu hướng điều chỉnh cơ cấu bằng cách giảm tự nhiên như khuyến khích về hưu sớm, chấp nhận nghỉ việc tự nguyện mà không tuyển bổ sung. Chương trình mua lại tự nguyện của Microsoft bao phủ khoảng một phần tư số nhân viên toàn cầu, về bản chất là rời công việc tự nguyện; còn American Express trực tiếp nhấn mạnh chuẩn bị cho triển khai AI, nhằm nâng cao tính linh hoạt tổ chức và hiệu quả quyết định.

Dữ liệu tổng hợp từ Woofun AI cho thấy, mô hình thúc đẩy tái cấu trúc hiệu quả AI bằng mua lại tự nguyện và giảm nhân sự đang định hình lại cơ cấu chi phí nhân lực của các tập đoàn công nghệ lớn, giúp những người tại vị tương đối an toàn trong khi những người tìm việc phải đối diện với môi trường thị trường cực kỳ khó khăn.

Sự phân hóa trên thị trường lao động càng làm gia tăng đảo ngược giữa các ngành. Chu kỳ tìm việc lại kéo dài, nhóm tuổi 20-24, sinh viên mới tốt nghiệp và người tìm việc mới thiếu kinh nghiệm bị ảnh hưởng lớn nhất, tỷ lệ thất nghiệp cao hơn trung bình chung. Nguyên nhân do doanh nghiệp thận trọng trong tuyển dụng, ưu tiên giữ lại nhân viên có kinh nghiệm và tận dụng công cụ AI để một số người có kỹ năng cao đảm nhận công việc vốn thuộc về nhiều nhân viên cấp thấp, dẫn đến giảm bớt vị trí đầu vào.

Đồng thời, quy luật lịch sử suy thoái do thu hẹp sớm ở các lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất như xây dựng và sản xuất đang bị đảo ngược phần nào. Việc làm xây dựng phi nhà ở tăng mạnh nhờ xây dựng trung tâm dữ liệu, kéo theo ngành sản xuất hàng tiêu dùng bền lâu (như thiết bị làm lạnh, thiết bị điện) phục hồi;

Dù xây dựng nhà ở thu hẹp nhẹ, tổng thể việc làm xây dựng và sản xuất vẫn tăng ròng, trở thành yếu tố quan trọng hỗ trợ tính bền vững kinh tế gần đây, trong khi khối dịch vụ và vị trí văn phòng lại có áp lực khác biệt.

Việc nâng cao năng suất chưa chuyển thành tăng trưởng thu nhập thực rộng rãi, ngược lại còn làm mất cân bằng phân phối. Công nghệ thông tin, tài chính và dịch vụ chuyên môn là ngành có tỷ lệ áp dụng AI cao nhất; điều tra từ Cục Thống kê Dân số cho thấy các chỉ số sản lượng thực trên mỗi công nhân ở các lĩnh vực này có bước ngoặt rõ rệt từ cuối năm 2022 đến đầu năm 2023. Các ngành có tỷ lệ áp dụng cao này chiếm khoảng 15% lực lượng lao động; ước tính sơ bộ cho thấy từ 80%-85% lợi ích gia tăng năng suất AI hiện chảy vào lợi nhuận doanh nghiệp, chỉ một phần nhỏ chuyển thành tiền lương thực tế. Kết quả là lương danh nghĩa tăng khoảng 3,0%/năm, trong khi chỉ số giá tiêu dùng là 3,7%, gây ra sự giảm nhẹ thu nhập thực tế. Người lao động quen với tốc độ tăng lương thực khoảng 2%-2,5% phải đối diện với áp lực tăng chi tiêu lớn như nhà ở, ô tô; chỉ số niềm tin tiêu dùng Michigan duy trì ở mức thấp lâu dài.

Trong chu trình tự củng cố này, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư lợi nhuận tăng thêm vào hạ tầng AI, trong khi doanh nghiệp nhỏ (chiếm hơn 40% việc làm và GDP) phải đối diện mức bất định cao hơn, khảo sát NFIB tháng 9/2026 cho thấy chỉ số lạc quan hơi thấp so với mức trung bình dài hạn, chỉ số bất định vượt xa trung bình lịch sử, chất lượng lao động, lạm phát, biến động chính sách thuế và giá năng lượng khiến kế hoạch tuyển dụng phải thận trọng.

Triển vọng tương lai, chính sách của Fed vẫn là biến số then chốt. Các chỉ báo dẫn dắt ngoại trừ xây dựng nhà ở đều cải thiện, lợi nhuận doanh nghiệp giữ vững, giúp nền kinh tế có khả năng hấp thụ tăng lãi suất. Nhưng nếu chính sách tiếp tục thắt chặt và ảnh hưởng tới việc làm xây dựng, sản xuất rõ rệt yếu đi, áp lực chu kỳ có thể làm trầm trọng thêm các xung đột cấu trúc hiện tại. Sự sụt giảm nhẹ liên tục của việc làm xây dựng nhà ở cần theo dõi sát, bởi về lịch sử nó là chỉ báo sớm cho suy thoái. Tăng trưởng thu nhập thực tế năm 2027 khó cải thiện lớn, các yếu tố cấu trúc sâu bao gồm tác động ngoại ứng tiêu cực từ quy mô nợ và chi tiêu chính phủ quá lớn, hạn chế tăng thu nhập thực tế của khu vực tư nhân. Thị trường đang ở giai đoạn chuyển tiếp; vị trí công nhân xây dựng được hỗ trợ nhờ trung tâm dữ liệu, còn vị trí đầu vào văn phòng chịu áp lực. Chính sách nên tập trung vào giảm rào cản tái đào tạo, cải thiện cơ chế tạo vị trí đầu vào, tránh việc mở rộng quy mô chính phủ ảnh hưởng xấu lâu dài tới thu nhập thực tế của khu vực tư nhân. Định nghĩa “an toàn” của thị trường lao động đang được tái định nghĩa, từ đơn giản có hoặc không có thất nghiệp, chuyển sang khả năng tích lũy kinh nghiệm và tăng thu nhập thực tế trong môi trường công nghệ biến đổi nhanh.