Sau khi giá trị vốn hóa thị trường Nasdaq bị "bốc hơi" nghiêm trọng nhất trong lịch sử, Trump tuyên bố: Thị trường sẽ quay trở lại với một "thái độ chưa từng có".

Theo thông tin từ ứng dụng tài chính VietTong TinTức, Tổng thống Mỹ Donald Trump vào cuối tuần đã đổ lỗi cho việc mất khoảng 3 nghìn tỷ USD giá trị thị trường chứng khoán trong một ngày là do Đảng Dân chủ chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đồng thời cam kết thị trường sẽ “quay trở lại với quy mô chưa từng có và sức mạnh vượt trội”, nhưng lại không đưa ra biện pháp cụ thể nào.

Xung quanh đợt giảm mạnh này, điều mà thị trường thực sự tranh luận là: Việc giám sát của chính phủ đối với tiến trình phát triển AI và hạn chế xây dựng trung tâm dữ liệu sẽ thay đổi không gian lợi nhuận dài hạn, hay chủ yếu chỉ làm chậm việc hiện thực hóa đầu tư, đồng thời việc nắm giữ tập trung và thanh lý đòn bẩy đã khuếch đại mức giảm ngắn hạn. Tổ chức nghiên cứu đầu tư nổi tiếng The Kobeissi Letter thiên về giải thích thứ hai, cho rằng kết quả bầu cử đã được thị trường định giá đầy đủ trước đó, việc bán tháo đột ngột và tâm lý chốt lời kết hợp với mức đòn bẩy quá cao đã gây ra hiệu ứng tiêu cực lẫn nhau, khiến điều chỉnh thị trường trở thành tình trạng hoảng loạn.

Ngày 5 tháng 11, chỉ số Nasdaq 100 giảm mạnh 6,36%, chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 12,25%, đều đạt mức giảm lớn nhất trong một ngày kể từ tháng 3 năm 2020. Theo thống kê từ Bloomberg Intelligence, các mã thuộc chỉ số Nasdaq 100 đã bốc hơi khoảng 2,3 nghìn tỷ USD trong một ngày, lập kỷ lục về mức mất thị giá cao nhất trong lịch sử một ngày của chỉ số này; khoảng 3 nghìn tỷ USD tương ứng với giá trị thị trường bị mất trong một ngày của các mã thuộc chỉ số S&P 500, cân bằng kỷ lục thời kỳ đại dịch Covid-19. Chỉ số tổng hợp Nasdaq giảm 5,52% trong ngày, là mức giảm lớn nhất kể từ tháng 4 năm 2025.

Sau bầu cử, diễn biến thị trường không đi theo một chiều giảm. Ngày 4 tháng 11, cổ phiếu của Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta lần lượt tăng khoảng 6,7%, 6,1%, 3,2% và 1,4%. Ban đầu, dòng vốn giao dịch dựa vào: giá dầu giảm và kỳ vọng môi trường vĩ mô được cải thiện khi Đảng Dân chủ giành đa số tại cả Thượng viện và Hạ viện, bên cạnh đó việc hạn chế xây dựng trung tâm dữ liệu mới có thể làm nhẹ áp lực chi tiêu vốn cho các ông lớn công nghệ, đồng thời làm tăng giá trị tài nguyên tính toán hiện tại; cùng thời điểm, chỉ số bán dẫn Philadelphia lại giảm 3,13%, phản ánh lo ngại chuỗi cung ứng phải đối mặt trực tiếp với việc giảm nhu cầu thiết bị liên quan đến xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu. Đến thứ Năm, thị trường càng mở rộng mối lo sang tăng trưởng doanh thu AI và lợi nhuận đầu tư, bán tháo lan rộng đến các ông lớn công nghệ.

Ngày thứ Sáu, dữ liệu mới về việc làm tăng thêm 165.000, tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,1% cung cấp cơ sở cho khả năng chống chịu của nền kinh tế, chỉ số Nasdaq 100 và chỉ số bán dẫn Philadelphia lần lượt hồi phục 1,35% và 4,21%, chỉ số VIX rơi từ 28,18 xuống 25,64. Tuy nhiên, dựa trên mức đóng cửa hai ngày thứ Sáu trước và sau, hai chỉ số trong tuần vẫn lần lượt giảm khoảng 4,91% và 12,15%. Diễn biến từ phân hóa, hoảng loạn đến phục hồi cho thấy dòng vốn đang đánh giá lại giá trị tăng trưởng của AI, thay vì đơn giản rút lui toàn diện hay từ bỏ tài sản công nghệ theo một kết quả bầu cử.

Trump đổ lỗi cho Đảng Dân chủ thắng cử làm chứng khoán mất 3 nghìn tỷ USD

Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần đăng trên Truth Social khẳng định kết quả bầu cử giữa kỳ khiến nước Mỹ “lùi một bước lớn trong dòng lịch sử”. Rõ ràng, Trump cho rằng thua lỗ lớn của chứng khoán tuần trước là do kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ.

Ông viết trên Truth Social: “Kết quả của cuộc bầu cử vừa qua đã khiến nước Mỹ lùi một bước lớn trong lịch sử—thị trường chứng khoán từng bay cao dưới sự lãnh đạo của ‘Trump’ giờ đã mất 3 nghìn tỷ USD chỉ trong một ngày.”

Đợt bán tháo này diễn ra ngay sau khi Đảng Dân chủ giành thắng lợi áp đảo trong bầu cử. Nhà đầu tư lo ngại Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát và các quan chức bang mới được bầu sẽ thúc đẩy quy định nghiêm ngặt hơn về AI, cũng như hạn chế phát triển trung tâm dữ liệu. Lo ngại này càng làm gia tăng áp lực giao dịch liên quan tới đầu tư AI; trước đó, chủ đề đầu tư này đã gặp sức ép vì chi phí xây dựng hạ tầng ngày càng leo thang.

“Nhưng đừng sợ, chúng ta sẽ quay trở lại với quy mô chưa từng có và sức mạnh vượt trội!” Trump nhấn mạnh, nhưng không đưa ra giải thích chi tiết.

Ngày 3 tháng 11, Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, giành được nhiều ghế Thượng viện, khu vực Hạ viện, vị trí thống đốc và quyền kiểm soát nghị viện tiểu bang, sớm xác lập đa số tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện.

Theo The Kobeissi Letter, thị trường ban đầu tăng, trong ngày giao dịch đầu tiên sau bầu cử giữa kỳ đã tăng thêm hơn 1,2 nghìn tỷ USD giá trị thị trường, nhưng xu hướng này đảo ngược rất nhanh.

Ngày 5 tháng 11, chứng khoán Mỹ lao dốc mạnh, hàng nghìn tỷ USD giá trị bị bốc hơi. Chỉ số tổng hợp Nasdaq chủ yếu gồm cổ phiếu công nghệ lập kỷ lục giảm lớn nhất trong một ngày kể từ “Ngày Giải phóng” tháng 4 năm 2025. Nhà đầu tư lo ngại thắng lợi của Đảng Dân chủ đồng nghĩa tiến trình phát triển và hạ tầng AI sẽ chịu giám sát nghiêm ngặt hơn, đặc biệt xây dựng trung tâm dữ liệu AI tiếp tục bị chậm lại, cùng với sự co lại của toàn ngành AI.

Kể từ khi kết quả bầu cử sơ bộ công bố ngày 3 tháng 11, giá của SPDR S&P 500 ETF (SPY.US) theo sát chỉ số S&P 500 giảm khoảng 2,7%, Invesco QQQ Trust (QQQ.US) theo sát chỉ số Nasdaq 100 lại giảm mạnh gần 5%. SPDR Dow Jones Industrial Average ETF Trust (DIA.US) theo dõi chỉ số Dow Jones giảm khoảng 1%.

The Kobeissi Letter đăng trên nền tảng X rằng, thị trường chứng khoán lao dốc không thể hoàn toàn là do kết quả bầu cử giữa kỳ, bởi thị trường đã phần lớn phản ánh kết quả này.

“Một trong những yếu tố thúc đẩy khả dĩ nhất là thị trường ngày càng lo ngại công nghệ AI thậm chí có thể bị ‘cấm’, hoặc ít nhất phải đối mặt với giám sát ngành cực kỳ nghiêm ngặt. Trong 24 giờ qua, các nghị sĩ Đảng Dân chủ công khai kêu gọi hạn chế phát triển AI tiên tiến, bao gồm cả việc ‘cấm trí tuệ siêu việt nhân tạo’.”

Tuy nhiên, tổ chức bình luận thị trường và nghiên cứu đầu tư này cho rằng lệnh cấm toàn diện khó xảy ra, bởi điều đó sẽ khiến Mỹ chủ động nhường vị thế trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu cho Trung Quốc.

“Ngược lại, chúng tôi cho rằng thực tế đang diễn ra là tâm lý thị trường chuyển hướng đột ngột, va chạm với mức đòn bẩy quá lớn, có thể khiến một số tổ chức đầu tư lớn buộc phải thanh lý vị thế. Vì vậy, đợt giảm ngày hôm nay chủ yếu do yếu tố kỹ thuật và tác động từ giảm đòn bẩy, chứ không phải yếu tố cơ bản. Không phải chúng tôi xem nhẹ mối lo ngại về quy định, mối lo đó thực sự tồn tại. Nhưng diễn biến giá hiện tại vừa không có trật tự, vừa không hợp lý.”

The Kobeissi Letter bổ sung: “Chúng ta đang trải qua cuộc cách mạng công nghệ lớn nhất lịch sử nhân loại. Hãy nhìn nhận dài hạn, giữ bình tĩnh.”

Tính đến thời điểm viết bài, trên nền tảng đầu tư tập trung các nhà đầu tư nhỏ lẻ Stocktwits, tâm lý của các nhà đầu tư đối với SPY và QQQ là ‘bi quan’, còn đối với DIA là ‘lạc quan’.

Lo ngại quy định kích hoạt tái định giá lợi nhuận, thanh lý đòn bẩy khuếch đại tác động giá thị trường

Cổ phiếu công nghệ nhạy cảm với thay đổi chính sách vì định giá AI phụ thuộc lớn vào tiến trình triển khai năng lực tính toán AI trong những năm tới, mức sử dụng của khách hàng và bước tăng trưởng liên tục về lợi nhuận.

Xét về cơ chế ngành, yêu cầu nghiêm ngặt về phê duyệt trung tâm dữ liệu, hòa lưới hoặc chia sẻ chi phí điện lực sẽ kéo dài thời gian xây dựng dự án: Đơn đặt hàng chip và thiết bị có thể bị hoãn giao, doanh thu của nhà vận hành năng lực tính toán bị trì hoãn ghi nhận, lãi suất xây dựng tiếp tục tích lũy. Dù nhu cầu AI đầu cuối không biến mất, việc dời thời điểm thực hiện dòng tiền cũng làm giảm giá trị hiện tại; với các công ty đám mây mới dựa vào vay vốn để mở rộng, áp lực tài chính lại càng rõ rệt.

Melissa Brown, trưởng bộ phận nghiên cứu của SimCorp, chỉ ra việc ngăn chặn toàn diện phát triển hạ tầng AI là không thực tế, nhưng việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI bị chậm lại nghiêm trọng chắc chắn sẽ tác động đến kỳ vọng tăng trưởng kinh tế Mỹ dựa trên nhu cầu năng lực tính toán tăng mạnh.

Rủi ro chính sách cũng có cấp độ khác nhau. Một số nghị sĩ kêu gọi “cấm trí tuệ siêu việt nhân tạo” và tạm dừng phát triển AI tiên tiến liên quan đến công nghệ cụ thể và khuôn khổ quy định, không thể đồng nhất với việc tất cả hoạt động AI bị cấm.

Hồ sơ chính thức cho thấy phiên bản dự luật H.R.10538 đang ở giai đoạn đề xuất và chuyển cho ủy ban. Điều thị trường đang tái định giá lúc này là xác suất xuất hiện chính sách hạn chế, cũng như sự không chắc chắn về chi phí dự án, thời gian thực hiện và lợi nhuận. Đối với các doanh nghiệp đã có năng lực cung cấp điện, cơ sở khách hàng và mô hình kinh doanh trưởng thành, thay đổi này còn có thể củng cố rào cản tài nguyên, do đó dù cùng thuộc chủ đề AI, hướng biến động giá trị tài sản chưa chắc giống nhau.

Kỳ vọng cơ bản quyết định điểm khởi đầu cho việc bán tháo, cấu trúc giao dịch lại quyết định tốc độ và biên độ giảm. Nhóm phái sinh của JPMorgan ước tính, 90 phút sau khi mở cửa ngày thứ Năm, hợp đồng tương lai S&P 500 bán ròng khoảng 11 tỷ USD; các ETF đòn bẩy bán vào cuối phiên trên 60 tỷ USD, khoảng 90% liên quan đến sản phẩm công nghệ. Chiến lược CTA theo xu hướng cắt giảm vị thế khi giá xuống dưới ngưỡng tín hiệu, chiến lược mục tiêu biến động giảm mức độ tiếp xúc khi rủi ro tăng, ETF đòn bẩy điều chỉnh đòn bẩy từng ngày. Các cơ chế này khiến giảm giá tự sinh ra lực bán mới, cũng minh chứng cho nhận định “tâm lý chuyển hướng va vào đòn bẩy quá mức” của The Kobeissi Letter trên khía cạnh giao dịch.

Theo đó, phát biểu của Trump mang ý định thúc đẩy niềm tin, việc phục hồi bền vững vẫn cần sự hỗ trợ đồng thời từ lợi nhuận và dòng vốn—nếu điều chỉnh chủ yếu do hoãn dự án và giảm đòn bẩy, còn đơn hàng doanh nghiệp, nhu cầu khách hàng và lợi nhuận dài hạn vẫn vững chắc, việc giá giảm có thể sẽ nâng cao sức hấp dẫn đầu tư vào tài sản AI chất lượng. Lực mua chủ động cũng có thể xuất hiện trước khi lực bán cơ học kết thúc, đợt hồi phục ngày thứ Sáu cho thấy cả hai việc này có thể xảy ra cùng lúc; nhưng nếu chỉ coi toàn bộ đợt giảm là “điều chỉnh kỹ thuật thuần túy” thì sẽ bỏ qua việc chi phí xây dựng và nhịp độ hiện thực hóa lợi nhuận đang được tái đánh giá.