Trump nhắm vào bang chiến lược Iowa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ: Công bố kế hoạch xây dựng nhà máy thép trị giá 15 tỷ USD, tạo ra 8.000 việc làm

Chính quyền Trump đã gắn liền một khoản đầu tư sản xuất quy mô lớn với chiến lược cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tại bang Iowa, nơi cuộc đua bầu cử đang rất căng thẳng, Nhà Trắng vào thứ Hai đã thông báo rằng Mesabi Metallics lên kế hoạch chi 15 tỷ USD để xây dựng một nhà máy thép lớn, nhằm thúc đẩy niềm tin vào kinh tế địa phương và củng cố lợi thế bầu cử của Đảng Cộng hòa.

Trump tuyên bố tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng rằng, sau khi hoàn thành, nhà máy có thể sản xuất tới 10 triệu tấn thép mỗi năm, với nguyên liệu quặng sắt lấy từ mỏ của công ty tại bang Minnesota. Ông định nghĩa dự án này là "nhà máy thép lớn nhất từ trước đến nay của nước Mỹ", đồng thời khẳng định khu mỏ đi kèm là "mỏ sắt mới đầu tiên của Mỹ trong hơn 50 năm qua".

Các quan chức Nhà Trắng cho biết, nhà máy này có thể bắt đầu sản xuất thép sớm nhất vào năm 2030, dự kiến tạo ra tới 6.000 việc làm xây dựng và gần 2.000 vị trí trong lĩnh vực sản xuất và khai thác mỏ.

Tuy nhiên, lợi ích kinh tế thực sự của nhà máy sẽ không được hiện thực hóa trước cuộc bầu cử vào tháng 11 năm nay. Đồng thời, nhiều cuộc khảo sát cho thấy cử tri Iowa đang ngày càng không hài lòng với hiệu suất của Trump khi cầm quyền, khiến cuộc đua tại nhiều ghế của Đảng Cộng hòa ở bang này trở nên gay cấn hơn, cho thấy ý nghĩa ổn định chính trị của thông báo này là điều không cần bàn cãi.

Bảo trợ chính trị dưới áp lực bầu cử

Bối cảnh chính trị của thông báo lần này cực kỳ nhạy cảm. Mặc dù bang Iowa trong ba lần Trump tranh cử tổng thống đều bỏ phiếu ủng hộ Đảng Cộng hòa, nhưng tổ chức phi đảng phái Cook Political Report đã đánh giá hai ghế tại Hạ viện của bang này là "cân bằng thế lực".

Về các ghế tại Thượng viện, cuộc thăm dò ý kiến giữa Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa Ashley Hinson và đối thủ Đảng Dân chủ Josh Turek cũng cho thấy thế trận giằng co.

Thành phần tham dự sự kiện lần này của Trump cũng phản ánh rõ ràng động cơ bầu cử — cùng tham dự còn có Hinson, Hạ nghị sĩ Mariannette Miller-Meeks đang tái tranh cử ở khu vực swing key, Thống đốc Kim Reynolds và Thượng nghị sĩ Joni Ernst.

Trump cam kết sẽ đích thân đến Iowa vận động cho các ứng viên Đảng Cộng hòa, đồng thời khẳng định “hiện tại tôi còn nổi tiếng hơn cách đây một năm rưỡi”.

Tuy nhiên, số liệu thăm dò không ủng hộ đánh giá tự tin này. Theo cuộc khảo sát của Marist công bố tuần trước, gần 60% cử tri đăng ký tại Iowa có đánh giá tiêu cực về hiệu suất làm việc của Trump; 43% cử tri cho biết phiếu bầu của họ ở Quốc hội chủ yếu là chống lại Trump, trong khi chỉ 22% thể hiện rõ là ủng hộ ông.

Kinh tế bang nông nghiệp chịu áp lực, chính sách thuế bị chỉ trích hai chiều

Là một bang nông nghiệp quan trọng, kinh tế Iowa hiện đang phải đối mặt với nhiều áp lực.

Chi phí nhiên liệu và phân bón liên tục ở mức cao, trong đó giá dầu diesel do ảnh hưởng của Trump với chiến tranh Iran đã đạt mức kỷ lục; đồng thời, chính sách thuế quan cùng quan điểm cứng rắn về thương mại mà Trump theo đuổi đã làm thu hẹp mạnh thị trường xuất khẩu nông sản, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho nông nghiệp Iowa vốn phụ thuộc vào xuất khẩu.

Trong lĩnh vực kim loại, chính quyền Trump đã áp thuế 50% đối với hầu hết thép nguyên liệu nhập khẩu, các sản phẩm liên quan cũng chịu thuế suất 25%. Theo số liệu của Cục nghiên cứu Quốc hội Hoa Kỳ, năm 2025 tổng giá trị thép nhập khẩu vào Mỹ khoảng 25 tỷ USD, chủ yếu cung cấp từ Liên minh Châu Âu và Canada.

Các nhà sản xuất thép phổ biến ủng hộ các biện pháp thuế này, cho rằng chúng giúp tăng cường sản xuất kim loại trong nước và nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế. Kế hoạch đầu tư của Mesabi Metallics lần này cũng được chính quyền Trump viện dẫn như minh chứng cho việc chính sách thuế cao thúc đẩy ngành sản xuất nội địa trở lại.

Tuy nhiên, những người chỉ trích chỉ ra rằng, nông nghiệp Iowa phải gánh chịu tổn thất xuất khẩu do xung đột thương mại trước khi được hưởng lợi từ bảo hộ thép.

Lợi ích kinh tế còn xa, khó tác động kỳ bầu cử hiện tại

Đối với nhà đầu tư và thị trường, thông báo này mang tính tín hiệu chính sách nhiều hơn là một chất xúc tác kinh tế ngắn hạn có thể đo lường. Các quan chức Nhà Trắng đã xác nhận nhà máy thép phải đến ít nhất năm 2030 mới sản xuất, nghĩa là hiệu quả việc làm và công suất chỉ sẽ tác động sau nhiệm kỳ Quốc hội hiện tại.

Chính quyền Trump những năm gần đây thường xuyên sử dụng các dự án sản xuất quy mô lớn làm minh chứng cụ thể cho hiệu quả của chính sách thương mại và thuế quan, nhưng phần lớn dự án từ khi công bố đến khi triển khai thực tế đều mất nhiều năm.

Việc dự án tại Iowa lần này có phát huy hiệu quả về mặt chính trị hay không phụ thuộc rất lớn vào việc cử tri có sẵn sàng liên hệ một cam kết dài hạn với cảm nhận kinh tế hiện tại hay không — trong khi dữ liệu hiện tại cho thấy điều này không mấy khả quan.