Làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu lan rộng! Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên mức cao nhất kể từ năm 1996

Thị trường trái phiếu Nhật Bản đã mở lại sau kỳ nghỉ cuối tuần, ngay lập tức bị cuốn vào làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm vào thứ Năm tăng vọt lên mức cao nhất kể từ tháng 8 năm 1996, song song với lợi suất trái phiếu Mỹ cùng tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, đánh dấu việc các thị trường trái phiếu chính trên toàn cầu đang trải qua một cuộc định giá lại lịch sử ở cùng một thời điểm.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm trong ngày thứ Năm tăng 10 điểm cơ bản lên 3,075%, lợi suất kỳ hạn 5 năm tăng 9,5 điểm cơ bản lên 2,37%, toàn bộ đường cong lợi suất cùng leo thang. Song song đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên mức cao nhất gần 19 năm, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 30 năm tăng gần 7 điểm cơ bản lên 4,134%, còn lợi suất kỳ hạn 5 năm thậm chí lập đỉnh lịch sử mới ở mức 2,345%.

Đợt bán tháo này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố đan xen: Giá dầu phục hồi làm tăng lo ngại lạm phát, dữ liệu kinh tế Mỹ mạnh hơn dự báo củng cố kỳ vọng thị trường về việc Fed tiếp tục tăng lãi suất, trong khi nhu cầu yếu đối với đợt phát hành trái phiếu chính phủ Mỹ 5 năm trị giá 70 tỷ USD càng trực tiếp đẩy lợi suất tăng cao. Sau ba ngày nghỉ giao dịch, thị trường trái phiếu Nhật Bản mở lại đã phải chịu áp lực tập trung, đà giảm giá đặc biệt khốc liệt.

Bán tháo trái phiếu Mỹ là ngòi nổ

Động lực cốt lõi của sự biến động trên thị trường trái phiếu toàn cầu lần này bắt nguồn từ Mỹ. Theo báo cáo phân tích của UOB, giá dầu phục hồi, dữ liệu PMI Mỹ vượt kỳ vọng, cộng thêm nhu cầu yếu đối với đợt phát hành trái phiếu chính phủ Mỹ 5 năm trị giá 70 tỷ USD, đã đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ 5 năm vượt mốc 5%, dẫn đến toàn bộ đường cong lợi suất trái phiếu Mỹ tăng lên mức cao nhất trong gần 20 năm.

Các dữ liệu kinh tế mạnh đã khiến thị trường đánh giá lại đường đi chính sách tiền tệ của Fed, nhà đầu tư dần giảm kỳ vọng về việc Fed hạ lãi suất trong ngắn hạn, qua đó gây áp lực lên lợi suất dài hạn. Biến động này lan nhanh tới các thị trường trái phiếu lớn khác trên toàn cầu, và thị trường Nhật Bản là nơi chịu tác động rõ nét nhất.

Tín hiệu tăng lãi suất từ Ngân hàng Trung ương Nhật mang đến cú sốc kép

Áp lực với thị trường trái phiếu Nhật không chỉ đến từ bên ngoài. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vào thứ Sáu tuần trước đã nâng lãi suất cơ bản và ám chỉ khả năng tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, tuy nhiên lại chưa đưa ra định hướng rõ ràng về nhịp độ các hành động tiếp theo, khiến giới giao dịch nhìn chung tỏ ra thất vọng.

Tuyên bố trên khiến lợi suất trái phiếu Nhật cùng lúc chịu tác động từ hai phía: Thứ nhất, kỳ vọng thị trường về việc BOJ tiếp tục tăng lãi suất không ngừng nóng lên; thứ hai, ảnh hưởng lan tỏa của việc chi phí vay dài hạn toàn cầu được định giá lại. Hai áp lực cộng hưởng cùng lúc, khiến thị trường trái phiếu Nhật Bản sau kỳ nghỉ lễ phải tiếp nhận sức ép bán tháo dồn nén.

Đáng chú ý, theo Bloomberg, đầu tháng này, sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công khai kêu gọi Tokyo và Ngân hàng Trung ương Nhật hành động nhằm hỗ trợ đồng yên suy yếu, chi phí vay chuẩn của Nhật đã leo lên mức cao nhất ba thập kỷ. Diễn biến tăng thêm lần này cho thấy thị trường trái phiếu Nhật đang bước vào chu kỳ tăng lãi suất khắc nghiệt nhất nhiều năm trở lại đây.

Lo ngại tài khóa làm tăng thêm bất an trên thị trường

Ngoài yếu tố chính sách tiền tệ, triển vọng chi tiêu tài khóa của Chính phủ Nhật cũng khiến nhà đầu tư lo lắng. Được biết, Chính phủ Nhật đang cân nhắc đặt mục tiêu ngân sách quốc phòng trung hạn ở mức 3,5% GDP, nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của NATO và các đồng minh Mỹ khác. Thông tin này làm gia tăng mối lo ngại về kế hoạch chi tiêu tổng thể của Thủ tướng Sanae Takaichi.

Dưới sức ép kép từ lạm phát kéo dài và kỳ vọng mở rộng tài khóa, nhà đầu tư đòi hỏi một mức bù rủi ro cao hơn khi nắm giữ trái phiếu chính phủ Nhật, qua đó càng thúc đẩy làn sóng bán tháo. Lợi suất tăng liên tục cũng đồng nghĩa với việc chi phí huy động vốn của Chính phủ Nhật trong tương lai sẽ cao hơn đáng kể, khiến vấn đề bền vững tài khóa một lần nữa trở thành tâm điểm quan tâm trên thị trường.

Các nhà phân tích cho rằng, việc lợi suất thị trường trái phiếu Nhật và Mỹ cùng đồng loạt tăng mạnh lần này đánh dấu chi phí vay dài hạn của các nền kinh tế lớn toàn cầu đang trải qua quá trình định giá lại có tính hệ thống.

Sự đặc biệt của thị trường trái phiếu Nhật nằm ở chỗ, từ lâu nơi đây là điểm neo quan trọng cho môi trường lãi suất thấp toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu Nhật tăng tốc, các chiến lược phân bổ tài sản toàn cầu dựa vào giao dịch chênh lệch lãi suất yen sẽ phải đánh giá lại, không loại trừ khả năng biến động thị trường còn gia tăng mạnh.