Tận dụng lợi thế ngành bán dẫn để đẩy mạnh AI! Hàn Quốc thông qua ngân sách 820 nghìn tỷ won, tốc độ tăng chi tiêu cao nhất từ trước đến nay

Chính phủ Hàn Quốc đã chính thức thông qua dự toán ngân sách năm 2027. Dưới sự hỗ trợ từ thặng dư ngân sách do siêu chu kỳ của ngành bán dẫn mang lại, Hàn Quốc đang mở ra một kỷ nguyên tài chính mở rộng chưa từng có, sâu sắc gắn kết nguồn lực quốc gia với chiến lược ngành công nghiệp AI cũng như phòng ngừa rủi ro trong tương lai.

Ngày 1 tháng 9, chính phủ Hàn Quốc tổ chức phiên họp Quốc vụ và bỏ phiếu thông qua "Dự toán ngân sách năm 2027". Tổng ngân sách năm 2027 đạt mức kỷ lục 820,9 nghìn tỷ won, tăng vọt 93 nghìn tỷ won so với năm nay, lập mức tăng chi tiêu cao nhất trong lịch sử. Tăng trưởng chủ yếu tập trung vào công nghệ và tương lai: 21,3 nghìn tỷ won sẽ đầu tư lớn cho ba siêu dự án AI, đồng thời quỹ “Chuẩn bị cho Tương lai” trị giá 162,3 nghìn tỷ won cũng chính thức ra mắt.

Sự phục hồi mạnh mẽ của ngành bán dẫn chính là nền tảng vững chắc cho bước mở rộng tài khóa lần này. Tổng thu nhập dự kiến năm tới tăng 30,4% lên 880,8 nghìn tỷ won, giúp tỷ lệ nợ công quốc gia cải thiện từ 51,6% xuống còn 48,3%. Hoạt động tài khóa “dùng thặng dư bù thiếu hụt” như vậy đã cung cấp cho Hàn Quốc nguồn lực dồi dào để cạnh tranh trong cuộc đua quân sự công nghệ toàn cầu khốc liệt.

Tuy nhiên, mở rộng chi tiêu một cách quyết liệt cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro dài hạn đáng kể. Hơn 1 triệu tỷ won vốn nhàn rỗi của quỹ làm dấy lên lo ngại về một “quỹ riêng” được dùng để tránh sự giám sát của Quốc hội, cùng với chi tiêu phúc lợi và hành chính gia tăng hàng năm khiến thị trường lo ngại về hiệu quả đầu tư thực tế và tính bền vững của tài chính quốc gia trong tương lai.

21,3 nghìn tỷ won đầu tư mạnh cho ba siêu dự án AI

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tái định hình lại cấu trúc ngành công nghiệp toàn cầu, chính phủ Hàn Quốc đang tận dụng các công cụ tài chính để tăng tốc chiếm lĩnh các đỉnh cao công nghệ. Dự toán ngân sách năm 2027 chỉ rõ, năm tới sẽ dành 21,3 nghìn tỷ won vốn đầu tư cho lĩnh vực AI, gần như gấp đôi mức 10,8 nghìn tỷ won của năm nay.

Khoản ngân sách khổng lồ này sẽ được rót chính xác vào ba siêu dự án: ngành bán dẫn, AI vật lý và trung tâm dữ liệu (AIDC). Định hướng tài khóa này tạo hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ với dòng vốn tư nhân. Trước đó, chính phủ Hàn Quốc đã cùng Tập đoàn Samsung và Tập đoàn SK công bố kế hoạch đầu tư siêu lớn trong 10 năm lên tới 475,5 nghìn tỷ won, trong đó có việc xây dựng 4 nhà máy sản xuất bán dẫn quy mô 800 nghìn tỷ won ở tây nam Hàn Quốc. Định hướng ngân sách nhà nước nhắm đến phối hợp sâu với kế hoạch mở rộng sản xuất của chaebol, qua đó củng cố vị thế trung tâm của Hàn Quốc trong chuỗi cung ứng chip nhớ và năng lực AI toàn cầu.

162 nghìn tỷ “Quỹ Chuẩn bị cho Tương lai” ra mắt cùng tranh cãi giám sát

Trước tình hình thặng dư ngân sách hiếm hoi, chính phủ Hàn Quốc đã tung ra một “át chủ bài” mới - chính thức thành lập Quỹ “Chuẩn bị cho Tương lai”. Được dự báo sẽ thu về tới 162,3 nghìn tỷ won trong năm tới, nguồn lực quỹ chủ yếu đến từ thặng dư thuế của ngành bán dẫn phát đạt.

Về cơ cấu phân bổ, 45,4 nghìn tỷ won dành hỗ trợ thanh niên và đầu tư các động lực tăng trưởng chủ lực; 12,5 nghìn tỷ won dùng cho việc giảm phát hành thêm trái phiếu chính phủ. Tuy nhiên, tới 104,4 nghìn tỷ won sẽ được giữ làm vốn nhàn rỗi, tương đương với việc chính phủ thiết lập một “quỹ dự phòng” siêu lớn vượt 1 triệu tỷ won. Thiết kế này gây tranh cãi mạnh mẽ trên thị trường và chính trường, các ý kiến phê phán cho rằng việc giữ số vốn khổng lồ như vậy rất dễ biến thành “quỹ riêng lẻ” do chính phủ toàn quyền sử dụng, làm giảm minh bạch tài chính và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Bán dẫn đem lại lợi thế cho mở rộng tài khóa, ám ảnh về rủi ro tài chính lâu dài

Siêu chu kỳ phát triển của ngành bán dẫn đang gia cố nền móng cho nỗ lực mở rộng tài khóa của Hàn Quốc. Năm tới, tổng thu nhập của Hàn Quốc dự kiến đạt 880,8 nghìn tỷ won, tăng mạnh 205,6 nghìn tỷ won so với năm nay, trong đó thuế quốc gia nhờ xuất khẩu bán dẫn tăng vọt 194,2 nghìn tỷ won. Do quy mô tăng trưởng GDP vượt quá tốc độ tăng nợ công, tỷ lệ nợ công dự kiến cải thiện từ 51,6% xuống còn 48,3%.

Tuy nhiên, trạng thái dồi dào tài khóa trong ngắn hạn lại che giấu các vấn đề cơ cấu tiềm ẩn về dài hạn. Theo "Kế hoạch quản lý tài chính quốc gia giai đoạn 2026-2030", ngân sách chính phủ Hàn Quốc dự kiến vượt mốc 1.000 nghìn tỷ won vào năm 2030. Trong nhiệm kỳ Tổng thống Lee Jae-myung, tổng tăng ngân sách dự kiến lên tới 331,9 nghìn tỷ won, gần tương đương tổng mức tăng ngân sách của ba vị tổng thống nhiệm kỳ 13 năm trước đó cộng lại.

Bên cạnh đó, chi tiêu cứng liên tục tăng nhanh đang làm gia tăng nguy cơ tài chính dễ tổn thương. Năm tới, lương công chức sẽ tăng 3,9%, mức tăng cao nhất kể từ năm 2011, số lượng công chức cũng tăng thêm 3.851 người. Đồng thời, chi phí cho các gói phúc lợi lớn như hôn nhân, sinh con, nuôi dưỡng trẻ em cũng ngày càng phình to. Các chuyên gia cảnh báo, chi tiêu chính phủ một khi đã mở rộng rất khó thu hẹp lại; những dự án quy mô lớn thiếu đánh giá hiệu quả đầu tư thực tế rất dễ trở thành “gậy ông đập lưng ông” cho ngân sách về sau. Trong bối cảnh phổ cập AI có thể gia tăng mâu thuẫn cơ cấu việc làm, cách phân bổ vốn dàn trải thay vì tập trung vào các giải pháp ngành và việc làm chính xác có thể khó mang lại động lực tăng trưởng lâu dài thực sự cho kinh tế Hàn Quốc.