Việc Trung Quốc đáp trả thuế Mỹ có thể “tự thiệt hại nặng nề” Viện Nghiên Cứu Kinh Tế Oxford: Sản lượng kinh tế Canada có thể giảm 0,3% vào năm 2027

Biện pháp trả đũa lần này của Canada sẽ áp thuế từ 15% đến 50% đối với danh mục hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ trị giá khoảng 27,5 tỷ CAD (19,8 tỷ USD) mỗi năm, bao gồm hàng trăm mặt hàng như máy móc, sản phẩm giấy, đồ nội thất, nhựa, thép và nhôm.

Trước đó, Thủ tướng Canada Carney đã công bố các biện pháp trả đũa nhằm đáp lại quyết định của Tổng thống Mỹ Trump hôm 22/8, khi ông tăng thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Chính phủ Canada hy vọng sẽ tạo môi trường cạnh tranh thuận lợi hơn cho các nhà sản xuất trong nước bằng cách tăng chi phí nhập khẩu hàng hóa Mỹ, qua đó giúp các doanh nghiệp Canada mở rộng thị phần nội địa.

Tuy nhiên, Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford cho rằng tác dụng bảo hộ này sẽ phải trả giá bằng những tổn thất kinh tế rõ rệt. Các chuyên gia kinh tế của viện, Tony Stillo và Michael Davenport, cho biết: “Thuế quan trả đũa mới của Canada sẽ giúp một số ngành, nhưng sẽ gây tổn hại cho phần lớn các ngành và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế quốc gia bằng cách tăng chi phí cho nhà sản xuất và người tiêu dùng.”

Nghiên cứu dự kiến, vòng trả đũa này sẽ khiến thuế suất hiệu quả thực tế của Canada đối với hàng hóa Mỹ tăng 2,7 điểm phần trăm lên 5,1%. Trong đó, sản phẩm thép Mỹ sẽ là nhóm hàng bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhiều mặt hàng liên quan hiện đã bị Canada áp thuế trả đũa 25%, sau khi biện pháp mới có hiệu lực, thuế này sẽ tiếp tục tăng gấp đôi lên 50%.

Ngược lại, Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford ước tính, hiện tại thuế suất hiệu quả thực tế của Mỹ áp với hàng hoá Canada vào khoảng 6,9%.

Xét theo địa phương, tác động của leo thang chiến tranh thương mại đến các tỉnh bang Canada là không đồng đều. Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford nhận định tỉnh Ontario và Québec sẽ chịu tác động mạnh nhất, chủ yếu vì hai tỉnh này tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất bị ảnh hưởng bởi biện pháp thuế quan này.

Các tỉnh Đại Tây Dương của Canada và British Columbia cũng sẽ đối mặt với áp lực đáng kể. Tuy nhiên, khác với Ontario và Québec chủ yếu bị ảnh hưởng bởi ngành sản xuất, các khu vực này chịu tác động gián tiếp nhiều hơn từ phía tiêu dùng.

Khi thuế quan đẩy giá hàng hóa lên cao, sức mua thực tế của người dân giảm xuống, qua đó tác động tiếp đến nền kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào ngành dịch vụ. Ngược lại, các tỉnh tập trung nhiều ngành năng lượng như Alberta, Saskatchewan và Newfoundland & Labrador dự kiến bị ảnh hưởng tương đối nhỏ hơn.

Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford dự báo, tính tổng hợp tác động của thuế Mỹ đối với hàng hóa Canada, biện pháp trả đũa của Canada và kế hoạch hỗ trợ tài khóa của chính phủ liên bang, sản lượng kinh tế Canada năm 2027 có thể thấp hơn dự báo cơ sở khoảng 0,3%.

Điều này có nghĩa là, dù một số doanh nghiệp sản xuất của Canada có thể mở rộng thị phần trong nước nhờ giá hàng nhập khẩu tăng lên, tác động tiêu cực chung tới nền kinh tế vẫn có thể lớn hơn lợi ích bảo hộ mà các ngành này nhận được.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là nhiều doanh nghiệp Canada cũng phụ thuộc vào nhập khẩu máy móc, thép, nhôm, nhựa và các nguyên liệu sản xuất khác từ Mỹ. Do đó, việc tăng thuế nhập khẩu không chỉ khiến chi phí hàng hóa Mỹ vào thị trường Canada tăng, mà còn có thể trực tiếp làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp Canada, cuối cùng lại tiếp tục truyền tới người tiêu dùng.

Để giảm nhẹ tác động của chiến tranh thương mại đến doanh nghiệp và thị trường lao động, chính phủ Carney đồng thời triển khai một kế hoạch hỗ trợ của chính phủ liên bang trị giá 7,5 tỷ CAD để hỗ trợ các doanh nghiệp và người lao động bị ảnh hưởng bởi thuế quan.

Tuy nhiên, Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford cho rằng, các biện pháp kích cầu tài khóa chỉ có thể giảm bớt áp lực trong ngắn hạn, không thể bù đắp hoàn toàn những thiệt hại kinh tế chung do hai bên Mỹ-Canada tăng thuế gây ra. Stillo và Davenport nhận định, các biện pháp hỗ trợ tài khóa của chính phủ liên bang sẽ giúp giảm nhẹ tác động tiêu cực của chiến tranh thương mại trong ngắn hạn, nhưng không đủ để bù đắp sự trì trệ toàn diện do vòng thuế quan song phương mới gây nên.

Nói cách khác, chính phủ Canada trên thực tế đang sử dụng chi tiêu công để giảm nhẹ tác động của chiến tranh thương mại đối với một số ngành và thị trường lao động, nhưng đồng thời, việc tăng thuế quan vẫn khiến chi phí sản xuất và tiêu dùng của toàn hệ thống kinh tế tăng lên.

Bên cạnh tăng trưởng kinh tế, Canada còn có thể đối mặt với áp lực giá cả mới. Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford dự báo rằng thuế quan trả đũa của Canada sẽ thúc đẩy giá tiêu dùng và giá sản xuất tăng thông qua việc nâng chi phí hàng hóa nhập khẩu và nguyên vật liệu đầu vào. Nghiên cứu ước tính đến năm 2027, thuế quan trả đũa sẽ khiến mức giá tiêu dùng ở Canada cao hơn dự báo cơ sở khoảng 0,5 điểm phần trăm, còn giá sản xuất cao hơn 0,2 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, việc Mỹ áp thuế quan với hàng hóa Canada có thể tạo ra một số hiệu ứng giảm phát nhất định bằng cách làm suy giảm nhu cầu xuất khẩu và hoạt động kinh tế của Canada, do đó sẽ phần nào bù đắp tác động lạm phát do biện pháp trả đũa của Canada gây ra.