Từ “AI lật đổ” đến “AI xúc tác”, logic của cổ phiếu an ninh mạng đã thay đổi

Nhận thức của thị trường về ngành AI và an ninh mạng đang có sự chuyển hướng rõ rệt.

BofA Securities đã công bố một báo cáo chuyên sâu vào ngày 18 tháng 8, chỉ ra rằng, vài tháng trước thị trường còn lo ngại AI sẽ làm gián đoạn mô hình kinh doanh của các nhà cung cấp an ninh mạng truyền thống, làm suy yếu lợi thế và rào cản của các sản phẩm cũng như nền tảng hiện có; tuy nhiên, với sự xuất hiện nhanh chóng của các phương thức tấn công mới như AI agent, thị trường bắt đầu nhận ra rằng AI đang mở rộng bề mặt tấn công của các doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy tốc độ và độ phức tạp của các cuộc tấn công mạng gia tăng.

Điều này có nghĩa là mối quan hệ giữa AI và an ninh mạng đang chuyển đổi từ “kẻ phá vỡ” sang “chất xúc tác cho nhu cầu”. Doanh nghiệp càng áp dụng AI sâu rộng, thì yêu cầu về năng lực bảo vệ an ninh cho danh tính, dữ liệu, điểm cuối, môi trường đám mây càng cao; an ninh mạng đang chuyển từ vị thế nạn nhân tiềm năng của làn sóng AI, thành cơ sở hạ tầng không thể thiếu để triển khai quy mô lớn AI.

Sự thay đổi này đã bắt đầu được phản ánh trong diễn biến của thị trường. Trong hai tháng qua, CIBR ETF tăng 16,1%, HACK ETF tăng 38%, IVG tăng 14,9%, trong khi chỉ số S&P 500 chỉ tăng 3,6%. Cùng lúc đó, định giá của nhóm ngành an ninh mạng cũng mở rộng rõ rệt, cho thấy dòng tiền đang định giá lại triển vọng tăng trưởng của lĩnh vực này.

Mối đe dọa từ AI đang tái định hình nhu cầu bảo mật

Trước đây, lo ngại của thị trường về AI tác động đến ngành an ninh mạng chủ yếu bắt nguồn từ một logic đơn giản: AI hạ thấp rào cản công nghệ, có thể giúp doanh nghiệp thực hiện công việc bảo mật hiệu quả hơn, nhưng đồng thời cũng giúp kẻ tấn công giảm chi phí phát động tấn công, từ đó làm suy yếu giá trị của các sản phẩm bảo mật truyền thống.

Tuy nhiên, với sự phát triển nhanh chóng của Agentic AI, logic này đang thay đổi. AI agent có khả năng thực hiện nhiệm vụ trên nhiều hệ thống, phát hiện lỗ hổng một cách tự động và duy trì hoạt động trong điều kiện giám sát con người hạn chế. Loại hình tấn công do agent điều khiển này đang trở thành một mối rủi ro mới mà CISO các doanh nghiệp chú trọng theo dõi.

So với các cuộc tấn công mạng truyền thống, mối đe dọa do AI thúc đẩy không chỉ mở rộng bề mặt tấn công mà còn đồng thời làm tăng tốc độ và độ phức tạp của các cuộc tấn công. Đối với doanh nghiệp, càng triển khai rộng rãi AI thì càng phải quản lý nhiều danh tính, quyền truy cập, dữ liệu và khối lượng công việc. Nếu năng lực bảo mật không được nâng cấp tương ứng, hiệu quả mà AI mang lại thậm chí có thể chuyển hóa thành các nguy cơ an ninh mới.

Do đó, AI đang tạo ra một vòng khép kín về nhu cầu bảo mật mới: AI mở rộng bề mặt tấn công – độ phức tạp tấn công gia tăng – doanh nghiệp tăng đầu tư cho bảo mật – các hãng bảo mật hưởng lợi.

An ninh mạng chuyển từ "chi phí phòng thủ" sang "hạ tầng cho AI"

Sự chuyển biến quan trọng hơn nằm ở vai trò của an ninh mạng.

Trước đây, an ninh mạng chủ yếu được coi là khoản chi phòng thủ trong ngân sách CNTT của doanh nghiệp, định giá ngành cũng dễ bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế vĩ mô và ngân sách CNTT doanh nghiệp. Nhưng trong kỷ nguyên AI, bảo mật dần trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp mở rộng ứng dụng AI.

Doanh nghiệp cần đảm bảo AI agent được cấp quyền thích hợp, cần kiểm soát danh tính máy và quyền truy cập, cần bảo vệ dữ liệu trong quy trình công việc AI, đồng thời liên tục giám sát cho môi trường đám mây, điểm cuối và mạng. Nói cách khác, nếu không có khả năng bảo mật đủ mạnh, chiến lược AI của doanh nghiệp khó có thể triển khai quy mô lớn thành công.

Điều này khiến logic nhu cầu an ninh mạng chuyển từ đơn thuần "phòng ngừa rủi ro" sang "bảo đảm sự tăng trưởng của AI". Quy mô đầu tư AI càng lớn thì không gian cho chi tiêu bảo mật tiềm năng cũng càng gia tăng.

Định giá của lĩnh vực đang được đánh giá lại

Sự thay đổi trong logic nhu cầu đã bắt đầu phản ánh ra mức định giá. Theo dữ liệu của BofA, EV/Doanh số năm 2027 (EV/2027 Sales) trung vị của các công ty an ninh mạng hiện tại vào khoảng 5,8 lần, trong khi hai tháng trước chỉ là 4,5 lần; giá trị định giá trung bình từ 7,0 lần đã mở rộng lên 9,0 lần.

Đồng thời, các ETF an ninh mạng gần đây thể hiện rõ sự vượt trội so với thị trường chung, cho thấy dòng tiền đang gia tăng sự chú ý tới lĩnh vực này. Xét về góc độ định giá, việc tái định giá của nhóm ngành không chỉ dựa vào sự cải thiện kết quả kinh doanh ngắn hạn, mà còn xuất phát từ việc thị trường trao cho an ninh mạng mức độ chắc chắn tăng trưởng cao hơn.

Nếu AI tiếp tục mở rộng tài sản số của doanh nghiệp, danh tính máy và quy trình làm việc tự động thì nhu cầu bảo mật cũng sẽ mở rộng theo. Điều này có nghĩa là tổng thị trường tiềm năng dài hạn (TAM) của ngành an ninh mạng đang được AI tái định nghĩa.

Định giá mở rộng vẫn cần được kiểm tra bằng hiệu quả kinh doanh

Tuy nhiên, định giá nhóm ngành đã mở rộng rõ nét, điều này cũng đồng nghĩa đòi hỏi của thị trường với tăng trưởng trong tương lai cũng cao hơn.

BofA cho rằng, hiện nay định giá của ngành phần mềm an ninh mạng đang trong khoảng 5 lần đến 10 lần EV/Doanh số, sự chênh lệch định giá giữa các công ty thực chất phản ánh tốc độ tăng trưởng, năng lực mở rộng thị trường mới và tính chắc chắn của mô hình kinh doanh.

Do đó, chất xúc tác nhu cầu từ AI không có nghĩa tất cả các công ty an ninh mạng đều sẽ nhận được mức định giá cao như nhau. Các doanh nghiệp thực sự có thể nhận được sự công nhận dài hạn từ thị trường cần chứng minh rằng AI không chỉ đem lại rủi ro an ninh mới mà còn có thể chuyển hóa thành đơn hàng thực tế, tăng trưởng ARR và mở rộng thị trường phục vụ.

Điều này cũng đồng nghĩa, điểm quan sát cốt lõi của ngành trong thời gian tới sẽ chuyển từ “liệu AI có làm gián đoạn an ninh mạng hay không” sang “AI rốt cuộc có thể mang lại bao nhiêu nhu cầu mới cho an ninh mạng”.