Thị trường chứng khoán Hàn Quốc lao dốc, liệu có biến thành cơn bão tài chính hệ thống không? Fitch: Ảnh hưởng ngắn hạn hạn chế, nhưng bất động sản và các công ty chứng khoán cần cảnh giác

Thị trường chứng khoán Hàn Quốc gần đây biến động mạnh, tâm lý lo ngại của thị trường gia tăng. Công ty xếp hạng tín nhiệm Fitch nhận định, đợt biến động này nhìn chung có rủi ro tín dụng ngắn hạn đối với hệ thống tài chính Hàn Quốc ở mức hạn chế, nhưng thị trường bất động sản, các công ty chứng khoán và điều kiện tín dụng cho hộ gia đình là các kênh truyền dẫn cần tập trung chú ý.

Fitch đã công bố báo cáo nghiên cứu vào ngày 5 tháng 8 cho biết, các yếu tố nền tảng kinh tế của Hàn Quốc có tính bền bỉ, các biện pháp thận trọng của hệ thống quản lý tài chính cung cấp lớp đệm, góp phần duy trì ổn định cho thị trường tài chính rộng lớn hơn. Đáng chú ý, tác động trực tiếp từ việc thị trường chứng khoán sụt giảm lên tiêu dùng là tương đối hạn chế; nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc cho thấy chỉ khoảng 1,3% lợi nhuận chứng khoán chảy vào tiêu dùng, nhưng khoảng 70% lợi nhuận từ thị trường chứng khoán do các đối tượng không sở hữu bất động sản nhận được cuối cùng sẽ dùng để mua bất động sản, điều này đồng nghĩa với việc giá cổ phiếu duy trì yếu có khả năng kìm hãm nhu cầu nhà ở và niềm tin thị trường nhiều hơn là tác động trực tiếp lên tiêu dùng.

Ở cấp độ tổ chức tài chính, các công ty chứng khoán phải chịu áp lực gần nhất và rõ nét nhất, các ngân hàng thì cách ly tương đối, còn các công ty bảo hiểm chịu ảnh hưởng nhỏ nhất. Các nhà phân tích nhấn mạnh, nếu thị trường không phục hồi mạnh mẽ trở lại, phần lợi nhuận giữ lại mà các công ty chứng khoán tích lũy trong hai năm qua sẽ trở thành bộ đệm quan trọng để hấp thụ sự sụt giảm thu nhập và các khoản lỗ tiềm ẩn.

Fitch nhấn mạnh trong báo cáo, kênh truyền dẫn chính của đợt biến động chứng khoán này không phải là tiêu dùng mà là hoạt động mua bán bất động sản và niềm tin thị trường.

Theo nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, tỷ lệ lợi nhuận chứng khoán chảy vào tiêu dùng chỉ khoảng 1,3%, hiệu ứng tài sản là khá hạn chế. Tuy nhiên, với những người không sở hữu bất động sản, khoảng 70% lợi nhuận kiếm được trên thị trường chứng khoán cuối cùng sẽ được dùng để mua bất động sản. Điều này có nghĩa là, một khi giá cổ phiếu tiếp tục ở mức thấp, tác động kìm hãm đối với nhu cầu nhà ở và niềm tin tổng thể sẽ vượt xa tác động trực tiếp đến tiêu dùng.

Fitch cho rằng, áp lực lên hệ thống ngân hàng nhiều khả năng sẽ thể hiện qua khối lượng công việc và khả năng sinh lời, hơn là sự suy giảm chất lượng tín dụng một cách nhanh chóng.

Trong các loại hình tổ chức tài chính, công ty chứng khoán là đối tượng chịu áp lực gần nhất và rõ ràng nhất. Fitch chỉ ra rằng, các biến động hiện tại chưa làm xấu đi đáng kể bảng cân đối kế toán, rủi ro margin trading tổng thể có thể kiểm soát, cơ chế thanh lý tài sản thế chấp vận hành bình thường, yêu cầu về margin, giới hạn tập trung và quản lý khối lượng giao dịch đều đang phát huy hiệu quả.

Rủi ro gần nhất tập trung vào các đối tác giao dịch, sản phẩm đòn bẩy và hoạt động tạo lập thị trường – trong bối cảnh biến động mạnh, nếu hiệu quả phòng ngừa rủi ro suy yếu, các khoản thua lỗ liên quan có thể tăng. Nếu thị trường tiếp tục trầm lắng trong thời gian dài, doanh thu môi giới và thu nhập lãi từ margin trading sẽ bị ảnh hưởng, kết quả từ hoạt động giao dịch sẽ phụ thuộc vào vị thế và hiệu quả phòng ngừa rủi ro của từng công ty.

Tuy nhiên, các công ty chứng khoán hiện bước vào giai đoạn điều chỉnh này với nền tảng lợi nhuận mạnh. Dữ liệu của Fitch cho thấy, hầu hết các công ty đã công bố kết quả kinh doanh nửa đầu năm 2026 đều tăng gấp đôi lợi nhuận ròng so với cùng kỳ; tăng trưởng từ hoạt động môi giới và thu lãi margin trading là động lực chính. Dù đà tăng trưởng lợi nhuận trong các quý tới có thể không còn duy trì, nhưng phần lợi nhuận để lại được tích lũy trong hai năm qua vẫn có thể hấp thụ phần nào sự sụt giảm thu nhập và các khoản lỗ tiềm ẩn.

So với công ty chứng khoán, các ngân hàng chịu tác động trực tiếp từ biến động thị trường chứng khoán hạn chế hơn nhiều. Fitch cho rằng, hiện chưa có bằng chứng cho thấy hộ gia đình tăng mạnh đòn bẩy để đầu tư vào chứng khoán. Tăng trưởng cho vay đối với hộ gia đình của ngành ngân hàng vẫn duy trì mức độ vừa phải, trong năm tháng đầu năm 2026 tăng trưởng so với cùng kỳ là 3,8%, các khoản vay không liên quan đến nhà ở chỉ mới tăng tốc nhẹ trong vài tháng gần đây. Các biện pháp quản lý thận trọng như giới hạn định lượng cho vay, yêu cầu tỷ lệ giá trị khoản vay so với tài sản đảm bảo và tỷ lệ trả nợ cũng góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng hộ gia đình ở mức kiểm soát.

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đã liệt kê giá bất động sản tăng nhanh và sự gia tăng nợ hộ gia đình là những rủi ro tài chính bền vững. Tỷ lệ nợ hộ gia đình trên GDP quý I năm 2026 đã giảm từ mức 87,1% trong quý IV năm 2025 xuống còn 79,3%, nhưng Fitch chỉ ra rằng, sự sụt giảm này chủ yếu do GDP danh nghĩa tăng vọt thay vì giảm thực sự tỷ lệ đòn bẩy của hộ gia đình, mối nguy cơ tiềm ẩn vẫn chưa thực sự được xoá bỏ.

Trong các bộ phận của hệ thống tài chính Hàn Quốc, các công ty bảo hiểm chịu ảnh hưởng nhỏ nhất từ đợt biến động chứng khoán này. Dữ liệu từ Fitch cho thấy, tỷ lệ rủi ro trực tiếp từ cổ phiếu của công ty bảo hiểm thông thường thấp hơn 0,5% tài sản đầu tư, hoặc 2,3% vốn của công ty bảo hiểm, việc sụt giảm của thị trường chứng khoán hầu như không ảnh hưởng đến khả năng chi trả.

Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, tỷ lệ đủ vốn của ngành bảo hiểm Hàn Quốc (Korean Insurance Capital Standard) đạt 216,1%, cao hơn nhiều so với mức tối thiểu do cơ quan quản lý yêu cầu là 100%, một lần nữa khẳng định đánh giá của Fitch rằng các công ty bảo hiểm có đủ bộ đệm vốn để hấp thụ mọi khoản lỗ tiềm tàng.

Ở cấp độ vĩ mô, tăng trưởng kinh tế của Hàn Quốc đã cung cấp điểm tựa mạnh cho ổn định hệ thống tài chính. Vào ngày 16 tháng 7 năm 2026, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đã tăng lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản lên 2,75%, với lý do tăng trưởng kinh tế vượt kỳ vọng, lạm phát dự kiến sẽ duy trì trên mức mục tiêu trong thời gian dài và các rủi ro ổn định tài chính vẫn tồn tại kéo dài.

Xuất khẩu và đầu tư tiếp tục tăng trưởng mạnh, chất bán dẫn là động lực chủ đạo cho tăng trưởng, tiêu dùng cũng duy trì ở trạng thái tích cực. Fitch cho biết, dữ liệu GDP nửa đầu năm 2026 cho thấy tăng trưởng cả năm có khả năng vượt dự báo 2,6% trong Triển vọng kinh tế toàn cầu tháng 6 của hãng.