Chiến sự Mỹ-Iran tạm “nhấn nút tạm dừng”! Dầu Brent lao dốc hơn 7%, mất mốc 90 USD; giá vàng bật tăng 40 USD chờ đợi “trận chiến sinh tử” của Fed

Theo ứng dụng tài chính Zhihu, sau 13 ngày bị tấn công quân sự liên tiếp, căng thẳng giữa Mỹ và Iran bất ngờ tạm ngừng vào cuối tuần trước, khiến thị trường hàng hóa toàn cầu biến động mạnh. Vào thứ Hai (ngày 27 tháng 7) trong phiên giao dịch châu Á, giá dầu Brent giao sau - chuẩn quốc tế - đã giảm mạnh hơn 7% ngay sau khi mở cửa, rơi xuống dưới mốc 90 USD/thùng; giá dầu WTI cũng lao dốc hơn 5%, giao dịch quanh mức 84 USD/thùng. Trong khi đó, giá vàng giao ngay tăng gần 40 USD lúc mở cửa, có lúc chạm ngưỡng 4096 USD/ounce, tăng hơn 1%.

Cú đảo chiều bất ngờ của thị trường xuất phát từ sự đồng thuận đạt được giữa Washington và Tehran vào cuối tuần - Mỹ tạm dừng không kích Iran, Iran cũng đồng thời ngừng các hành động trả đũa. Tâm lý thị trường chuyển từ định giá cực đoan mang tính “phí chiến tranh” sang chiều ngược lại, nhưng liệu sự phục hồi này là đảo chiều xu hướng hay chỉ là hiện tượng nhất thời còn tùy thuộc vào tương tác giữa nhiều biến số trong tuần này.

Chiến sự tạm dừng: “Cửa sổ ngoại giao” sau 13 ngày tấn công liên tiếp

Ngày 24 tháng 7, Tổng thống Mỹ Trump đã phá vỡ thông lệ hai tuần trước đó khi hàng ngày phê duyệt kế hoạch quân sự, ra lệnh cho quân đội Mỹ không được tấn công Iran trong ngày hôm đó. Sau đó, quân đội Mỹ liên tiếp hai đêm không thực hiện chiến dịch không kích mới. Đại diện thường trực của Mỹ tại LHQ, Mike Waltz, cho biết vào Chủ nhật rằng việc tạm dừng là để “dành thêm không gian cho đàm phán ngoại giao”.

Phía Iran cũng đồng thời nhấn nút tạm dừng. Phát ngôn viên quân đội Iran, Akraminia, xác nhận rằng do quân đội Mỹ không tiến hành tấn công, Iran tuân thủ chiến lược “trả đũa tương xứng” cũng đã tạm ngừng các hành động phản công. Cùng lúc đó, phái đoàn Oman đã đến Iran để đàm phán các sắp xếp mới nhằm mở lại eo biển Hormuz. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho biết cuộc đàm phán với Oman về quản lý an toàn giao thông hàng hải ở eo biển “đã đạt được một số tiến triển nhất định và mang lại kết quả tích cực”.

Tuy nhiên, sự mong manh của lệnh ngừng bắn không thể xem nhẹ. Một số nguồn tin Iran tỏ ra “nghi ngờ hơn là lạc quan” về thiện chí của Mỹ đối với thỏa thuận ngừng bắn, cho rằng đây nhiều khả năng là điều chỉnh chiến thuật thay vì một động thái thay đổi thiện chí thực sự. Chính ông Trump cũng đưa ra tín hiệu hai chiều – vừa khẳng định Iran “lần này là nghiêm túc”, vừa đe dọa “nếu cần thiết, có thể nâng cấp lên mức cao hơn”.

Thị trường dầu mỏ rung lắc mạnh: Brent tụt dưới 90 USD trong tích tắc, vẫn tăng 30% trong tháng này

Ngay khi xuất hiện tin “tạm dừng”, thị trường dầu mỏ lao dốc mạnh. Giá dầu Brent - chuẩn toàn cầu - giảm hơn 7% chỉ trong vài phút đầu phiên, có lúc rơi xuống dưới 90 USD/thùng, sau đó phục hồi về quanh 92 USD. Giá dầu WTI giảm khoảng 5,5%, giao dịch quanh mức 84,40 USD/thùng. Giá khí đốt tự nhiên châu Âu cũng đồng loạt sụt mạnh, giảm tới 7,8%.

Đà lao dốc này diễn ra trong bối cảnh giá dầu vừa tăng phi mã trước đó – do căng thẳng Mỹ-Iran lan rộng từ eo Hormuz ra cả Biển Đỏ, giá Brent trong tháng này đã tăng tổng cộng khoảng 30%, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng. Cuộc xung đột kéo dài gần năm tháng qua đã làm dấy lên lo ngại về tác động lạm phát toàn cầu.

Dù Mỹ đã tạm ngưng tấn công, chiến sự phía Biển Đỏ vẫn còn tiếp diễn. Phiến quân Houthi ở Yemen tuyên bố đã tấn công ba tàu chở dầu của Saudi trong vòng 48 giờ và tiếp tục áp đặt lệnh cấm vận đường biển đối với các tàu liên quan đến Saudi. Cảng dầu Yanbu - nơi đã trở thành cảng xuất khẩu dầu chủ lực của Saudi kể từ khi eo biển Hormuz thực tế bị đóng cửa, xử lý hàng triệu thùng dầu mỗi ngày - cùng với nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu của Saudi Aramco ở Jizan đều đang bị đe dọa.

Chuyên gia phân tích năng lượng cấp cao của MST Marquee, Saul Kavonic, nhận định: “Thông tin về việc tạm dừng tấn công và đàm phán có tiến triển làm tăng kỳ vọng về khả năng xuống thang căng thẳng. Tuy nhiên, tất cả các vấn đề then chốt như quyền kiểm soát eo biển của Iran cũng như chương trình tên lửa và hạt nhân của họ vẫn rất khó giải quyết, nên bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào cũng rất có thể chỉ là tạm thời.”

Vàng bật tăng: Từ lo ngại trú ẩn sang xoa dịu lo lắng lạm phát

Đồng hành với đà giảm sốc của giá dầu, vàng cũng chứng kiến nhịp phục hồi hiếm hoi. Giá vàng giao ngay lúc mở cửa đã tăng gần 40 USD lên 4.096,33 USD/ounce, tăng khoảng 1%. Đà tăng của bạc còn mạnh hơn, có lúc tăng vượt 2,8% trong phiên. Logic tăng giá của vàng diễn ra rất rõ ràng: việc tạm hoãn xung đột Mỹ-Iran làm dịu bớt rủi ro nguồn cung dầu, giảm sức ép lạm phát; giá dầu hạ nhiệt cũng giúp áp lực tăng lãi suất của Fed phần nào được xoa dịu, chỉ số USD mở cửa giảm và có thời điểm mất 0,23%.

Tuy vậy, đà tăng của giá vàng hiện vẫn bị kìm hãm bởi nhiều yếu tố. Trader kim loại độc lập Tai Wong chỉ ra rằng, dù vàng và bạc dường như đã tạo đáy quanh 3.950 USD và 55 USD, song nếu tình hình chiến sự leo thang có thể giá sẽ phá vỡ các mốc này. Xác suất Fed tăng lãi suất trong năm nay vẫn lên đến 92%, cộng thêm hoài nghi của Iran về thiện chí ngừng bắn khiến dư địa tăng giá của vàng trong ngắn hạn khá hạn chế.

Kể từ khi bùng phát xung đột Mỹ-Iran cuối tháng 2 đến nay, vàng đã điều chỉnh hơn 20% từ đỉnh lịch sử gần 5.600 USD/ounce. Hiện tại, quanh ngưỡng 4.000 USD, vàng vẫn đang bị kẹt giữa hai kỳ vọng trái chiều về “lạm phát địa chính trị” và “khả năng Fed tiếp tục tăng lãi suất”.

Cơ sở định giá: “Bài toán phức tạp” của Fed

Sự đảo chiều bất ngờ của yếu tố địa chính trị đã khiến cuộc họp Fed tuần này trở nên khó đoán hơn bao giờ hết.

Chỉ vài tuần trước – khi CPI tháng 6 của Mỹ ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2020 – xác suất thị trường cược rằng Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 7 chỉ còn khoảng 10%. Tuy nhiên, chỉ trong vòng vài tuần, ba cú sốc liên tiếp đã lật ngược kịch bản: xung đột Trung Đông nổ lại đẩy giá dầu Brent trên 100 USD/thùng, chính quyền Trump tuyên bố áp thuế suất mới 10-12,5% với 60 quốc gia, còn cơn sốt đầu tư AI tiếp tục kéo nhu cầu tăng cao. Kết thúc phiên tuần trước, hợp đồng tương lai lãi suất cho thấy khả năng Fed tăng 25 điểm cơ bản trong tuần này đã lên tới khoảng 36%.

Đà lao dốc của giá dầu hôm thứ Hai chắc chắn đã cung cấp thêm lý do để Fed “án binh bất động”. Vấn đề là Fed căn cứ số liệu CPI của tháng 6, thay vì biến động giá dầu trong tháng 7. Đợt giá dầu tăng vừa qua đã làm dấy lên các lo ngại về lạm phát kéo dài, trong khi ảnh hưởng từ vòng thuế nhập khẩu và làn sóng đầu tư AI đối với mặt bằng giá cả vẫn chưa được phản ánh toàn bộ. Theo các chuyên gia phân tích, đây “có thể là kỳ họp khó dự đoán nhất trong nhiều năm trở lại đây”.

Trong nội bộ Fed, lực lượng diều hâu cũng đã đạt “khối lượng tới hạn”. Chủ tịch Fed chi nhánh Dallas Logan và Chủ tịch chi nhánh Cleveland Harker đều đã kêu gọi tăng lãi suất, hai người này đều có quyền bỏ phiếu trong kỳ họp lần này. Citi dự báo, nếu có hơn hai phiếu chống lại quyết định không tăng lãi suất, điều đó sẽ được thị trường giải mã là tín hiệu Fed theo lập trường diều hâu mạnh hơn.

Từ ngày 28 đến 29 tháng 7, Fed sẽ tổ chức họp chính sách. Cuộc họp này được thị trường gọi là “kỳ họp khó đoán nhất trong nhiều năm trở lại đây”. Giá dầu tăng phi mã và chi phí năng lượng đẩy rủi ro lạm phát lên cao, nhưng dữ liệu lạm phát và việc làm của Mỹ gần đây lại khá nhẹ nhàng, tạo cơ sở để giữ nguyên lãi suất. Quyết định về lãi suất của Fed lần này càng khiến trận chiến trở nên phức tạp hơn. Giá dầu giảm sốc có thể xoa dịu lo ngại lạm phát, nhưng trước đó giá dầu vượt trăm đã làm kỳ vọng tăng lãi suất vọt cao. Giữa “tạm thời hạ nhiệt địa chính trị” và “ẩn số chính sách”, thị trường vốn toàn cầu đang bước vào một trong những tuần lễ bất định nhất nhiều năm trở lại đây.