Cổ phiếu và trái phiếu của Google (GOOGL.US) đều giảm mạnh! Nỗi lo chi phí AI khiến giá cổ phiếu sụp đổ, "trái phiếu thế kỷ" cùng lúc giảm xuống dưới mệnh giá 90%

Theo ứng dụng tài chính thông minh, vào tháng 2 năm nay, khi công ty mẹ của Google là Alphabet (GOOGL.US) phát hành lô trái phiếu thế kỷ trị giá 1 tỷ bảng Anh đáo hạn vào năm 2126 trên thị trường bảng Anh, thị trường đã thể hiện sự quan tâm quá mức lên tới gần 10 lần so với quy mô phát hành. Khi đó, đây là lần đầu tiên kể từ năm 1997 một công ty công nghệ phát hành trái phiếu kỳ hạn một thế kỷ và được xem là một cột mốc trong làn sóng đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI. Năm tháng sau, giá của lô trái phiếu này đã giảm xuống còn 89,978 penny—lần đầu tiên giảm xuống dưới 90% mệnh giá. Đồng thời, giá cổ phiếu của Google giảm mạnh sau báo cáo tài chính, tính đến thời điểm công bố, giảm khoảng 7% khi mở cửa phiên thứ Năm.

Giá lao dốc: Bốc hơi hơn 10% chỉ trong năm tháng

Dữ liệu cho thấy lô trái phiếu thế kỷ này với lãi suất coupon 6,125% có mức giá giao dịch ngày thứ Năm là 89,978 penny. Kể từ khi được phát hành vào tháng 2 với giá hơi thấp hơn mệnh giá, giá trị của nó đã giảm tổng cộng hơn 7% đến 10%. Mức chênh lệch rủi ro của trái phiếu này so với lãi suất chuẩn phi rủi ro từng có lúc lên tới 139,8 điểm cơ bản.

Mức giảm này là điều cực hiếm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp có xếp hạng đầu tư. Quản lý của Cbonds, Lana Vaselova, thẳng thắn: “Mức giảm này không hoàn toàn gây ngạc nhiên – trái phiếu thế kỷ cực kỳ nhạy cảm với biến động lãi suất, đó cũng chính là lý do tại sao lúc phát hành nó lại hấp dẫn trong bối cảnh lãi suất có vẻ sẽ giảm”.

Tuy nhiên, điều thực sự khiến thị trường cảnh giác là: chất lượng tín dụng của Alphabet không hề xấu đi. Đây không phải là câu chuyện Google bất ngờ trở thành người đi vay rủi ro cao mà là rủi ro kỳ hạn (duration risk) đang phát huy tác động.

Ba đòn giáng khiến giá lao dốc: Cộng hưởng giữa kỳ hạn, nguồn cung và nghi ngại về AI

Đòn thứ nhất: Rủi ro kỳ hạn cực lớn. Trái phiếu thế kỷ có duration hiệu chỉnh, nghĩa là cứ mỗi lần lợi suất tăng 1 điểm phần trăm, giá trái phiếu có thể giảm gần 15 penny. Kể từ khi phát hành vào tháng 2, môi trường lãi suất dài hạn toàn cầu đã có những thay đổi đáng kể. Sau khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát, nhà đầu tư bắt đầu nhìn nhận lại kỳ vọng lạm phát dài hạn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm dao động quanh mức 5%, còn lợi suất 30 năm từng có lúc chạm 5,78%—với một trái phiếu kỳ hạn 100 năm, sự thay đổi môi trường lãi suất như vậy đủ gây ra cú sốc giá nghiêm trọng.

Đòn thứ hai: Làn sóng nguồn cung chưa từng có,Alphabet không phải là trường hợp cá biệt. Từ đầu năm đến nay, Alphabet, Amazon, Meta, Oracle, Nvidia và SpaceX—sáu “ông lớn AI điện toán siêu quy mô”—đã phát hành tổng cộng khoảng 244 tỷ USD trái phiếu trên thị trường toàn cầu, tăng hơn 14 lần so với mức 17 tỷ USD của năm 2024. Chỉ trong vài tuần trở lại đây, riêng Nvidia, SpaceX và Amazon đã phát hành tổng cộng khoảng 75 tỷ USD trái phiếu.

Trong số trái phiếu do các nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu quy mô phát hành từ đầu năm 2025, khoảng 79% có mức chênh lệch lợi suất tín dụng nới rộng hơn so với ngày niêm yết đầu tiên, còn giá thì bình quân giảm 3,3 điểm so với giá phát hành. “Dù phát hành ở thị trường nào, trái phiếu kiểu này luôn nằm trong nhóm có diễn biến giá tệ nhất”. Trưởng bộ phận trái phiếu tại Rathbones, Bryn Jones, nhận xét: “Nguồn cung tăng thì giá sẽ giảm”.

Đòn thứ ba: Nghi ngại về lợi suất đầu tư vào AI. Ngày 23/7, Alphabet công bố báo cáo tài chính quý II, đồng thời nâng dự báo tổng chi vốn cả năm từ vùng 180 đến 190 tỷ USD lên 195 đến 205 tỷ USD. Doanh thu từ Google Cloud tăng vọt 82% so với cùng kỳ, đạt 24,8 tỷ USD, song riêng quý này công ty đã “đốt” hết 5,9 tỷ USD tiền mặt—lần đầu tiên dòng tiền tự do rơi vào âm.

Đây chính là điều nhà đầu tư trái phiếu lo ngại nhất: Khi một trong những công ty sinh lợi nhất thế giới bắt đầu “đốt tiền” đến nỗi dòng tiền trở thành âm, vậy phải mất bao nhiêu năm thì vốn đầu tư vào hạ tầng AI mới có thể mang lại kết quả? CEO Sundar Pichai thừa nhận tại cuộc họp tài chính rằng, lợi suất đầu tư AI vẫn ở giai đoạn rất sớm. Với người nắm giữ trái phiếu thế kỷ, “giai đoạn sớm” có nghĩa là bất định cho dòng tiền trong nhiều thập kỷ tới.

Hiệu ứng dây chuyền trên thị trường: Từ Alphabet lan tỏa ra toàn bộ phân khúc siêu quy mô

Đà giảm của trái phiếu thế kỷ do Alphabet phát hành không phải là sự kiện đơn lẻ. Dữ liệu cho thấy, trái phiếu dài hạn của Alphabet và Amazon là một trong những trái phiếu diễn biến giá tệ nhất trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp đầu tư bằng EUR phiên thứ Năm.

Chiến lược gia tín dụng tại UniCredit Italia, Michael Teig, cảnh báo trong báo cáo: “Việc nới rộng chênh lệch lợi suất trái phiếu của các công ty siêu đầu tư quy mô gần đây đã làm dấy lên tranh cãi trong nhà đầu tư về tính hiệu quả của mô hình kinh doanh này, nhất là khi chi tiêu vốn của họ vẫn dồi dào”.

Morgan Stanley cho biết việc lợi suất trái phiếu của các hãng đám mây siêu quy mô nới rộng là kết quả của việc nhà đầu tư trái phiếu cấp cao tìm cách hấp thụ tốc độ phát hành nhanh hơn. Barclays thì cảnh báo rằng, xét tới “rủi ro tập trung ngày càng lớn”, nhà đầu tư không nên lao theo những trái phiếu này chỉ vì lợi suất nới rộng.

Chỉ trong 5 tháng, trái phiếu thế kỷ của Alphabet từ trạng thái được đăng ký quá mức 10 lần đã giảm xuống dưới 90 penny. Trong 5 tháng này, xung đột Mỹ-Iran đã định hình lại kỳ vọng lãi suất toàn cầu, nhóm các đại gia AI đã phát hành 244 tỷ USD trái phiếu khiến thị trường đầu tư loại này bị nhấn chìm, còn Alphabet lần đầu tiên báo cáo dòng tiền tự do ở mức âm. Dưới bộ ba tác động, trái phiếu thế kỷ từng được các quỹ hưu trí và bảo hiểm tranh mua giờ đây đang phải chịu phép thử nghiêm ngặt nhất dành cho câu chuyện về AI của mình.

Quản lý danh mục đầu tư tại PGIM, Michael Campion, kết luận: yếu tố then chốt trong đầu tư trái phiếu cấp cao là khả năng trả nợ của doanh nghiệp, định giá phụ thuộc vào dòng tiền thực tế chứ không phải kỳ vọng tăng trưởng trong tương lai. Khi câu chuyện “thế kỷ AI” va chạm trực tiếp với “kỳ hạn thế kỷ” của trái phiếu, thị trường đã lựa chọn rút lui—ít nhất là ở thời điểm hiện tại.