Sự cố của IBM chỉ là khởi đầu? Bernstein: Ngân sách ngành đang chuyển dịch lớn, dòng tiền đang rút khỏi lĩnh vực IT truyền thống với tốc độ nhanh

IBM đã công bố cảnh báo lợi nhuận sớm trong quý 2 năm 2026, với doanh thu và thu nhập trên mỗi cổ phiếu đều thấp hơn rất nhiều so với dự báo của thị trường, nguyên nhân bắt nguồn từ sự sụp đổ bất ngờ của nhu cầu máy chủ lớn (mainframe).

Theo khảo sát mới nhất của Bernstein dành cho Giám đốc thông tin (CIO), cú sốc này không phải là sự kiện đơn lẻ, mà là biểu hiện tập trung của xu hướng cấu trúc: ngân sách CNTT của doanh nghiệp đang tăng tốc chuyển dịch sang AI tạo sinh và an ninh mạng.

Doanh thu sơ bộ quý 2 của IBM đạt 17,2 tỷ USD, thấp hơn khoảng 4% so với dự báo của Bernstein là 17,961 tỷ USD và kỳ vọng chung của thị trường là 17,858 tỷ USD; thu nhập sơ bộ trên mỗi cổ phiếu (non-GAAP) đạt 2,93 USD, cũng thấp hơn so với dự báo của Bernstein là 3,09 USD và mức kỳ vọng thị trường là 3,03 USD.

Trong thư gửi cổ đông, IBM cho rằng nguyên nhân đến từ sự thay đổi trong mô hình mua sắm của khách hàng – các doanh nghiệp đang đẩy nhanh chuyển ngân sách sang các cơ sở hạ tầng như máy chủ, lưu trữ và bộ nhớ có nguồn cung hạn chế, nhằm tránh áp lực tăng giá dự kiến. Tuy nhiên, dữ liệu khảo sát CIO của Bernstein chỉ ra một xu hướng dài hạn đáng lo ngại hơn:

Trong khảo sát tháng 5/2026, 33% CIO dự kiến sẽ cắt giảm dung lượng MIPS máy chủ lớn trong 5 năm tới, tăng mạnh so với mức 23% vào tháng 11/2025; đồng thời, tỷ lệ CIO dự định chuyển đổi hoàn toàn khỏi nền tảng máy chủ lớn cũng tăng lên 14%. Những dữ liệu này cho thấy khách hàng đang tăng tốc rút lui có chiến lược khỏi máy chủ lớn, không chỉ đơn thuần là biến động theo chu kỳ mua sắm.

Giá cổ phiếu IBM đóng cửa tại mức 217,07 USD vào thứ Ba, đến thời điểm hiện tại tiếp tục giảm 0,72% trong phiên thứ Tư; mức giảm tích lũy từ đầu năm đến nay đã lên tới 26,7%, mức giảm vượt trội so với chỉ số S&P 500 là 36,9 điểm phần trăm.

Kinh doanh phần mềm phân hóa, Red Hat trở thành điểm sáng hiếm hoi

Dù tăng trưởng chung của lĩnh vực phần mềm khiến thị trường thất vọng, Bernstein nhận định đợt suy yếu lần này tập trung vào một số mảng sản phẩm nhất định, không phải tín hiệu của sự suy thoái toàn diện.

Ban lãnh đạo IBM chỉ rõ, khoảng hụt trên mảng phần mềm chủ yếu do phần mềm giao dịch liên quan trực tiếp đến máy chủ lớn Z17 không đạt kỳ vọng, thay vì đến từ bộ sản phẩm phần mềm rộng hơn.

Ngược lại, Red Hat dự kiến vẫn đạt mức tăng trưởng doanh thu khoảng 11%, duy trì trạng thái tích cực. Bernstein vì vậy đánh giá khoảng hụt lần này ở mảng phần mềm là do biến động theo chu kỳ của giao dịch truyền thống, chứ không phải là dấu hiệu cho thấy chiến lược phần mềm điện toán đám mây lai và AI của IBM gặp phải trở ngại có hệ thống.

Nhà đầu tư cần phân biệt hai điểm khác biệt bản chất: một là doanh thu phần mềm truyền thống gắn chặt với doanh số máy chủ lớn bị thu hẹp, hai là động lực tăng trưởng lõi của phần mềm IBM liệu có tiếp tục được duy trì hay không.

Kinh doanh tư vấn đình trệ, CIO tăng tốc chuyển sang tự động hóa AI

Mảng tư vấn cũng không mang lại lực đỡ. Doanh thu tư vấn sơ bộ quý 2 của IBM đạt xấp xỉ 5,338 tỷ USD, đi ngang so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn dự báo của Bernstein là 5,508 tỷ USD và kỳ vọng thị trường là 5,433 tỷ USD.

Dữ liệu khảo sát CIO của Bernstein cho thấy động lực cấu trúc phía sau sự đình trệ này. Khảo sát tháng 5/2026 cho thấy: ròng -15% CIO dự kiến tăng sử dụng các đơn vị tư vấn IT bên ngoài trong năm nay – tức là số lượng phản đối vượt trội số lượng ủng hộ, và dữ liệu này đang xấu đi rõ rệt so với những lần khảo sát trước đó.

Khảo sát cũng cho thấy, doanh nghiệp đang chuyển ngân sách ban đầu dành cho tư vấn bên ngoài sang triển khai AI nội bộ và các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Mong muốn của CIO về việc nhờ các công ty tư vấn hỗ trợ phát triển và triển khai AI/LLM cũng giảm, càng làm thu hẹp không gian nhu cầu cho mảng tư vấn của IBM.

Ý định chi tiêu của CIO thấp kỷ lục, áp lực có thể tiếp tục lan rộng

Trong số những tín hiệu tiêu cực, có lẽ tác động lâu dài nhất đối với IBM là xu hướng suy giảm liên tục về ý định chi tiêu tổng thể của CIO.

Khảo sát CIO tháng 5/2026 của Bernstein cho thấy, ròng 54% CIO dự định cắt giảm chi tiêu cho IBM, lập kỷ lục thấp nhất trong lịch sử khảo sát, tệ hơn số liệu khảo sát tháng 11/2025 là ròng 49%. Trong số các nhà cung cấp phần cứng lớn mà Bernstein theo dõi, mức độ sẵn sàng chi tiêu của khách hàng cho IBM là thấp nhất.

Bernstein chỉ ra, các xu hướng trên phản ánh nhà đầu tư và khách hàng doanh nghiệp đang có sự dịch chuyển chiến lược khỏi máy chủ lớn, cơ sở hạ tầng truyền thống và tư vấn CNTT – những khoản chi truyền thống trong IT – để tập trung ngân sách tăng tốc vào sản phẩm AI tạo sinh và lĩnh vực an ninh mạng.

Trong bối cảnh đó, IBM hiện đối mặt không chỉ với bài toán phục hồi kết quả kinh doanh trong một quý, mà còn là thách thức chiến lược sâu xa về việc tái định vị cho chính mình trong bức tranh ngân sách IT đang thay đổi nhanh chóng.

Hiện tại, Bernstein duy trì xếp hạng "Phù hợp với thị trường" đối với cổ phiếu IBM, với giá mục tiêu 280 USD, tương ứng với tiềm năng tăng khoảng 29% so với giá hiện tại, tuy nhiên các rủi ro cho nhóm đầu ngành vẫn không thể xem nhẹ.