Stablecoin gốc của Polkadot, pUSD, có thể sẽ ra mắt phiên bản thử nghiệm vào tháng 11! Đồng thời sẽ được tích hợp sâu với hệ thống staking, kho bạc và hệ thống khuyến khích hệ sinh thái!

Để hiểu ý nghĩa của sự xuất hiện của pUSD, trước tiên cần nói về một loạt các điều chỉnh hệ thống mà Gavin Wood đang thúc đẩy.

Trong nhiều bài viết trước của PolkaWorld, chúng tôi đã đề cập rằng Gavin cho rằng cơ chế lạm phát và staking hiện tại của Polkadot đã không còn hiệu quả — mạng lưới duy trì tỷ lệ lạm phát khoảng 10% mỗi năm, phần lớn được dùng để trả thưởng cho các validator và nominator như phần thưởng staking. Tuy nhiên, vấn đề của mô hình này là: tất cả các holder DOT đều phải “trả giá” cho điều đó. Lạm phát tuy kích thích các node, nhưng lại liên tục làm loãng giá trị của toàn bộ mạng lưới.

Vì vậy, ý tưởng của Gavin là tái cấu trúc hoàn toàn hệ thống staking và lạm phát: không còn dùng DOT mới phát hành để trả thưởng, mà sẽ dùng stablecoin để chi trả chi phí mạng lưới và khuyến khích.

Như vậy, chi phí vận hành của các node có thể được ước tính hợp lý và thanh toán trực tiếp bằng stablecoin — vừa có thể bù đắp chi phí thực tế, vừa giữ được lợi nhuận hợp lý mà không còn phụ thuộc vào lạm phát liên tục.

Tầm quan trọng của thay đổi này là — trong tương lai Polkadot sẽ dần bước vào “kỷ nguyên Hard Cap”. Tức là, tổng cung DOT sẽ bị khóa lại, hệ thống sẽ không thể tiếp tục “in thêm coin mới” để duy trì cơ chế khuyến khích.

Trong trường hợp này, stablecoin (pUSD) sẽ trở thành giải pháp then chốt để duy trì hoạt động của hệ sinh thái.

Tại sao phải tự phát hành stablecoin?

Vì các khuyến khích mạng lưới sẽ được thanh toán bằng stablecoin, nên stablecoin này phải đủ ổn định, đáng tin cậy và có thể tích hợp sâu với hệ thống Polkadot. Mục tiêu của Gavin là để Polkadot tự mình — chứ không phải bất kỳ tổ chức bên thứ ba nào — phát hành stablecoin này.

Trong hệ thống stablecoin thế chấp vượt mức truyền thống (như DAI), người vay phải trả “phí ổn định” để duy trì neo giá. Nhưng trong hệ thống của Polkadot, kho bạc chính là bên phát hành và hưởng lợi từ stablecoin, nên không cần phải trả thêm phí ổn định — nếu không thì chỉ là “tay trái trả tiền, tay phải nhận tiền”.

Tuy nhiên, điều này cũng có nghĩa là hệ thống cần có cơ chế bổ sung để giữ giá neo ổn định.

pUSD sẽ liên kết sâu với hệ thống staking, kho bạc và các chương trình khuyến khích hệ sinh thái

Trong tương lai, hệ thống staking, chi tiêu kho bạc và các chương trình khuyến khích hệ sinh thái sẽ đều liên kết với stablecoin pUSD. Mọi người sẽ không còn cần phải xin DOT từ kho bạc rồi bán ra thị trường, mà có thể nhận thưởng trực tiếp bằng stablecoin. Kho bạc Polkadot cũng không cần phải nắm giữ lâu dài lượng lớn USDC và USDT, chỉ cần “mint pUSD theo nhu cầu” là có thể hoàn thành mọi khoản thanh toán.

pUSD sẽ không phải là một hợp đồng DeFi thông thường, mà sẽ được tích hợp trực tiếp vào logic cốt lõi của Polkadot. Về mặt kỹ thuật, hệ thống này sẽ được triển khai trên Asset Hub và thực hiện dưới dạng pallet (mô-đun runtime) — đây là một phần của kiến trúc gốc Polkadot.

Lý do không sử dụng hợp đồng thông minh EVM là vì nó cần tích hợp sâu với hệ thống staking, logic kho bạc và kiến trúc JAM trong tương lai, trong khi hợp đồng thông minh không đáp ứng được yêu cầu về hiệu năng và bảo mật ở khía cạnh này.

pUSD giúp cách thức nhận lợi nhuận từ DOT chuyển từ “dựa vào nomination” sang “dựa vào tự vận hành của hệ sinh thái DeFi”

Sau khi Gavin đề xuất tái cấu trúc hệ thống kinh tế của Polkadot bằng stablecoin, mọi người tự nhiên sẽ quan tâm: hệ thống này sẽ đến từ đâu?

Hiện tại, giao thức Honzon dùng để phát triển aUSD gần như là giải pháp duy nhất có thể sử dụng. Tất nhiên cũng có thể viết mới hoàn toàn, nhưng khi đã có giao thức sẵn thì không cần thiết phải phát minh lại bánh xe. Tuy nhiên, như CTO của Acala nói, đây không phải là sao chép dán đơn giản, vì nhiều logic cốt lõi đã được thiết kế lại để phù hợp với mục tiêu kinh tế mới của Polkadot.

Khác biệt lớn nhất là:

👉 Honzon trước đây hỗ trợ thế chấp đa tài sản (như DOT, LDOT, ACA, v.v.),

👉 còn pUSD sẽ chỉ được phát hành dựa trên thế chấp một tài sản duy nhất là DOT.

Điều này có nghĩa là nó thuần túy hơn, mang tính hệ thống hơn — thực sự gắn liền với kinh tế cốt lõi của mạng lưới Polkadot.

Nhưng sự khác biệt không chỉ nằm ở logic thế chấp. Sự xuất hiện của pUSD cũng có nghĩa là “cách nhận lợi nhuận từ staking” của Polkadot đang có sự chuyển đổi sâu sắc.

Trước đây, người dùng phải lựa chọn giữa hai con đường:

• Hoặc staking DOT để nhận thưởng nomination; 
• Hoặc mở khóa DOT để tham gia DeFi, nhận lợi nhuận từ thanh khoản. 

Gavin cho rằng tình trạng “chọn một trong hai” này sẽ trở thành quá khứ.

Với cơ chế thưởng staking mới (không còn phụ thuộc vào lạm phát) và cơ chế nhận diện Proof of Personhood, nhu cầu staking thanh khoản (Liquid Staking) sẽ dần giảm xuống.

Thay vào đó là một con đường nhận lợi nhuận tự nhiên hơn: người dùng có thể khóa DOT, mint stablecoin pUSD, sau đó dùng pUSD này tham gia các giao thức DeFi như Hydration, pool cho vay hoặc farming thanh khoản. Hệ thống thậm chí có thể tự động quản lý thanh khoản — khi giá DOT giảm, sẽ tự động rút một phần tài sản để tránh rủi ro thanh lý.

Quản lý vốn tự động như vậy sẽ giải phóng lượng lớn thanh khoản, đồng thời giúp cách nhận lợi nhuận từ DOT chuyển từ “dựa vào nomination” sang “dựa vào tự vận hành của hệ sinh thái DeFi”.

pUSD không thuộc về Acala hay Parity, mà thuộc về toàn bộ mạng lưới Polkadot

Dù các nhà phát triển của đội ngũ Acala có tham gia vào dự án này, nhưng họ chỉ đóng vai trò là nhà phát triển, còn chủ thể phát hành thực sự là tất cả các holder DOT, và toàn bộ giao thức sẽ được quản lý hoàn toàn bởi Polkadot Fellowship (Hội đồng kỹ thuật).

Điều này cũng có nghĩa là, pUSD không thuộc về Acala hay Parity, mà thuộc về toàn bộ mạng lưới Polkadot.

Nó sẽ được triển khai dưới dạng mô-đun runtime (pallet) trên Asset Hub, tích hợp sâu với kho bạc (Treasury), staking và hệ thống DeFi.

Cơ chế oracle phi tập trung mới

Để duy trì giá neo của pUSD, hệ thống vẫn cần một nguồn giá (Oracle). Nhưng Gavin đã nói rõ rằng ông không tin tưởng các oracle tập trung. Vì vậy, ông đề xuất một phương thức hoàn toàn mới: để các thành viên oracle tham gia gửi giá, bỏ phiếu, hình thành đồng thuận về điểm giá, nhằm xây dựng một hệ thống định giá phi tập trung hơn.

Cơ chế này vẫn đang được thiết kế, chi tiết chưa được công bố, nhưng hiện tại có thể thấy đây sẽ là một thử nghiệm đổi mới vừa an toàn vừa tự chủ.

Thời gian ra mắt

Theo kế hoạch của đội ngũ phát triển, phiên bản đầu tiên của pUSD dự kiến sẽ ra mắt testnet vào tháng 11 năm 2025 (có thể là Westend hoặc Rococo), khi đó sẽ mở audit và kiểm thử áp lực. Thời gian ra mắt mainnet chính thức sẽ phụ thuộc vào tiến độ thử nghiệm và kết quả kiểm tra an ninh.

Khác với các stablecoin truyền thống, pUSD không phải là tài sản được phát hành tự do trên thị trường, mà là “dòng máu kinh tế” ở tầng mạng lưới của Polkadot, đóng vai trò trung tâm kết nối tài chính, staking và thanh khoản.

Từ khuyến khích lạm phát đến vòng tuần hoàn stablecoin, từ “in coin mới” đến “tạo ra giá trị thực”, pUSD không chỉ đại diện cho một tài sản mới, mà còn là một mô hình kinh tế mới.

Khi staking, kho bạc, DeFi đều bắt đầu lấy pUSD làm ngôn ngữ chung, hệ thống kinh tế của Polkadot cũng sẽ chuyển từ “liên tục bị pha loãng” sang “tự tạo ra giá trị”.