Besent va AQSH Federal rezerv tizimi yuqori martabali amaldorlari bahsi: inflyatsiya energiya zarbasi natijasimi yoki talabning ortiqcha issiqligimi, Federal rezerv stavkalarini oshirish yo‘li bo‘yicha bahslar kuchaymoqda

AQSh moliya vaziri va Chicago Federal Reserve prezidenti joriy inflyatsiyani keltirib chiqarayotgan omillar bo'yicha ochiq bahsda qatnashdi, bu Vashington va Federal Reserve o'rtasidagi siyosiy farqlar tobora chuqurlashayotganini aks ettirib, Federal Reserve'ning dekabr yig'ilishiga yanada ko'proq noaniqlik olib keldi.

AQSh moliya vaziri Scott Bessent (Besent) juma kuni CNBCga bergan intervyusida Federal Reserve'ni Eron urushi sababli yuzaga kelgan "energiya ta'minoti shoki" tufayli tajovuzkor foiz stavkatlarini oshirishdan tiyilishga chaqirdi.

Chicago Federal Reserve prezidenti Austan Goolsbee (Gulsbi) esa shu dasturda javob qaytarib, inflyatsiya xizmat ko'rsatish sohasi, sog'liqni saqlash kabi neft narxlari bilan bog'liqligi past bo‘lgan sohalarga ham tarqalganini va AI ma’lumot markazlari qurilishi bilan rag‘batlantirilayotgan kuchli talab sababli oshganini, buning faqat energiya narxlarining o‘sishi bilan izohlab bo‘lmasligini ta’kidladi.

Goolsbee aniq qilib aytdiki, Federal Reserve "siyosiy ishonchlilikni tiklash uchun yanada ko‘p ish qilishi kerak".

Yaqinda kutilganidan kuchliroq bandlik va inflyatsiya ko'rsatkichlari Federal Reserve'ning foiz stavkalarini oshirishini yanada asosli qiladi, ayrim rasmiylar hatto 8-9 dekabr yig‘ilishida noodatiy 50 punktlik oshirishni muhokama qilishni boshladi.

Besent CNBCdagi intervyusida hozirgi inflyatsiyani Eron urushi sababli neft narxlarining oshishi bilan izohladi va Federal Reserve siyosatiga tanqid bildirdi.

U AQSh iqtisodiyotining asosiy ko‘rsatkichlari hanuzda mustahkam ekanini, hozirgi inflyatsion ko‘rsatkichlar esa asosan "shovqin" ekani, Federal Reserve bunga javoban foiz stavkalarini kuchli oshirmasligi lozimligini aytdi.

"Federal Reserve kelajakka nazar tashlashi kerak, o'tmishga qaramasligi kerak", – dedi Besent. U Federal Reserve o‘tgan yilgi foiz stavkalari pasayishini ham tilga olib, energiya ta’minotidagi shokdan so‘ng siyosat yo‘nalishini keskin o‘zgartirish "men Federal Reserve’da bo‘lganimda qiladigan ish emas"ligini bildirdi.

U, shuningdek, Federal Reserve qarorlarida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aralashmoqchi emasligini, biroq "ochiq fikrda bo‘lish"ni istashini ta’kidladi.

Bu pozitsiya Trump ma’muriyatining umumiy nuqtai nazariga mos — hukumat rasmiylari odatda inflyatsiyaning neft narxlari bilan bog‘liq ekanini urg‘ulab, Federal Reserve javobini tanqid qiladilar.

Goolsbee moliya vazirining fikrini hurmat qilganini bildirdi, ammo ochiqdan-ochiq boshqacha pozitsiyani ilgari surdi.

U inflyatsiyaning davomiyligi va kengayishi endi energiya hamda bojxona shoklari bilan izohlab bo‘lmaydi — xizmat ko‘rsatish sohasi inflyatsiyasi, tibbiy xarajatlarning o‘sishi va AI ma’lumot markazlari qurilishi bilan rag‘batlangan ortiqcha talab narxlarni oshiruvchi mustaqil omillarga aylanganini ta’kidladi.

"Bojxonalar va neft narxlarining shoklari hozir pasayishi kerak edi, lekin bunday bo‘lmadi", – dedi Goolsbee, – "Agar talab ortib, inflyatsiyaga turtki bo‘lyapti, bu eng xavotirli holat". U xizmat ko‘rsatish sohasi inflyatsiyasi "neft narxlari qanday o‘zgarishidan qat'i nazar yo‘qolmaydi" dedi.

Inflyatsiyani 2%lik maqsadga qaytarish masalasida Goolsbee: "Hozirgi bahoyim – biz hali to‘g‘ri yo‘ldan yurmadik va bu haqiqatga qarshi tura olmaymiz", dedi. U yaqin orada chiqadigan inflyatsiya ma'lumotlari Federal Reserve foiz stavkasini oshirish tezligini belgilashda muhim omil bo‘lishini ta'kidladi.

Trump ma’muriyati inflyatsiyani asosan neft narxlariga bog‘lagan bo‘lsa-da, Reuters'ga ko‘ra, tegishli tadqiqotlar Amerika iqtisodiyotiga neft narxining boshqa tomonini ochmoqda.

AQSh hozirda energiyaning sof eksportchisi bo‘lgani sababli, global neft narxlarining ko‘tarilishi ham yetkazib berish xarajatlarini oshiribgina qolmay, balki korxonalar foydasi va ish haqi orqali ichki talab bo‘yicha ham inflyatsion bosim yaratmoqda — bu esa faqat ta’minot omillaridan tashqari talab tomonli inflyatsiya manbasiga aylangan.

Bu Federal Reserve’ning sof ta’minot shoki sifatida muommo bilan oddiy "kuzatish" asosida kurashishini qiyinlashtiradi.

Federal Reserve rasmiylari Eron urushi boshlanganda inflyatsiyaning ta’minot tomoniga sust yondashuvni ko‘rib chiqqan, biroq inflyatsiya hamon maqsaddan balandroq ekani uchun foiz stavkalarini ko‘tarishni qo‘llab-quvvatlovchilar ko‘paydi.

Yaqinda chop etilgan ma’lumotlar bozorda yanada tajovuzkor foiz stavkalari yo‘nalishi kutilyapti. Kutilganidan yuqori bandlik va inflyatsion hisobotlar ayrim Federal Reserve rasmiylarini 8-9 dekabr yig‘ilishida odatdagi 25 punkt o‘rniga 50 punktlik ko‘tarilish ehtimolini muhokama qilishiga olib keldi.

Goolsbee foiz stavkalari oshirilishini aniq va’da bermagan, biroq uning so‘zlari siyosatning qat’iylashishini ko‘rsatadi. "Biz bir necha oy davomida inflyatsiyaning kengayib borayotganini ko‘ryapmiz", dedi u, "neft narxlari va bojxona bilan bog‘liq bo‘lmagan sohalarda ham progress to‘xtab qolgan, ba’zilarida esa yomonlashmoqda."

Bu kabi ochiq hukumat va Federal Reserve qarama-qarshiligi tashqaridan Federal Reserve siyosatining mustaqilligi borasida e’tiborni kuchaytiradi, dekabr qaror yig‘ilishidan avval inflyatsiya va bandlik ma’lumotlari bozordagi asosiy e’tiborni tortadigan omilga aylanadi.