SpaceXdan Anthropicgacha, bozor gigantlarning birja chiqishiga yangi yondashuvlarni topmoqda

Uzoq yirik IPO’lar yangi bozor savdo mantiqlarini yuzaga keltirmoqda: indeksga kiritilish orqali yuzaga keladigan passiv mablag'lar, gigant kompaniyalar ro'yxatga olishining dastlabki davrida aksiyalar narxining muhim harakatlantiruvchi kuchiga aylanishi mumkin.

Reuters’ning yaqinda bergan xabariga ko'ra, Anthropic har bir aksiya uchun 70 dan 78 dollargacha narxda 825 million aksiyani chiqarishni rejalashtirmoqda va maksimal 64,4 milliard dollar mablag' yig'ishni ko'zlamoqda, bu esa kompaniyani 1,4 trillion dollarli bahoga olib keladi.SpaceX 2024 yil iyun oyida rasmiy IPO’sida bo’lgani kabi, Anthropic ham ro’yxatga olinishidan so’ng 5 dan 15 ish kunigacha kamida olti asosiy indeks – jumladan FTSE America Indeksi, S&P Total Market Indeksi va Nasdaq 100 Indeksi – ga kiritilishi kutilmoqda, bu esa passiv fondlarni massiv sotib olishga undaydi.

Bu tartib shuni anglatadi: Anthropic IPO'sining dastlabki davridagi aksiya narxi bozorga tabiiy talabdan emas, indeksga kiritilish kutilyotgani va passiv mablag'larning oqimi hisobiga sezilarli darajada ta’sir ostida bo'lishi mumkin.Investorlar indeks rasman kiritilishidan oldin joylashishni boshlashi va dastlabki sotib olish bosimini kuchaytirishi mumkin.

Indeks muvozanatini o'rganadigan Intropic kompaniyasining taxminiga ko'ra, tegishli indekslarni kuzatib boradigan passiv fondlarning Anthropic aksiyalariga bo'lgan talabi, ushbu IPO’da chiqariladigan aksiyalarning 28 foiziga, ya'ni taxminan 19 milliard dollarga teng bo'lishi mumkin.SpaceX IPO’si ushbu modelni aniq ko‘rsatdi. Endilikda Anthropic ham shunga o‘xshash holat bo‘lishi, indeks arbirtajchilari uchun yangi imkoniyatlar paydo qilishi mumkin.

Indeks qoidalaridagi o‘zgarishlar, passiv mablag‘lar oldin kirib keladi

Bu o‘zgarishlarning asosi – Nasdaq kabi AQSHdagi asosiy indeks provayderlarining tarkibdagi aksiyalarni qabul qilish qoidalarini qayta ko‘rib chiqishidir.

Oldinlari, yirik kompaniyalar ko‘pincha IPO’dan so‘ng bir necha hafta yoki hatto oylardan keyin asosiy indekslarga kira olardi.Endi yangi qoidalar indeks talablarga javob beruvchi super yirik IPO’larni ro‘yxatdan o‘tganidan 15 kun ichida indeksga qo‘shishga ruxsat beradi va shu sabab passiv kapital talabi IPOning dastlabki davridayoq yuzaga chiqadi.

Berenberg kompaniyasining London filialidagi indeks hodisalari bo’yicha direktori Carsten Hesse ta’kidlashicha, Anthropic — SpaceX IPO’sining aksidir va ro’yxatga olinishi ortidan 15 kun ichida xuddi o‘sha indeks omillarini boshdan kechiradi.

Intropic kompaniyasi aktsiyalar tahlilchisi Ruben Pathmanathan izohlashicha, indeksga kiritilish, passiv omonatlar talabi hamda aylanmadagi aksiyalarning konsentratsiyasi SpaceX IPO’sining dastlabki bosqichda narxlanishi va savdo harakatlarini birga aniqladi.

Passiv fondlar indeksga kiritilgach aksiya sotib olishga majbur bo‘lgani sabab, faol investorlar esa narx ustunligini olish uchun oldindan sotib olishni boshlashi mumkin.

SpaceX IPO’sida uch kunda 50% o‘sish

SpaceX IPO’si ushbu modelning haqiqiy namunasi bo‘ldi.

SpaceX bir aksiya uchun 150 dollar narxda savdoni boshladi va uchinchi kunning oxiriga borib narxi 50% ga oshdi hamda IPO bahosi bo‘lgan 135 dollardan yuqorilikda saqlanib qoldi.

Uchinchi savdo kuni — aynan shu vaqt opsion savdosi ham boshlanadigan kun edi. Derivativ savdogarlar o‘z pozitsiyalarini xedj qilish uchun asosiy aksiyalarni sotib oldi va sotib olish bosimini yanada kuchaytirdi. Analitiklar Anthropic IPO’sida ham shunga o‘xshash oldindan joylashish va xedj xaridlari bo‘lishini kutmoqda.

Hesse ta’kidlashicha, bozor ishtirokchilari IPO chiqishidan keyin 5, 10 yoki 15-kungacha kutmaydi, balki indeksga qo‘shilishi kutilayotgani atrofida oldindan joylashishni boshlaydi.

Emission tuzilmasi ham muhim rol o‘ynadi. SpaceX 75 milliard dollarlik IPO’dagi aksiyalarning beshdan bir qismini kichik investorlar – jismoniy shaxslarga ajratdi, Anthropic ham shu kabi sxemani tanlagan. SpaceX IPO’sida indeks fondlari va kichik investorlar birgalikda chiqarilgan aksiyalarning deyarli yarmiga egalik qildi va boshqa fond menedjerlari ham oldindan joylashib, dastlabki aylanmadagi aksiyalarda taklif va talab nomutanosibligini yanada kuchaytirdi.

Anthropic’ning o‘ziga xos jihatlari

Ikkala kompaniyaning IPO jarayoni o'xshash bo'lsa-da, Anthropic aksiyalari taqsimotida farqlar mavjud.

Joriy IPO faqat Anthropic aksiyalarining taxminan 6 foizini o‘z ichiga oladi va dastlabki aylanma aksiyalar hajmi cheklangan. Shu bilan birga, aksiyalarning taxminan 15% ga egalik qiluvchi xodimlarga IPO 1-kuni bir qism aksiyalarni sotish huquqi beriladi, bu esa dastlabki bosqichda taklifni oshirib, narxga bosim o‘tkazishi mumkin.

Bundan tashqari, Anthropic mustaqil xususiy joylashtirish orqali asosiy investorlar – Alphabet tarkibidagi Google, Nvidia hamda Advanced Micro Devices’dan 26 milliard dollar jalb qilgan. Ushbu aksiyalar uchun lockup muddati belgilanmagan va ular ham aylanmadagi potensial taklifga ta’sir qiladi.

Shu boisdan, passiv kapitalning ehtimoliy talabi sifat jihatdan yuqori bo‘lsada, yakuniy narx harakati sotib olishning yangi taklifni qanday tez so‘rishiga bog‘liq bo‘ladi.

Indeks arbitrajida noyob imkoniyatlar ochilmoqda

Super yirik IPO’lar va tezkor indeksga kirishning yangi qoidalari aynan indeks tarkibi savdosida faol shtab fondlar uchun noyob imkoniyat yaratmoqda.

Invesco global ETF va indeks investitsiyalari rahbari Brian Hartigan buni bozor evolyutsiyasi deb atadi va uning sababi super yirik kompaniyalar ro‘yxatdan o‘tishdan oldin ulkan xususiy kapital jamg‘arib qo‘ygani bilan izohladi.

Candriam kompaniyasining aksiyalar bozorida neytral strategiyalar rahbari Celia Fseil bu kabi imkoniyatlar aynan arbitraj savdogarlari uchun qiziqarli ekanini, chunki haddan tashqari gavjumlik riski pastligini aytdi.An’anaviy indeks muvozanati savdolari ko‘pincha IPO hajmi bilan cheklanadi va passiv talab past bo‘ladi, faol mablag‘lar esa oldindan harakat qilganda savdo haddan tashqari gavjum bo‘lishi mumkin; super yirik IPO’lar esa potensial passiv sotib olish hajmini ancha oshirib, arbitraj uchun kengroq imkoniyat ochadi.

Bloomberg’ga ko‘ra, Millennium Management kompaniyasining indeks o‘zgarishi bo‘yicha ikki shtab jamoasi faqat iyun oyida 3,7 milliard dollar daromad ko‘rsatgan.

Connecticut shtatidagi Altisma Capital Management bosh investitsiya direktori Bill Park hisoblashicha, indeks muvozanati savdosi bilan shug‘ullanuvchilar uchun bu kabi jarayonlar hayotlaridagi eng muhim savdo imkoniyatlaridan biri bo‘lishi mumkin.