O‘rta muddatli saylovlardan so‘ng AI pasaydi, obligatsiyalar foyda oldi: 10 yillik AQSH davlat obligatsiyalari opsion garovlari daromadliligi 4.35% ga intilmoqda

Uzbek Investing yangiliklariga ko'ra, shu hafta AQSh o'rtacha muddatli saylovlarida Demokratlar Kongressni yirik farq bilan egallashi natijasida AQShning yirik texnologik aksiyalari keskin sotildi va xavfsiz sarmoya talabining oshishi natijasida AQSh davlat obligatsiyalari narxi payshanba kuni keskin oshdi.

Payshanba kungi bu ko‘tarilish AQSh davlat obligatsiyalarining har xil muddatli daromad stavkalarini 12 bazis punktigacha pastladi va sentabr boshidan beri eng past darajaga tushirdi, davlat obligatsiyalari fyucherslarining savdo hajmi esa 20 kunlik o'rtacha ko'rsatkichdan qariyb 40% ko‘p bo‘ldi. Xavfsiz aktivlarga sarmoya oqimi kuchaygan bir paytda, Nasdaq 100 indeksi 6,4% ga qulab tushdi, Philadelphia Semiconductor indeksi esa 12% pasaydi.

Aslida, o‘tgan oy AQSh davlat obligatsiyalari bozori ikki yildan ortiq vaqtdagi eng katta o‘sishni qayd etdi — investorlar sun’iy intellekt infratuzilmasiga kapital sarflarining barqarorligiga ishonchini yo‘qotib, aksiyalardan obligatsiyalarga o‘tishni boshlashdi.

“Chip aksiyalari pasayishi, aslida bozor kapital sarflarining sekinlashishi ehtimolini o‘zlashtirishda davom etmoqda,” – dedi Capital Group obligatsiyalar bo‘yicha investitsiyalar direktori Anmol Sinha. “Ayni vaqtda bozorni aynan shu omillar boshqaryapti.”

Foiz stavkalari kutlilmalari o‘zgarishi: “Kutib turish” savdosi yuzaga chiqmoqda

Faqat xavfsiz sarmoya oqimi emas, AI infratuzilma investitsiyalari ishtiyoqining pasayishi ham AQSh iqtisodiy o‘sish sur'atlarining sekinlashishi mumkinligi haqidagi fikrlarni kuchaytirdi va bu, bozordagi kelgusi oylarda Federal Reserve tomonidan foiz stavkalarini oshirish bo‘yicha kutlilmalarni ham pasaytirdi. Bozor xavotirga tushmoqda, Demokratlar kutilganidan oshib Kongressni egallagach, yanvarda AI sohasiga nisbatan cheklovlar kirita boshlaydi.

Savdogarlar hali ham Federal Reserve 9-dekabr kuni yilning oxirgi qarorini qabul qilganida 25 bazis punktga foiz stavkasini oshirishiga moyilligini saqlab qolayotgan bo‘lsa-da, payshanba kuni qisqa muddatli foiz stavkalari optsion bozori “noharakat” bahsiga guvoh bo‘ldi; Federal Reserve tomonidan kelasi yilda qo‘shimcha foiz oshirishga tikilgan pozitsiyalar ham kamaydi.

Davlat obligatsiyalari optsion bozorida esa kuchli xedjlash va ortiqcha daromadga talab kuzatilmoqda. E’tiborga molik bitimlar qatoriga quyidagilar kiradi: 10 yillik davlat obligatsiyalari rentabelligi – hozir taxminan 4,82% bo‘lib, kunda 6 bazis punktga pasaygan – kelasi hafta oxirigacha 4,7% ga tushishiga tiklangan savdo; yana bir 20-noyabrda muddati tugaydigan optsiya esa rentabellikni 4,35% atrofida ko‘rsatmoqda.

“Bizning fikrimizcha, bugun andoza bo‘yicha xavfsiz sarmoya harakati bo‘ldi”, – dedi South Street Securities Holdings makrostrategiya rahbari Gregory Faranello. “Biz bu darajada muddatni cho‘zib sotib olishga oshiqmaymiz, lekin obligatsiya bozorining risk aktivlariga nisbatan harakatini hozircha hurmat qilamiz.”

Texnologik gigantlar hali ham AQSh obligatsiyalari bilan mablag‘ uchun kurashmoqda

E'tiborga molik tomoni shuki, bozor yirik texnologik kompaniyalarga bo‘lgan sarmoya ishtiyoqini hanuz yo‘qotgani yo‘q, korporativ obligatsiyalar emissiyasi esa AQSh davlat obligatsiyalari bilan mablag‘ uchun raqobat qilmoqda. Apple payshanba kuni 2 yildan 10 yilgacha bo‘lgan muddatda yetti qismli emissiya orqali 7,5 milliard dollar yig‘moqchi — bu 2021 yildan buyon eng yirik kredit jalb qilishidir. Microsoft, Oracle va Meta Platforms yaqinda jami 50 milliard dollarlik obligatsiyalar chiqardi.

Strateglar quyidagicha izohlaydi: “O‘rtacha muddatli saylovlardan so‘ng AI sarmoya ishtiyoqi so‘nganda, g‘oliblar davlat obligatsiyalari bo‘ladi — bugun biz bunga guvoh bo‘ldik. Balki, bu bozordagi harakatni eng yaxshi tasvirlash uchun quyidagicha deyish mumkin: Texnologiya to‘g‘ridan to‘g‘ri mahsuldorlik yakuniga intilmoqda, real iqtisod esa hali ham elektrchi va energiyani kutmoqda.”

Neft narxi va mehnat bozori hali ham o‘zgaruvchan omillar

Payshanba kundagi o‘sish bilan AQSh davlat obligatsiyalari rentabelligi sentabr oxiri va oktyabr o‘rtalaridagi darajaga qaytdi — o‘sha paytda neft narxi o‘sib, AQSh iqtisodining kuchli o‘sishi va Federal Reserve foiz oshirishi kutilmalariga, ustiga-ustak davlat qarzi ko‘payishiga sabab bo‘lib, rentabellikni yillar ichidagi eng yuqori darajalarga chiqargan edi.

Neft narxining tebranishi hali ham obligatsiya bozori uchun muhim omil bo‘lib qolmoqda. Oxirgi uch kunda neft narxi qariyb 15% ga tushdi, bozor saylov natijasi Tramp prezidentligi davrida Eron urushi yo‘nalishini o‘zgartirishi mumkin deb hisoblamoqda. Amerika fond bozori ochilishidan oldin neft narxi ikki oylik minimumdan qaytishi ortidan obligatsiya rentabelligi bir muddat oshdi. Fevralda urush boshlangach va ta’minot zarbasi AQShda inflyatsiyani qayta jonlantirib, Federal Reserve sentabrda foiz oshirishiga turtki bo‘lgandan beri, neft narxi asosan AQSh obligatsiyalari rentabelligi uchun ko‘rsatkichga aylandi.

Xuddi shu kuni eʼlon qilingan haftalik ishsizlik nafaqasi uchun murojaatlarning maʼlumotlari AQSh mehnat bozorining barqarorligini namoyon qildi, va oktabr oyi bandlik statistikasi juma kuni eʼlon qilinadi — bu ko‘rsatkich sentabr oyidagidan yaxshiroq bo‘lishi kutilmoqda (sentabrda yangi ish o‘rinlari kutulganidan kam bo‘lgan edi).

Cleveland Federal Reserve prezidenti Beth Hammack va Richmond Federal Reserve prezidenti Tom Barkin omma oldida yuqoriroq foiz stavkalarini qo‘llab-quvvatladi. Hammack o‘tgan oy Federal Reserve foiz stavkasini o‘zgarmas qoldirish qaroriga qarshi chiqib, oshirishni talab qilgan edi.

“Sentabrdan buyon rentabellikdagi sotilish bizga anchagina orqaga chekinish imkonini berdi”, – dedi Columbia Threadneedle Investments fond menejeri Ed Al-Hussainy. Uning fikricha, agar oktabr oyidagi mehnat bozori statistikasi sust chiqsa, 10 yillik rentabellik 4,7% yoki undan ham pastiga – ya’ni avgust darajasiga – tushishi mumkin.