Polkadot mahalliy barqaror tangasi pUSD noyabr oyida test versiyasini ishga tushirishi mumkin! U staking, g‘azna va ekotizim rag‘batlantirish tizimi bilan chuqur integratsiyalashadi!

pUSD paydo bo‘lishining ma’nosini tushunish uchun, avvalo Gavin Wood ilgari surayotgan tizimli o‘zgarishlar ketma-ketligidan boshlash kerak.

PolkaWorld’ning oldingi bir nechta maqolalarida biz allaqachon aytib o‘tgan edik: Gavinning fikricha, Polkadot’ning hozirgi inflyatsiya va staking mexanizmi endi samarali emas — tarmoq har yili taxminan 10% inflyatsiya darajasini saqlaydi, uning katta qismi validatorlar va nominatorlarga staking mukofoti sifatida to‘lanadi. Ammo bu model quyidagi muammoni keltirib chiqaradi: barcha DOT egalari buning uchun “to‘lov qilmoqda”. Inflyatsiya tugunlarni rag‘batlantirsa-da, butun tarmoq qiymatini doimiy ravishda suyultiradi.

Shu sababli, Gavinning rejasiga ko‘ra, staking va inflyatsiya tizimi tubdan qayta quriladi: mukofotlarni yangi DOT chiqarish orqali emas, balki tarmoq xarajatlari va rag‘batlarini stablecoin orqali to‘lash taklif qilinmoqda.

Shunday qilib, tugunlarning ishlash xarajatlari aniq hisoblab chiqilishi va stablecoin shaklida to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘lanishi mumkin — bu haqiqiy xarajatlarni qoplaydi va mo‘’tadil foyda beradi, endi doimiy inflyatsiyaga bog‘liq bo‘lmaydi.

Bu o‘zgarishning ahamiyati shundaki — kelajakda Polkadot asta-sekin “Hard Cap” davriga kiradi. Ya’ni, DOT umumiy miqdori bloklanadi va tizim endi “yangi token chiqarish” orqali rag‘bat mexanizmini saqlay olmaydi.

Bunday vaziyatda, stablecoin (pUSD) ekotizim faoliyatini davom ettirish uchun asosiy yechimga aylanadi.

Nega o‘z stablecoin’ini chiqarish kerak?

Agar tarmoq rag‘batlari stablecoin orqali to‘lanadigan bo‘lsa, bu stablecoin yetarlicha barqaror, ishonchli va Polkadot tizimi bilan chuqur integratsiyalashgan bo‘lishi kerak. Gavinning maqsadi — Polkadot o‘zi, ya’ni uchinchi tomon instituti emas, bevosita ushbu stablecoin’ni chiqarishi.

An’anaviy ortiqcha garov stablecoin tizimlarida (masalan, DAI) qarz oluvchi “stability fee” to‘laydi. Ammo Polkadot tizimida xazina (treasury) o‘zi stablecoin chiqaruvchi va foyda oluvchi bo‘lgani uchun, qo‘shimcha stability fee to‘lashga hojat yo‘q — aks holda bu “chap qo‘l bilan to‘lab, o‘ng qo‘l bilan olish” bo‘ladi.

Biroq, bu tizim barqarorligini saqlash uchun qo‘shimcha mexanizmlarni talab qiladi.

pUSD staking, treasury va ekotizim rag‘bat tizimi bilan chuqur integratsiyalashadi

Kelajakda staking tizimi, treasury xarajatlari va ekotizim rag‘batlari pUSD stablecoin bilan bog‘lanadi. Endi odamlar treasury’dan DOT olib, uni bozorda sotishga hojat qolmaydi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri stablecoin orqali mukofot olish mumkin bo‘ladi. Polkadot treasury ham uzoq muddat USDC yoki USDT zaxirasini saqlashga majbur emas, faqat “zaruratga ko‘ra pUSD chiqarish” orqali barcha to‘lovlarni amalga oshiradi.

pUSD oddiy DeFi kontrakti emas, balki Polkadot’ning asosiy logikasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri integratsiyalashadi. Texnik jihatdan, bu tizim Asset Hub’da joylashtiriladi va pallet (runtime module) shaklida amalga oshiriladi — bu Polkadot’ning native arxitekturasi qismi.

EVM smart-kontraktidan foydalanilmaydi, chunki u staking tizimi, treasury logikasi va kelajakdagi JAM arxitekturasi bilan chuqur integratsiyani talab qiladi, smart-kontraktlar esa bu borada yetarli samaradorlik va xavfsizlikni ta’minlay olmaydi.

pUSD DOT daromad olish usulini “nomination”dan “DeFi ekotizimi o‘z-o‘zini aylantirish”ga o‘zgartiradi

Gavin Polkadot iqtisodiy tizimini stablecoin orqali qayta qurishni taklif qilgach, ko‘pchilik savol tug‘iladi: bu tizim qayerdan keladi?

Hozirda aUSD ishlab chiqishda foydalanilayotgan Honzon protokoli deyarli yagona mavjud yechim. Albatta, yangi protokolni noldan yozish ham mumkin, lekin tayyor protokol bor ekan, “velosipedni qayta ixtiro qilish” shart emas. Ammo Acala CTO’si ta’kidlaganidek, bu oddiy ko‘chirish emas, chunki asosiy logikaning ko‘pi Polkadot’ning yangi iqtisodiy maqsadlariga moslashtirib qayta ishlab chiqilgan.

Eng katta farq quyidagicha:

👉 Oldingi Honzon ko‘p aktivli garovni (DOT, LDOT, ACA va boshqalar) qo‘llab-quvvatlardi,

👉 pUSD esa faqat DOT bitta aktiv garovi bilan chiqariladi.

Bu uni yanada sof va tizim darajasida qiladi — haqiqatan ham Polkadot tarmog‘ining asosiy iqtisodiyoti bilan bog‘lanadi.

Biroq farq faqat garov logikasida emas. pUSD paydo bo‘lishi Polkadot’ning “staking daromad olish usuli”da ham chuqur o‘zgarishlarni anglatadi.

Avval foydalanuvchilar ikki yo‘ldan birini tanlashga majbur edi:

• yoki DOT staking qilib, nomination mukofotini olish; 
• yoki DOT’ni unlock qilib, DeFi’da likvidlik daromadi olish. 

Gavinning fikricha, bu “ikki yo‘ldan birini tanlash” holati tarixga aylanadi.

Yangi staking mukofot mexanizmi (inflyatsiyaga bog‘liq bo‘lmagan) va Proof of Personhood identifikatsiya mexanizmi joriy etilishi bilan, Liquid Staking’ga ehtiyoj asta-sekin kamayadi.

Buning o‘rniga yanada tabiiy daromad yo‘li paydo bo‘ladi: foydalanuvchi DOT’ni bloklab, pUSD stablecoin chiqaradi, so‘ng bu pUSD’ni DeFi protokollariga, masalan Hydration, lending pool yoki likvidlik mining’ga joylashtiradi. Tizim hatto likvidlikni avtomatik boshqarishi mumkin — DOT narxi tushganda, likvidatsiya xavfini oldini olish uchun avtomatik ravishda bir qism aktivlarni chiqarib oladi.

Bunday avtomatlashtirilgan kapital boshqaruvi katta likvidlikni ochadi va DOT daromad olish usulini “nomination”dan “DeFi ekotizimi o‘z-o‘zini aylantirish”ga o‘zgartiradi.

pUSD Acala yoki Parity’ga emas, balki butun Polkadot tarmog‘iga tegishli

Acala jamoasi ishlab chiquvchilari bu ishda ishtirok etgan bo‘lsa-da, ular faqat ishlab chiquvchi rolini o‘ynaydi, haqiqiy chiqaruvchi esa barcha DOT egalari bo‘ladi va butun protokol Polkadot Fellowship (texnik kengash) tomonidan boshqariladi.

Bu shuni anglatadiki, pUSD Acala yoki Parity’ga emas, balki butun Polkadot tarmog‘iga tegishli.

U runtime module (pallet) sifatida Asset Hub’da joylashtiriladi va treasury (xazina), staking va DeFi tizimlari bilan chuqur integratsiyalashadi.

Yangi markazsiz oracle mexanizmi

pUSD narxini barqaror saqlash uchun tizim hali ham narx manbaiga (Oracle) muhtoj. Ammo Gavin aniq aytdiki, u markazlashgan oracle’ga ishonmaydi. Shu sababli, u yangi usulni taklif qildi: oracle ishtirokchilari narxlarni yuborish, ovoz berish va konsensus orqali narx nuqtasini shakllantirish orqali yanada markazsiz narx tizimini yaratish.

Bu mexanizm hali ishlab chiqilmoqda, tafsilotlari ochiqlanmagan, lekin hozircha bu xavfsizlik va avtonomiyani birlashtirgan innovatsion tajriba bo‘lishi kutilmoqda.

Ishga tushirish vaqti

Ishlab chiqish jamoasining rejasiga ko‘ra, pUSD dastlabki versiyasi 2025 yil noyabr oyida testnet’da (ehtimol Westend yoki Rococo) ishga tushirilishi rejalashtirilgan, o‘shanda audit va stress-test uchun ochiladi. Asosiy tarmoqda rasmiy ishga tushirish esa test natijalari va xavfsizlik tekshiruviga bog‘liq bo‘ladi.

An’anaviy stablecoin’lardan farqli o‘laroq, pUSD bozor tomonidan erkin chiqariladigan aktiv emas, balki Polkadot tarmoq darajasidagi iqtisodiy “qon”, moliya, staking va likvidlikni bog‘lovchi markaziy rolni bajaradi.

Inflyatsion rag‘batdan stablecoin aylanishiga, “yangi token chiqarish”dan “haqiqiy qiymat yaratish”ga o‘tishda, pUSD oddiy yangi aktiv emas, balki yangi iqtisodiy paradigmaga aylanishi kutilmoqda.

Staking, treasury va DeFi hammasi pUSD’ni yagona til sifatida qabul qilganda, Polkadot iqtisodiy tizimi “doimiy suyultirish”dan “o‘z-o‘zini moliyalashtirish”ga o‘tadi.