Làn sóng AI là động cơ hay bong bóng? Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Walsh vẽ ra ba kịch bản: năng suất tăng vọt, thất nghiệp quy mô lớn hoặc thị trường chứng khoán sụp đổ
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Walsh cho biết, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể mang lại bước nhảy vọt về năng suất và tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Mỹ, nhưng cũng có thể gây ra thất nghiệp trên diện rộng, thậm chí dẫn đến thị trường chứng khoán giảm điểm và nền kinh tế chậm lại do lợi nhuận đầu tư không đạt kỳ vọng.
Ứng dụng tài chính Zhihong cho biết, Chủ tịch Fed Walsh hôm thứ Hai phát biểu rằng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể mang lại sự gia tăng năng suất và tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Mỹ, nhưng cũng có thể gây ra thất nghiệp quy mô lớn, thậm chí khiến thị trường chứng khoán đi xuống và kinh tế chậm lại khi lợi tức đầu tư không đạt kỳ vọng. Ông nhấn mạnh rằng tác động của AI đến kinh tế vẫn còn nhiều bất định lớn, Fed phải chuẩn bị cho các kịch bản khác nhau và đánh giá tác động tiềm tàng của nó đối với chính sách tiền tệ trong tương lai. Đáng chú ý, bài phát biểu lần này của Walsh không trực tiếp đề cập đến chính sách tiền tệ gần đây, cũng không đưa ra tín hiệu mới về lộ trình lãi suất của Fed trong thời gian tới; ba chỉ số chứng khoán lớn của Mỹ bị nới rộng mức giảm trong phiên, chỉ số Nasdaq kết phiên giảm 2,49%, chỉ số S&P 500 giảm 1,92%.
Walsh đã phát biểu tại hội thảo chuyên đề về năng suất và việc làm do Fed San Francisco tổ chức, khái quát ba kịch bản phát triển AI mà các nhân viên Fed đang nghiên cứu. Ông chỉ ra rằng AI có thể trở thành một lực lượng kinh tế và xã hội hoàn toàn mới, tác động khác với các cuộc cách mạng công nghệ trước đây, đặc biệt có tiềm năng độc đáo trong việc thúc đẩy sáng tạo tri thức và hình thành ý tưởng mới.
Trong bài phát biểu, ông sử dụng thuật ngữ "Siêu Trí Tuệ" (Super Intelligence) thay vì "Trí tuệ nhân tạo" truyền thống. Cách diễn đạt này phù hợp với sắc lệnh hành pháp mà Tổng thống Mỹ Trump ký vào tháng 9 năm nay, yêu cầu các cơ quan chính phủ liên bang sử dụng "Super Intelligence" và viết tắt "SI" trong giao tiếp chính thức.
Ở kịch bản lạc quan nhất, Walsh cho rằng việc áp dụng rộng rãi công nghệ AI sẽ giúp năng suất lao động tăng đáng kể, doanh nghiệp và người lao động cùng chia sẻ thành quả tăng trưởng kinh tế, qua đó thúc đẩy tốc độ tăng trưởng GDP thực của Mỹ luôn cao hơn mức bình quân dài hạn, đồng thời duy trì tình trạng gần như toàn dụng lao động.
Kịch bản này cũng nhất quán với đánh giá lạc quan trước đó của Walsh về AI. Ông từng nhiều lần phát biểu rằng sự tăng năng suất do AI thúc đẩy có thể vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa giảm áp lực lạm phát, tạo môi trường phát triển dài hạn thuận lợi hơn cho kinh tế Mỹ.
Tuy nhiên, Walsh cũng cảnh báo rằng việc tăng năng suất nhờ AI chưa chắc sẽ chuyển thành tăng trưởng việc làm trên diện rộng. Ở kịch bản thứ hai, doanh nghiệp có thể ứng dụng công nghệ tự động hóa để giảm mạnh nhu cầu nhân lực, dẫn đến hàng loạt vị trí bị thay thế. Dù tổng hoạt động kinh tế tăng, tỷ lệ thất nghiệp vẫn có thể tăng rõ rệt.
Kịch bản thứ ba càng khiến thị trường tài chính phải cảnh giác: Công nghệ AI cuối cùng không đạt được kỳ vọng tăng trưởng cao của các nhà đầu tư và doanh nghiệp.
Walsh chỉ ra rằng, trong tình cảnh doanh nghiệp đã đầu tư vốn lớn cùng với thị trường chứng khoán tăng mạnh nhờ làn sóng đầu tư AI, nếu lợi nhuận kỳ vọng của các dự án liên quan bắt đầu giảm, định giá cổ phiếu có thể đi xuống, kéo theo tăng trưởng kinh tế chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp tăng nhiều.
Ông nói: "Sau khi trải qua làn sóng đầu tư vốn lớn và thị trường chứng khoán tăng giá, lợi tức kỳ vọng có thể suy giảm, định giá cổ phiếu cũng có thể giảm, khiến kinh tế chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh hơn."
Walsh bổ sung rằng, trong kịch bản này, kinh tế cuối cùng vẫn sẽ phục hồi, nhưng việc kỳ vọng tăng năng suất có thể không trở thành hiện thực.
Những năm gần đây, triển vọng phát triển công nghệ AI đã khiến định giá cổ phiếu công nghệ liên tục tăng, thúc đẩy doanh nghiệp huy động vốn qua cổ phần và trái phiếu để đầu tư cho trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán và nghiên cứu công nghệ liên quan. Kịch bản thứ ba mà Walsh đề cập bộc lộ mối lo tiềm tàng về lợi suất đầu tư AI và tính bền vững định giá thị trường.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, ba kịch bản trên không phải là dự báo chính thức về xu hướng kinh tế trong tương lai của Fed, mà nhằm giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu những kết quả khác nhau mà thay đổi công nghệ có thể mang lại. "Nhiệm vụ của chúng tôi là chuẩn bị cho bất kỳ tình huống nào có thể xảy ra trong tương lai." Walsh cho biết vai trò của Fed trong vấn đề này không phải là người ủng hộ hay phản đối mà phải nhận thức rằng việc áp dụng rộng rãi công nghệ mới sẽ gây tác động lớn đến kinh tế và có khả năng ảnh hưởng trọng yếu đến chính sách tiền tệ trong tương lai.
Ông chỉ ra rằng vấn đề then chốt nhất hiện nay là mức độ, phạm vi và thời điểm AI ảnh hưởng tới kinh tế.
Trên thực tế, làn sóng AI đã bắt đầu tác động tới kinh tế, song hiệu ứng ngắn hạn có thể khác với mong đợi dài hạn. Trước đó, Walsh từng cho rằng sự tăng trưởng năng suất do AI thúc đẩy sẽ hỗ trợ mở rộng kinh tế và kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, tại một sự kiện của IMF tổ chức ở Bangkok vào tháng 10 năm nay, ông thừa nhận giá các vật liệu cũng như các đầu vào cần thiết cho xây dựng hạ tầng AI đã tăng mạnh, gây áp lực cho lạm phát tổng thể.
Lúc đó, ông chỉ ra rằng làn sóng đầu tư AI rõ ràng trước tiên kích thích nhu cầu kinh tế, còn tác động tích cực lên nguồn cung cần thời gian lâu hơn để thể hiện.
Dữ liệu mới nhất cho thấy năng suất lao động tại Mỹ quý III năm nay tăng 3,6% tính theo tỷ lệ hàng năm, đạt tốc độ nhanh nhất trong một năm. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng đóng góp trực tiếp của AI với việc cải thiện năng suất hiện vẫn còn hạn chế.
Điều này có nghĩa là, dù AI hứa hẹn sẽ tăng hiệu suất kinh tế về lâu dài, nhưng trước khi đầu tư công nghệ quy mô lớn chuyển hóa thành tăng trưởng thực sự về năng suất, chi tiêu vốn liên quan cũng có thể đẩy tăng nhu cầu tài nguyên và mức giá, khiến việc hoạch định chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn.
Để nghiên cứu sâu về các vấn đề này, sau khi Walsh đảm nhận chức Chủ tịch Fed vào tháng 6 năm nay, ông đã công bố thành lập năm nhóm công tác do các chuyên gia bên ngoài đứng đầu, lần lượt nghiên cứu về năng suất và việc làm, phương thức truyền thông của Fed, phụ thuộc vào dữ liệu, chính sách bảng cân đối và khuôn khổ lạm phát.
Trong đó, nhóm nghiên cứu tác động của AI đối với năng suất và việc làm do nhà đầu tư mạo hiểm nổi tiếng, đồng sáng lập Andreessen Horowitz - Marc Andreessen làm trưởng nhóm. Các thành viên còn có Giám đốc điều hành Xbox của Microsoft (MSFT.US) Asha Sharma và nhà nghiên cứu Đại học Stanford Charles Jones.
Hội thảo ngày thứ Hai đã tập hợp các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia kinh tế, giới học thuật và quan chức Fed, thảo luận về tác động tiềm tàng của AI đối với tăng trưởng kinh tế, thị trường lao động và năng suất của Mỹ. Người tham dự gồm cả thành viên Hội đồng Fed Cook, nhà kinh tế học Stanford Nick Bloom và Chủ tịch kiêm CEO Palo Alto Networks (PANW.US) Nikesh Arora.
Một số người cho rằng tốc độ dẫn đầu của Mỹ trong ứng dụng công nghệ mới có thể giúp nền kinh tế nước này tiếp tục vượt trội các quốc gia khác. Tuy nhiên, cũng có chuyên gia lo ngại học sinh quá phụ thuộc vào công cụ AI có thể làm giảm khả năng tự học của bản thân.
Trước đó, Walsh cho biết các nhóm công tác này dự kiến sẽ đưa ra khuyến nghị chính sách trước cuối năm nay và sau đó chuyển cho Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) có trách nhiệm quyết định chính sách tiền tệ nghiên cứu.
Ông phát biểu, AI đang thúc đẩy kinh tế bước vào một giai đoạn phát triển mới, song hiện chưa thể xác định AI cuối cùng sẽ mang lại sự tăng trưởng mạnh mẽ hơn, cú sốc việc làm nghiêm trọng hơn, hay là một đợt điều chỉnh thị trường sau khi kỳ vọng đầu tư không thành hiện thực. Đối với Fed, việc nhận diện tác động thực tế của sự thay đổi công nghệ này đến tăng trưởng kinh tế, việc làm và lạm phát sẽ là thách thức quan trọng trong việc hoạch định chính sách tiền tệ trong tương lai.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Mọi thông tin trong bài viết đều thể hiện quan điểm của tác giả và không liên quan đến nền tảng. Bài viết này không nhằm mục đích tham khảo để đưa ra quyết định đầu tư.
Bạn cũng có thể thích
Bridgewater chuyển sang phần cứng AI và năng lượng trong quý III: nắm giữ lớn Nvidia, Broadcom, tăng cổ phần Micron, SanDisk, giảm cổ phần Google, Amazon
Tính đến ngày 30 tháng 9, tổng giá trị thị trường của 974 vị trí đầu tư được Bridgewater công bố đạt 23 tỷ USD. Trong quý 3, Bridgewater đã xây dựng mới vị trí ở Dominion Energy, Occidental Petroleum và Cisco, đồng thời tăng mạnh sở hữu ở Micron Technology, SanDisk, Qualcomm, Qorvo và AppLovin. Bridgewater cũng giảm sở hữu ở ba ETF chỉ số S&P 500 và Google A, Amazon, đồng thời bán hết Union Pacific, Paccar và S&P Global.
Làn sóng bán tháo ở lĩnh vực AI tiếp tục! Nasdaq 100 giảm liên tiếp ba ngày, Nvidia (NVDA.US) tiếp tục giảm hơn 4%
Cổ phiếu công nghệ Mỹ tiếp tục giảm vào thứ Hai, các nhà đầu tư giữ thái độ thận trọng với khoản đầu tư liên quan đến AI khi Nvidia chuẩn bị công bố báo cáo tài chính và startup trí tuệ nhân tạo Anthropic dự kiến niêm yết trong tuần này.
Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Cleveland ủng hộ tăng lãi suất theo từng bước, cảnh báo kỳ vọng lạm phát gia tăng có thể buộc ngân hàng trung ương thắt chặt hơn.
Hamark cho biết cô ấy nghiêng về việc thắt chặt chính sách tiền tệ một cách từ từ thông qua các đợt tăng lãi suất liên tục và nhỏ, nhưng nếu áp lực lạm phát tiếp tục gia tăng, Fed có thể buộc phải đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất, thậm chí thực hiện các đợt tăng lãi suất lớn hơn và nâng lãi suất lên mức cao hơn so với dự kiến ban đầu.
Thị trường chứng khoán Mỹ qua đêm | Ba chỉ số chính giảm điểm, Nvidia (NVDA.US) tiếp tục giảm hơn 4%, có tin đồn Hội đồng Quản trị không có ý định phục hồi chức vụ CEO của Huang Renxun
Kết thúc phiên giao dịch, chỉ số Dow Jones giảm 739,37 điểm, tương đương 1,41%, còn 51.608,17 điểm; chỉ số S&P 500 giảm 145,08 điểm, tương đương 1,92%, còn 7.416,59 điểm; chỉ số Nasdaq giảm 626,51 điểm, tương đương 2,49%, còn 24.509,75 điểm.
