“Tôi như trở lại năm 2008”: Giao dịch AI sụp đổ đồng loạt, cổ phiếu chip vào thị trường gấu, ETF động lượng ghi nhận mức giảm lớn nhất kể từ đại dịch, người mua đình công

Ứng dụng tài chính Zhizhong Finance APP đưa tin, vào thứ Năm, phố Wall đã chứng kiến một làn sóng tháo chạy tập thể. Sau khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa, hoạt động bán tháo nhanh chóng gia tăng, từ các cổ phiếu đầu tàu AI chip như Nvidia (NVDA.US) đến các tài sản phòng thủ như Walmart (WMT.US) gần như không ai thoát khỏi, chỉ số Nasdaq 100 kết phiên giảm hơn 6%, ghi nhận mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ tháng 3 năm 2020.

Trong đợt bán tháo này, các công ty nằm ở trung tâm của sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) chịu thiệt hại nặng nề nhất. Trong nhiều tháng qua, lo ngại về bong bóng AI lúc ẩn lúc hiện; hồi đầu năm nay, làn sóng thịnh vượng này từng đẩy thị trường chứng khoán lên mức cao kỷ lục, cũng khiến thị trường lo ngại đây là một bong bóng chắc chắn sẽ vỡ. Chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử quốc hội có thể báo hiệu một bước ngoặt chính trị, qua đó làm chậm lại tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của ngành này và ảnh hưởng đến hàng trăm tỷ đô la Mỹ đang đổ vào thiết bị tính toán của ngành này.

Kỳ vọng chính sách đảo chiều gây ra bán tháo, cổ phiếu AI đầu tàu giảm mạnh

Kết phiên, chỉ số Nasdaq 100 giảm hơn 6%, là mức giảm lớn nhất kể từ đợt lao dốc do đại dịch COVID-19 vào tháng 3 năm 2020. Nvidia - công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất toàn cầu - giảm hơn 9%, ghi nhận mức giảm lớn nhất kể từ tháng 1 năm 2025, đồng thời xóa sạch toàn bộ mức tăng của năm nay. Tất cả 30 cổ phiếu thành phần của chỉ số Dow Jones đều giảm, chỉ số S&P 500 giảm 4,4%, chỉ số cổ phiếu bán dẫn được theo dõi chặt chẽ giảm 12%, đánh dấu hiệu suất tồi tệ nhất trong một ngày kể từ khi đại dịch bùng phát.

Do thị trường đồn đoán rằng các quỹ phòng hộ đang bán tháo danh mục đầu tư, một quỹ ETF đặt cược vào cái gọi là giao dịch theo động lượng đã có một trong những ngày tồi tệ nhất trong hơn một thập kỷ, nhà đầu tư đổ xô vào trái phiếu chính phủ Mỹ để phòng hộ rủi ro.

“Tôi cảm giác như đang quay lại năm 2008 hoặc 2001”, giám đốc đầu tư của PenderFund Capital Management, Greg Taylor nói, đề cập đến sự sụp đổ của bong bóng internet và bất động sản. "Bây giờ thị trường quá tập trung vào một chủ đề duy nhất, và sự tan rã của chủ đề đó. Tôi nghĩ chuyện này là tất yếu vì chúng ta đã quan tâm quá nhiều đến AI, nó chiếm tỷ trọng quá lớn trên thị trường.”

Đợt bán tháo này đã khép lại hai ngày biến động dữ dội trước đó trên phố Wall. Trước đó, do bất mãn với giá xăng cao, ảnh hưởng của AI và sự bùng nổ các trung tâm dữ liệu tại những nơi như Texas, cử tri trong cuộc bầu cử giữa kỳ đã rõ ràng bác bỏ Tổng thống Trump và Đảng Cộng hòa, Đảng Dân chủ đạt được chiến thắng áp đảo.

Phản ứng ban đầu của thị trường đã thúc đẩy thị trường chứng khoán tăng vào thứ Tư. Nhà đầu tư đặt cược rằng Washington bị chia rẽ chính trị sẽ kiểm soát quyền lực của Trump và đẩy nhanh việc chấm dứt chiến tranh Iran; cuộc chiến này đã thổi bùng lại lạm phát và đẩy lãi suất lên cao. Tuy nhiên, sau đó tâm lý thị trường lại đảo chiều, trọng tâm chuyển sang những rạn nứt tiềm tàng của sự thịnh vượng AI, các nhà đầu tư mua vào khi giá giảm vì thế phải chịu tổn thất.

“Họ thực sự đã hành động quá đà,” Michael O’Rourke, Giám đốc chiến lược thị trường tại JonesTrading Institutional Services LLC nói. “Dự báo lợi nhuận của năm tới khiến các cổ phiếu này trông có vẻ P/E thấp. Nhưng nếu xảy ra thay đổi chính sách như vậy, môi trường xây dựng trung tâm dữ liệu sẽ thay đổi về mặt cấu trúc. Những dự báo này không còn giá trị nữa.”

Nasdaq điều chỉnh mạnh, giao dịch theo động lượng bị phản tác dụng

Chỉ số Nasdaq 100 tiếp tục rơi sâu vào vùng điều chỉnh, vốn hóa bốc hơi 2,3 nghìn tỷ đô la Mỹ, giảm gần 15% so với mức đỉnh lịch sử ngày 6/10.

Các nhà giao dịch chi nhiều tiền hơn để phòng vệ trước biến động ngắn hạn của Invesco QQQ Trust Series 1 Exchange Traded Fund (QQQ) so với chi phí phòng vệ biến động dài hạn ba tháng tới của SPDR S&P 500 ETF Trust (SPY), điều này lần đầu tiên xuất hiện kể từ cuối tháng 7. Đây là một tín hiệu cho thấy thị trường cổ phiếu đang ở trạng thái không rõ ràng.

“Là một người vui mừng khi thị trường bán tháo, giờ tôi lại cẩn trọng hơn," Marta Norton, Giám đốc chiến lược đầu tư của Empower chia sẻ. Bà cho biết, bà chỉ đầu tư vào "những công ty có hoạt động kinh doanh thực sự lành mạnh và trông rất rẻ theo nhiều chỉ báo truyền thống".

Tâm lý đảo chiều nhanh chóng đã gây thiệt hại nặng nề cho một quỹ ETF áp dụng chiến lược giao dịch theo động lượng, chiến thuật này nhằm săn lùng các cổ phiếu có thành tích xuất sắc trên thị trường. Vào những ngày như thứ Năm, chiến lược này có thể gây ra thua lỗ đau đớn, quỹ iShares MSCI Mỹ Momentum Factor ETF giảm 8,2%, ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong ngày kể từ năm 2020.

Michael Monaghan, đồng sáng lập kiêm giám đốc danh mục đầu tư của Founder ETFs, cho biết, nhiều quỹ phòng hộ quy mô nhỏ thường áp dụng chiến lược tương tự, khi bị ép phải đóng vị thế đã khuếch đại áp lực bán tháo, trong khi các nhà đầu tư khác lại ngần ngại tham gia mua vào.

Ông cho biết: "Chúng ta đang đối mặt với tình huống người mua rút lui, các quỹ lớn từng mua nhỏ giọt trước đây không còn tiếp tục mua nữa, còn các quỹ nhỏ thì điên cuồng bán tháo tất cả vị thế."

Cổ phiếu bán dẫn bước vào thị trường giá xuống, tài sản rủi ro cao chịu áp lực

Hôm thứ Năm, chỉ số Philadelphia Semiconductor Index (SOX) giảm mạnh 12%, là mức giảm mạnh nhất trong một ngày kể từ tháng 3 năm 2020. Điều này đã đẩy chỉ số chuẩn này rơi vào thị trường giá xuống, giảm hơn 38% so với đỉnh ngày 22/6. Chỉ số này bao gồm các ông lớn như Nvidia, Intel (INTC.US) và Advanced Micro Devices (AMD.US). Các công ty này lâu nay hưởng lợi nhờ làn sóng chi tiêu cho thiết bị AI, song do định giá cao, đây cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất khi thị trường điều chỉnh.

Chỉ số biến động CBOE (VIX) tại Chicago tăng vọt 11,57 điểm, lên 28,18 điểm, đạt mức cao nhất kể từ tháng 3. Chỉ số VIX đo lường biến động giá ngầm định của chỉ số S&P 500. Mức biến động kỳ vọng của chỉ số VIX đã ghi nhận mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ năm 2018. Vào năm 2018, dòng tiền đầu cơ lớn đã đổ vào các sản phẩm bán khống VIX, gây ra sự kiện “ngày tận thế biến động” (Volmageddon) với biến động tăng vọt. Ngoài ra, chênh lệch giá giao ngay và kỳ hạn ba tháng đã nới rộng lên mức lớn nhất kể từ tháng 4 năm 2025. Điều này thường cho thấy nỗi sợ của nhà đầu tư gia tăng và dự báo xu hướng giảm sâu hơn.

Đợt giảm này càng làm tăng áp lực lên nhóm cổ phiếu vốn được xem là rủi ro cao nhất trên thị trường. Danh mục cổ phiếu bị bán khống nhiều nhất do Goldman Sachs xây dựng đã giảm gần 8%. Đồng thời, danh mục các công ty công nghệ thua lỗ như Roku (ROKU.US) và Peloton Interactive (PTON.US) giảm 7,7%, ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong ngày kể từ đầu tháng 6.

Bên cạnh đó, các công ty có bảng cân đối kế toán yếu nhất, gánh nặng nợ lớn nhất cũng giảm khoảng 4%, là mức giảm lớn nhất trong ngày kể từ tháng 4 năm 2025. Chỉ số Russell 2000 giảm khoảng 4,5%, rơi vào vùng điều chỉnh. Chỉ số này gồm những công ty nhỏ thường chịu ảnh hưởng nặng bởi chi phí lãi vay tăng.

The Wealth Alliance trước đó đã giảm tiếp xúc với cổ phiếu AI, chủ tịch kiêm tổng giám đốc Eric Diton cho biết tâm lý chống lại các trung tâm dữ liệu có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận. Ông nói, do tâm lý thay đổi đột ngột, ông vẫn giữ thái độ thận trọng, đồng thời mua vào cổ phiếu năng lượng để phòng ngừa rủi ro giá dầu cao.

"Đợt bán tháo này thực sự quá cực đoan," ông nói, đồng thời bổ sung rằng, ông "không thể lạc quan về thị trường như vài ngày trước nữa".