Khi vị thế mua ròng WTI dầu thô đạt mức cao nhất trong 20 tuần, chính quyền Trump đang lên kế hoạch sử dụng Luật Sản xuất Quốc phòng để mở rộng năng lực lọc dầu.

Khi giá dầu đã quay trở lại ngưỡng 100 USD/thùng, chính phủ Mỹ đang xem xét sử dụng Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (DPA) để mở rộng năng lực lọc dầu trong nước, đồng thời dòng tiền đầu cơ trên thị trường dầu thô cũng tiếp tục tăng cược vào giá lên.

Theo Reuters dẫn nguồn thạo tin, chính quyền Trump đang nghiên cứu cách tận dụng Đạo luật Sản xuất Quốc phòng (DPA) để mở rộng công suất lọc dầu trong nước Mỹ. Các phương án liên quan đã được bàn thảo trong cuộc họp gần đây giữa Trump và gần 12 doanh nghiệp lọc dầu Mỹ, trong đó quan chức Nhà Trắng hỏi các doanh nghiệp lọc dầu về cách thức sử dụng hiệu quả nhất các khoản hỗ trợ từ chính phủ liên bang nhằm tăng năng lực lọc dầu.

Hiện vẫn chưa có quyết định cuối cùng, các đại biểu dự kiến cuộc thảo luận liên quan sẽ còn tiếp tục. Các lãnh đạo doanh nghiệp lọc dầu bày tỏ với chính phủ rằng, nếu nhận được khoản tài trợ liên bang, việc sử dụng để nâng cao hiệu suất nhà máy hiện hữu hoặc mở rộng cơ sở có sẵn sẽ hợp lý hơn xây nhà máy mới vì chi phí xây mới rất cao và cần nhiều năm để đi vào vận hành.

Việc giá nhiên liệu thành phẩm ở Mỹ leo thang đặc biệt gây sức ép về mặt chính sách. Giá dầu diesel trung bình toàn quốc lần đầu vượt mốc 6 USD/gallon, tăng gần 60% kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành hành động quân sự với Iran vào tháng 2; tồn kho dầu diesel của Mỹ cũng thấp hơn 13% so với mức trung bình cùng kỳ 5 năm qua. Giá xăng ở Mỹ cũng liên tục duy trì ở mức cao.

Ngày thứ Sáu, giá WTI giảm 2,32%, nhưng vẫn duy trì trên 100 USD/thùng.

Vị thế mua dầu tăng lên mức cao nhất trong nhiều tháng

Dữ liệu vị thế mới nhất của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn Mỹ (CFTC) cho thấy, tính đến tuần kết thúc ngày 8/9, dòng vốn đầu cơ tiếp tục gia tăng cược vào xu hướng tăng giá dầu thô.

Vị thế mua ròng WTI kỳ hạn NYMEX trong tuần tăng 19.720 hợp đồng lên 139.339 hợp đồng, mức cao nhất trong 20 tuần; tổng vị thế mua ròng của Brent và WTI tăng 25.890 hợp đồng lên 411.159 hợp đồng, mức cao nhất 16 tuần.

Thị trường nhiên liệu thành phẩm cũng thể hiện xu hướng lạc quan nhất định. Vị thế mua ròng xăng kỳ hạn NYMEX tăng lên 92.926 hợp đồng, cao nhất trong khoảng 9 tháng. Tuy nhiên, vị thế mua ròng dầu sưởi/dầu diesel NYMEX giảm xuống 16.004 hợp đồng, thấp nhất trong 4 tuần.

Thị trường khí đốt tự nhiên vẫn nghiêng về phía giảm giá, với vị thế bán ròng khí thiên nhiên NYMEX tăng lên 76.518 hợp đồng, cao nhất trong 5 tuần.

Nói cách khác, trong tuần kết thúc ngày 8/9, dòng tiền đã tăng rõ rệt cược vào tăng giá dầu thô và xăng, chứ không phải đặt cược đồng loạt cho toàn bộ lĩnh vực năng lượng.

Đáng chú ý, dữ liệu vị thế của CFTC trên đây chỉ đến ngày 8/9, trong khi giá WTI sau đó mới vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Do đó, từ góc độ thời gian nên hiểu rằng, dòng vốn đầu cơ đã tăng mua dầu trước, sau đó giá dầu tiếp tục leo cao, chứ không phải do dữ liệu CFTC trực tiếp đẩy giá dầu vượt qua 100 USD.

Công suất lọc dầu của Mỹ đã gần chạm ngưỡng tối đa

Việc chính quyền Trump xem xét sử dụng DPA để mở rộng công suất lọc dầu cũng phản ánh một thực tế mà Mỹ đang đối mặt: ngay cả khi nguồn cung dầu thô tăng lên, các khâu lọc dầu tại Mỹ chưa chắc có thể nhanh chóng chuyển hóa lượng dầu này thành xăng và diesel.

Tỷ lệ vận hành của các nhà máy lọc dầu Mỹ đã đạt khoảng 98%, gần như chạy hết công suất. Trong bối cảnh nhu cầu nhiên liệu duy trì mạnh, công suất lọc toàn cầu lại bị ảnh hưởng bởi căng thẳng Trung Đông và các sự cố tại nhà máy Nga, không gian để doanh nghiệp lọc dầu Mỹ tăng sản lượng cũng bị giới hạn.

Công suất lọc dầu Mỹ trong 10 năm qua thực tế còn giảm, khi nhiều nhà máy hoạt động khó khăn lần lượt đóng cửa, khiến quy mô sản xuất tập trung nhiều hơn tại vành đai Vịnh Mexico. Do vậy, chính quyền Trump đặt mục tiêu tăng năng lực lọc dầu nội địa như một giải pháp dài hạn nhằm giảm áp lực giá nhiên liệu.

Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết, năng lực lọc dầu rất quan trọng cho an ninh năng lượng và đảm bảo nguồn cung ổn định, mở rộng công suất lọc dầu là ưu tiên với Trump và đội ngũ năng lượng, hiện chính phủ đang đánh giá các biện pháp cụ thể như cải cách thủ tục, đẩy nhanh phê duyệt và tăng đầu tư.

DPA có thể trở thành công cụ chính sách mở rộng lọc dầu

Đạo luật Sản xuất Quốc phòng thường được xem là công cụ quan trọng để chính phủ Mỹ huy động nguồn lực công nghiệp trong tình huống khẩn cấp.

Tháng 4 năm nay, chính quyền Trump đã có động thái công nhận năng lực sản xuất, lọc dầu và logistics dầu nội địa là trọng yếu với quốc phòng quốc gia, đồng thời cho phép sử dụng DPA để hỗ trợ mở rộng các năng lực này. Nhà Trắng khi đó nhấn mạnh nhiên liệu dầu mỏ liên quan trực tiếp tới quân đội, nền tảng công nghiệp và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Mỹ.

Lần thảo luận này, trọng tâm là khả năng chính quyền Trump sẽ tiếp tục mở rộng vai trò của DPA từ một công cụ đảm bảo an ninh năng lượng sang trực tiếp hỗ trợ mở rộng và nâng cao hiệu suất các nhà máy lọc dầu.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp lọc dầu không thiên về sử dụng vốn chính phủ xây mới nhà máy lớn. Lãnh đạo ngành mong muốn quỹ liên bang tập trung vào nâng cấp và mở rộng cơ sở hiện hữu vì xây mới đòi hỏi đầu tư lớn, thời gian dài, khó giải quyết ngay căng thẳng nguồn cung xăng dầu hiện tại.

Giá dầu thô, nhiên liệu thành phẩm đến lạm phát trở thành yếu tố chính ảnh hưởng chính sách

Nhìn từ góc độ thị trường, chính phủ Mỹ hiện không chỉ đối mặt với áp lực giá dầu thô tăng.

Xung đột Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu và nhiên liệu thành phẩm toàn cầu, giá dầu quốc tế vượt 100 USD/thùng kéo giá diesel, xăng tăng mạnh, từ đó lan tỏa sang chi phí vận tải, nông nghiệp và công nghiệp, làm áp lực lạm phát Mỹ quay trở lại.

Giá dầu tăng đã bắt đầu tác động lên thị trường tài chính Mỹ, nhà đầu tư lo ngại giá năng lượng lên có thể đẩy lạm phát tăng và ảnh hưởng tới định hướng chính sách của Fed trong tương lai.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng cảnh báo, do căng thẳng ở Trung Đông cùng chuỗi cung ứng tại Vùng Vịnh bị gián đoạn, sản lượng dầu toàn cầu năm 2026 có thể giảm thêm 5,7 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 6% tổng cung; sản lượng dầu tháng 8 của Saudi Arabia cũng đã giảm xuống khoảng 6 triệu thùng/ngày, thấp nhất hơn 30 năm.

Với chính phủ Mỹ, mở rộng công suất lọc dầu sẽ giúp tăng nguồn cung nhiên liệu thành phẩm trung-dài hạn, nhưng do công suất xây mới cần nhiều năm, trong ngắn hạn việc hạ giá xăng dầu vẫn phụ thuộc vào nguồn cung Trung Đông khôi phục đến đâu, công suất lọc dầu toàn cầu và khả năng nâng sản lượng thực tế của nhà máy hiện hữu tại Mỹ.