Chiến lược gia UBS: Đợt tăng giá vàng này vẫn chưa kết thúc

VnExpress Tài chính ngày 4/9—— Trưởng chiến lược gia đầu tư ngân hàng UBS Bhanu Baweja cho biết, đợt tăng giá của vàng lần này vẫn còn dư địa tăng tiếp.

Từ năm 1834 đến 1971, giá trị của đồng đô la Mỹ được cố định - một đô la có thể đổi lấy bao nhiêu vàng do chính phủ ấn định. Sau năm 1971, khi đô la Mỹ không còn được đổi sang vàng nữa (hệ thống Bretton Woods sụp đổ), giá vàng thả nổi tự do và lịch sử đã chứng kiến ba đợt sóng bò lớn: từ 1971 đến 1980, từ 1999 đến 2011, và đợt hiện tại bắt đầu từ 2018.

Đợt đầu tiên vào những năm 1970 là mạnh mẽ nhất: tăng trưởng trung bình hàng năm 46% trong 8,5 năm, là một trong những đợt đánh giá lại tài sản lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Nguyên nhân rất cụ thể - trật tự tiền tệ sau chiến tranh sụp đổ, tiết kiệm không thể thắng được lạm phát (lãi suất thực sâu âm), địa chính trị bất ổn, thâm hụt ngân sách ngày càng lớn. Đợt bò thứ hai là khi vàng được tài chính hóa, tăng cùng với nhu cầu từ Trung Quốc và các hàng hóa khác, cộng với chính sách tiền tệ Mỹ siêu nới lỏng, tốc độ tăng trưởng trung bình gần 18%, không mạnh như đợt đầu nhưng bền bỉ và ổn định hơn. Đợt hiện tại bắt đầu từ 2018, đến năm nay lợi nhuận hàng năm 19%, động lực ban đầu vẫn là các yếu tố cũ - lãi suất thực giảm, nới lỏng định lượng thời kỳ dịch bệnh - nhưng đến giữa quá trình, tình hình đã thay đổi cơ bản.



Trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ này, mỗi khi lãi suất thực Mỹ tăng 1 điểm phần trăm, giá vàng thường giảm ngược lại khoảng 14%, quy luật này rất bền vững. Nhưng đến tháng 2/2022, nó đã ngưng hoạt động: khi đó các nước phương Tây đóng băng dự trữ ngoại tệ của Nga, khiến các nhà quản lý tài chính toàn cầu buộc phải đối mặt với câu hỏi đơn giản - 630 tỷ USD đầu tư vào trái phiếu Mỹ, Đức, Anh và các nước khác bỗng dưng không thể rút về, vậy cái gì mới là tiền thật? Câu trả lời là vàng. Sau đó, các ngân hàng trung ương mới nổi và quỹ chủ quyền đã nâng tỷ trọng vàng trong dự trữ từ 5-7% năm 2022 lên 11% hiện tại, nhưng vẫn còn xa so với các nước phát triển là 26%.

Kiểm chứng bước ngoặt này bằng dữ liệu: từ tháng 3/2022 đến tháng 10/2023, lợi suất thực 5 năm của Mỹ tăng hơn 4 điểm phần trăm, theo lịch sử thì giá vàng phải giảm khoảng 55%, nhưng thực tế lại tăng 7%; hai năm tiếp theo, lợi suất thực giảm chưa đến 1 điểm phần trăm, mà giá vàng tăng tới 110%. Ngày nay, giá vàng phản ứng nhạy hơn với việc giảm lãi suất thực và kém nhạy với việc tăng. Tính bất cân xứng này khiến phần lớn các mô hình định giá trở nên lỗi thời - nhiều mô hình đã luôn cho rằng giá vàng bị định giá quá cao từ mức 2500 USD/ounce, nhưng đã bỏ qua hai biến số then chốt khác.



Năm năm qua khi lạm phát tăng, trái phiếu thường không phòng hộ được rủi ro giảm giá của cổ phiếu, hai kênh này thường giảm cùng lúc; trong khi đó, vàng lại mang tới hiệu quả đa dạng hóa tốt hơn cho danh mục đầu tư nặng cổ phiếu. Theo Hội đồng vàng thế giới, cá nhân và tổ chức mới chỉ phân bổ 3% tài sản tài chính vào vàng, còn nhiều dư địa để tăng. Đến khi lạm phát và biến động lạm phát được kiểm soát, mối liên hệ giữa trái phiếu và cổ phiếu có thể lại âm, nhà đầu tư lúc đó có thể dùng trái phiếu để đa dạng hóa rủi ro (lợi nhuận vàng bằng không), nhưng lúc này vẫn chưa đến giai đoạn đó.





Đây là yếu tố mang tính cấu trúc nhiều hơn. Niềm tin của thị trường vào tài chính công của Mỹ đang dần bị bào mòn, trong mô hình của UBS, yếu tố này được thể hiện qua premium kỳ hạn - tức lợi nhuận mà nhà đầu tư đòi hỏi khi nắm giữ trái phiếu dài hạn so với ngắn hạn, ngày càng trở thành yếu tố quyết định giá vàng quan trọng hơn. Nợ công Mỹ đã đạt 32 nghìn tỷ USD, mười năm tới có thể tăng thêm tương tự, nhưng Mỹ lại phản ứng rất mạnh với hệ quả tự nhiên nhất – lợi suất dài hạn tăng. Khi kinh tế đầy việc làm mà thâm hụt ngân sách vẫn chiếm 6% GDP, liệu có thể giữ lợi suất dài hạn ở mức thấp? Một phương án là thuyết phục Fed giảm lãi suất đáng kể trong dài hạn, dù có thể sẽ phải điều chỉnh tăng nhẹ lãi suất trước mắt để phù hợp kỳ vọng thị trường. Lãi suất thực giảm và premium kỳ hạn tăng đều là động lực cho giá vàng tăng.



Dấu hiệu đầu tiên của "quyền lực tài khóa" đã xuất hiện ở Mỹ - tức là áp lực tài khóa bắt đầu chi phối chính sách tiền tệ. Điều này từ lâu đã có ở Nhật Bản, và đồng yên đã phải trả giá đắt; triển vọng tài khóa của Pháp, Ý cũng không vững chắc. Thị trường, khi định giá chuyện trả nợ công như thế nào, đã bắt đầu áp một premium vừa phải nhưng có hệ thống cho các đồng tiền của những quốc gia có tình hình tài chính vững chắc hơn (Thụy Sĩ, Australia, Canada). Nhưng trong số tất cả các tài sản, chủ đề này thể hiện rõ nhất và thuận tiện nhất, chính là ở vàng.