Bộ trưởng Tài chính Mỹ gây áp lực giảm lợi suất trái phiếu Mỹ, kích hoạt "giao dịch đồng tiền mất giá"! Giá vàng đạt mức cao nhất trong ba tháng, Bitcoin tăng hơn 25% chỉ trong một tuần

Nỗ lực của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Yellen nhằm kiềm chế lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài chỉ duy trì ảnh hưởng trực tiếp lên thị trường chưa đầy một ngày.

Tuy nhiên, động thái này đã khiến đồng đô la giảm giá, vàng và bitcoin đồng loạt tăng mạnh — logic “giao dịch phòng vệ cho phá giá tiền tệ” được củng cố, với động lực nền tảng là thâm hụt ngân sách Mỹ ngày càng phình to và những lo ngại sâu sắc của thị trường về xu hướng chính sách kinh tế Mỹ.

Sau khi công bố mở rộng quy mô mua lại, Yellen trả lời phỏng vấn rằng thị trường đang “phản ứng hơi quá mức” và nhấn mạnh Bộ Tài chính sở hữu một “bộ công cụ rất mạnh mẽ”.

Dù vậy, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài chỉ giảm trong thời gian ngắn rồi lại chịu áp lực, cả tuần về cơ bản đi ngang. Trong khi đó, bitcoin tăng hơn 25% trong tuần này, vượt 78,000 USD, còn vàng leo lên mức đỉnh ba tháng.

Phản ứng thị trường này đã hé lộ tình trạng khó khăn sâu xa hơn của Washington: Chính phủ Mỹ muốn giảm chi phí vay vốn nhưng lạm phát vẫn là rào cản đối với Cục Dự trữ Liên bang. Trong khi đó, các chính phủ và doanh nghiệp trên thế giới ngày càng cạnh tranh quyết liệt để tranh giành vốn — từ việc vay nợ quy mô lớn cho tài khóa đến những nhu cầu tài chính khổng lồ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, áp lực tăng lên của lãi suất kỳ hạn dài vẫn tiếp tục tồn tại về mặt cơ cấu.

Chuyên gia Charlie McElligott của Nomura mô tả sự kết hợp vàng tăng, USD lao dốc, bitcoin đồng loạt lên mạnh tuần này là “van xả áp lực” — khi nhà chức trách Mỹ tìm cách bình ổn lãi suất kỳ hạn dài, tâm lý lo âu của thị trường chuyển sang trút ở kênh khác.

Các chiến lược gia của Barclays cho rằng USD là “bên thua thiệt lớn nhất” trong chiến dịch kiềm chế lợi suất này, còn lo ngại về tài khóa đã thổi bùng nhu cầu trú ẩn với vàng.

Độ tương quan trong 90 ngày giữa bitcoin và vàng hiện đang ở mức cao nhất kể từ đại dịch, càng củng cố câu chuyện tiền mã hóa như một “công cụ phòng vệ rủi ro phá giá” — dù đợt tăng giá của thị trường crypto tuần này cũng có những tác nhân xúc tác riêng biệt của nó.

Ông Nathan Thooft, Giám đốc danh mục đầu tư cấp cao tại Manulife Investment Management, chỉ ra: “Bộ Tài chính có thể tác động tới thanh khoản và tâm lý thị trường, nhưng không thể liên tục kiềm chế những yếu tố nền tảng như tăng trưởng kinh tế, lạm phát, thâm hụt và cung ứng.”

Hiện tại, thâm hụt ngân sách công của chính phủ Mỹ gần chạm mốc 2 nghìn tỷ USD, giá dầu tăng cao làm gia tăng nguy cơ lạm phát, các chính phủ trên toàn cầu tiếp tục mở rộng quy mô vay nợ nhằm chi cho quốc phòng, năng lượng và an sinh xã hội.

Các chuyên gia của Barclays cũng chỉ ra quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp liên tục lập đỉnh — đặc biệt là các tập đoàn công nghệ siêu lớn huy động vốn đầu tư vào AI — gây thêm áp lực lên lãi suất kỳ hạn dài. Kết luận là: Bộ Tài chính có thể điều chỉnh cơ cấu kỳ hạn phát hành, nhưng không thể loại bỏ nhu cầu đối với vốn.

Làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo đang đóng vai trò kép trong cuộc chiến vốn này: Một mặt, tài trợ cho AI đòi hỏi nhu cầu khổng lồ từ thị trường trái phiếu; mặt khác, kỳ vọng lợi nhuận lớn từ AI tiếp tục hỗ trợ giá cổ phiếu bền vững dù chi phí vay vốn tăng cao.

Yellen hôm thứ Năm trong phỏng vấn thể hiện rõ sự không hài lòng với hành vi vay nợ của các doanh nghiệp AI, cho biết chiến lược phát hành trái phiếu của nhóm này “hầu như không quan tâm tới lợi suất, bởi họ tin vào mức sinh lời cực lớn từ AI, không bận tâm đến lãi suất mình phải trả.”

Bà Priya Misra, Giám đốc danh mục đầu tư tại J.P. Morgan Asset Management, nhận định: “Cuộc chiến tranh giành vốn toàn cầu đang đẩy tỷ lệ chiết khấu cổ phiếu lên cao — từ các chính phủ vay nợ cho quốc phòng, an ninh năng lượng, dự án xã hội, cho tới nhu cầu vốn khổng lồ của toàn bộ hệ sinh thái AI.”

Ông Florian Ielpo của Lombard Odier cho rằng con số then chốt giữ vững thị trường cổ phiếu không phải là hoạt động mua lại quy mô 4 tỷ đô của Bộ Tài chính, mà là “dự phóng lợi nhuận vượt ngoài mong đợi 20% vào năm 2026”. Điều này phần nào giải thích lý do thị trường chứng khoán nhìn chung khá thờ ơ với động thái của Yellen và việc thị trường trái phiếu đảo chiều chịu áp lực trở lại.

Dù thị trường cổ phiếu vẫn duy trì sức chống chịu, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tiến sát mốc 5% đang trở thành áp lực cạnh tranh khó có thể bỏ qua đối với những cổ phiếu định giá cao.

Chuyên gia Michael Hartnett của BofA xem mức lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm ở 5% là ngưỡng ranh giới quan trọng, nhận định nếu không thể phá vỡ ngưỡng này, áp lực đối với USD và lĩnh vực đòn bẩy cao — bao gồm doanh nghiệp siêu lớn về sức mạnh tính toán AI và tín dụng tư nhân — sẽ càng tăng lên.

Hôm thứ Sáu, Ray Dalio – nhà sáng lập Bridgewater Fund cảnh báo thị trường về những rủi ro nghiêm trọng hơn, khuyến nghị nhà đầu tư nên hạ tỷ trọng trái phiếu và nắm giữ vàng cùng một phần bitcoin để phòng ngừa nguy cơ khủng hoảng nợ Mỹ tiềm tàng.

Misra cũng nhấn mạnh tốc độ thị trường hấp thụ tác động từ chính sách đang ngày càng tăng nhanh: “Thị trường đang bỏ qua biến động chính sách nhanh hơn nhiều, bởi ở nhiệm kỳ này tồn tại kỳ vọng nhất định về một ‘lá chắn bảo vệ cổ phiếu’ — mỗi lần tài sản rủi ro hoặc thị trường trái phiếu biến động, chúng ta lại nhiều lần thấy Trump hoặc Bộ Tài chính can thiệp.”

Lợi thế của giao dịch phá giá so với trái phiếu nằm ở câu chuyện đầu tư hấp dẫn hơn. Tuy nhiên khả năng duy trì của chiến lược này vẫn là vấn đề gây chia rẽ thị trường.

Chủ tịch Spectra Markets Brent Donnelly ban đầu đã coi thông báo của Yellen là tín hiệu mua bitcoin, bán khống USD so với franc Thụy Sỹ. Nhưng quy mô mua lại này so với toàn thị trường trái phiếu vẫn quá nhỏ, khiến ông quay lại đặt hoài nghi.

“Theo tôi, khả năng cao mức biến động mạnh mẽ hiện tại của USD, vàng và bitcoin sẽ giảm nhiệt đáng kể từ đây, động thái của Yellen củng cố các chủ đề cơ cấu nhưng đây đều không phải là điều mới, cũng không có chất xúc tác rõ ràng trước mắt để thúc đẩy làn sóng tăng tiếp theo của giao dịch phá giá.”

Trên khía cạnh thể chế sâu xa hơn, sự căng thẳng giữa Bộ Tài chính và Cục Dự trữ Liên bang cũng rất đáng lưu ý. Bộ Tài chính có thể điều chỉnh khối lượng và kỳ hạn phát hành trái phiếu, nhưng không thể tự tạo ra tiền — đó là quyền của Fed.

Tuy nhiên, Chủ tịch Fed Jerome Powell lại nhấn mạnh cần giảm sự can thiệp của Ngân hàng Trung ương vào thị trường, khiến Washington vừa muốn giảm chi phí vay nợ, vừa đối mặt với hiện thực là tăng trưởng kinh tế bền vững, lạm phát kéo dài và chi tiêu vốn lớn cùng nhau đẩy lãi suất ngày một tăng cao.

Diễn biến thị trường trong tuần tới có thể sẽ là bài kiểm tra sâu sắc hơn cho sự căng thẳng này: Kết quả tài chính của Nvidia sẽ cho thấy liệu lợi nhuận của doanh nghiệp AI còn tiếp tục nâng đỡ thị trường cổ phiếu hay không; đồng thời ở hội nghị Jackson Hole, nhà đầu tư sẽ dõi theo Fed có đồng thuận với Washington trong việc duy trì điều kiện tài chính nới lỏng hay không.