Thần đồng AI thất bại ở phố Wall: Quỹ của cựu nghiên cứu viên OpenAI được cho là bị vỡ nợ, Citadel tiếp quản tài sản cổ phiếu trị giá 16 tỷ USD

Leopold Aschenbrenner, cựu nhà nghiên cứu tại OpenAI, người từng được Thung lũng Silicon mệnh danh là "Nhà tiên tri AI" nhờ bài viết dài 165 trang mang tên "Situational Awareness" xuất bản năm 2024, hiện có thể đang phải đối mặt với thất bại thảm hại nhất trong sự nghiệp của mình.

Theo tin tức từ CNBC vào thứ Năm, ngày 30 theo giờ miền Đông nước Mỹ, trích dẫn nguồn tin thân cận, do đã sử dụng đòn bẩy lớn để đặt cược vào chuỗi ngành công nghiệp AI, quỹ hedge fund chủ đề AI mang tên Situational Awareness do Aschenbrenner sáng lập đã phải chịu khoản lỗ khổng lồ trong đợt sụt giảm mạnh cổ phiếu AI lần này, và vì áp lực ký quỹ đã buộc phải bán tháo khối lượng lớn tài sản.

Trước đó, nhờ chiến lược đầu tư AI táo bạo, Aschenbrenner từng nổi tiếng trên Phố Wall, với tài sản quản lý có thời điểm vượt hơn 20 tỷ USD trong năm nay. Thông tin trên đồng nghĩa, nhà quản lý quỹ ngôi sao này chỉ trong vài ngày đã rơi từ vị thế "huyền thoại đầu tư AI" xuống vực thẳm.

Cũng trong ngày thứ Năm, tờ Financial Times (FT) của Anh đã đề cập đến việc Situational Awareness chịu thiệt hại nặng nề trong đợt giảm mạnh gần đây của nhóm cổ phiếu AI, và tiết lộ quỹ này buộc phải bán đi khoảng 16 tỷ USD tài sản cổ phiếu niêm yết công khai, cuối cùng được Citadel của Ken Griffin tiếp quản. Thương vụ này được hoàn thành trong vòng 24 giờ, được xem là một trong những đợt chuyển giao tài sản cổ phiếu khẩn cấp lớn nhất Phố Wall trong những năm gần đây.

Việc Situational Awareness bị "xổ quỹ" không chỉ trở thành một trong những sự kiện rủi ro biểu tượng nhất kể từ khi thị trường AI bùng nổ, mà còn cho thấy tính dễ bị tổn thương lớn khi giao dịch AI trở nên quá đông và đòn bẩy tài chính quá tập trung. Chỉ vài tuần trước, quỹ này còn được coi là chỉ báo quan trọng nhất của Phố Wall trong việc đặt cược vào hạ tầng AI, nhưng nay lại trở thành nạn nhân tiêu biểu nhất trong làn sóng điều chỉnh bong bóng AI.

Một "thương vụ cứu hỏa" Phố Wall hoàn tất chỉ trong 24 giờ

FT trích dẫn nguồn tin cho biết, sau khi chịu khoản lỗ lớn, Situational Awareness vào thứ Tư đã cấp tốc đàm phán với nhiều tổ chức lớn, hy vọng bán bớt tài sản hoặc kêu gọi thêm vốn mới.

Cuối cùng, Citadel đã hoàn tất giao dịch chỉ trong chưa đầy 24 giờ, mua lại phần lớn danh mục cổ phiếu niêm yết của quỹ này.

Bài báo cho biết, đợt bán ra lần này liên quan đến khoảng 16 tỷ USD tài sản cổ phiếu niêm yết, là một trong những vụ bán tài sản khẩn cấp lớn nhất Phố Wall những năm gần đây.

Nguồn tin tiết lộ, trong quá trình giao dịch này, nhiều quỹ đa chiến lược lớn như Millennium cũng tham gia đấu giá, còn Goldman Sachs và JPMorgan đóng vai trò điều phối việc bán tài sản.

Tuy nhiên, việc bán tài sản này không đồng nghĩa với việc Situational Awareness giải thể hoàn toàn.

FT cho hay, quỹ vẫn tiếp tục hoạt động, giữ lại khối lượng lớn tài sản tư nhân, trong đó có khoảng 5 tỷ USD cổ phần Anthropic, đồng thời vẫn giữ một phần vị thế trên thị trường công khai.

Quỹ ngôi sao lớn nhất của bull run AI, tại sao bất ngờ bị "xổ quỹ"?

Situational Awareness được thành lập chưa lâu, nhưng là một trong những quỹ mới phát triển nhanh nhất trên Phố Wall hai năm vừa qua.

Nhà sáng lập quỹ, Leopold Aschenbrenner, từng là nhà nghiên cứu tại OpenAI, đã nổi tiếng nhanh chóng vào năm 2024 nhờ bài viết dài "Situational Awareness". Bài viết này dự đoán AGI sẽ xuất hiện trong vài năm tới và kích hoạt cuộc chạy đua AI toàn cầu, vì vậy, Aschenbrenner được nhiều nhà đầu tư công nghệ coi là một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng nhất thời đại AI.

Rời OpenAI, ông nhanh chóng thành lập quỹ cùng tên, chuyển hóa trực tiếp nhận định về chuỗi ngành AI của mình thành chiến lược đầu tư.

Với chiến lược tập trung mạnh vào hạ tầng AI và sử dụng đòn bẩy lớn, quỹ thu về lợi nhuận ấn tượng.

FT cho biết, đến nửa đầu năm nay, lợi suất của quỹ đạt 439%, tài sản quản lý tăng nhanh lên khoảng 20 tỷ USD; trước đó truyền thông cũng từng đưa tin, lợi nhuận ròng cộng dồn từ ngày thành lập vượt 1000%, thu hút các tổ chức như Jane Street rót vốn.

Nhưng đằng sau lợi nhuận cao là sự tập trung cực lớn và đòn bẩy rất cao.

Khi cổ phiếu chủ đề AI toàn cầu giảm mạnh gần đây, những mã trọng tâm của quỹ thuộc nhóm hạ tầng AI nhanh chóng lao dốc, đòn bẩy tài chính khuếch đại khoản lỗ, dẫn đến yêu cầu bổ sung ký quỹ (Margin Call).

Các hãng tin như CNBC cho biết, cuối cùng Situational Awareness buộc phải bán ra lượng lớn vị thế để đáp ứng yêu cầu tài trợ.

Giao dịch AI bước vào "thời khắc giảm đòn bẩy"

Sự kiện lần này cũng cho thấy mức độ "quá tải" trong giao dịch AI đã chạm ngưỡng nguy hiểm.

Trong một năm qua, hạ tầng AI gần như là hướng dòng tiền toàn cầu đổ vào mạnh mẽ nhất, từ GPU, bộ nhớ HBM, trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện lực, đến điện toán đám mây và phần mềm AI, tất cả đều được đẩy giá liên tục.

Situational Awareness chính là đại diện cực đoan nhất của xu thế này.

Quỹ từng đầu tư lớn vào chip AI, năng lực tính toán, điện lực và chuỗi ngành trung tâm dữ liệu, đồng thời dùng đòn bẩy lớn để khuếch trương, nên khi ngành AI điều chỉnh sâu, đây cũng là tổ chức dễ lâm vào khủng hoảng thanh khoản nhất.

Lưu ý, dù danh mục cổ phiếu niêm yết đã bị bán tháo quy mô lớn, quỹ vẫn còn giữ tài sản tư nhân giá trị nhất, trong đó quan trọng là cổ phần Anthropic.

FT đưa tin, quỹ sẽ tiếp tục hoạt động và quản lý các tài sản tư nhân này, đồng nghĩa với việc Aschenbrenner chưa hoàn toàn rút khỏi đầu tư AI, mà chỉ bị buộc phải cắt giảm đòn bẩy lên quy mô lớn.

Đối với thị trường, sự chuyển giao tài sản do một quỹ ngôi sao AI bị "vỡ trận" gây ra cũng trở thành hình ảnh biểu tượng nhất của đợt điều chỉnh nhóm cổ phiếu AI lần này: khi cả những tổ chức đầu tư AI kiên định nhất, mạnh bạo nhất cũng bị buộc phải đóng vị thế, thì đồng nghĩa với việc giao dịch AI dựa vào đòn bẩy giờ đã bước vào giai đoạn giảm đòn bẩy khốc liệt, còn những tổ chức lớn mạnh về vốn như Citadel lại thêm một lần nữa đóng vai trò là nhà cung cấp thanh khoản cuối cùng cho thị trường.