Braziliya eng ko‘p 10.8 milliard dollar miqdoridagi moliyaviy tartibga solish rejasini taqdim etdi, soliq imtiyozlarini qisqartirish va xarajatlarni qisishni rejalashtirmoqda

Braziliya hukumati bir qator moliyaviy tartibga solish choralarini taklif qildi, bu choralarning kelgusi yilda jamoat moliyasini 60 milliard realgacha (taxminan 10,8 milliard AQSh dollari) yaxshilashi kutilmoqda, bu orqali mamlakatning qarz barqarorligiga doir bozor xavotiriga javob beriladi.

Reutersga ko‘ra, Braziliya rejalashtirish vaziri Bruno Moretti chorshanba kuni parlamentda bo‘lib o‘tgan eshituvda ushbu reja soliqlardan ozod qilishlarni qisqartirish, soliq chegirmalaridan foydalanishni cheklash va davlat sektoridagi ish haqini nazorat qilish kabi bir qator tadbirlarni o‘z ichiga olishini, zarurat tug‘ilganda esa davlatga ko‘proq xarajatlarni muzlatish vakolatini olishga harakat qilinayotganini ta’kidladi.

Moretti aytishicha, hukumat "mutlaq ishonch" bilan kelasi yili YAIMning 0,1% miqdoridagi real asosiy ortiqcha mablag‘ga erishishiga amin.

Bu xabar e’lon qilingan paytda bozorlarda Braziliyaning moliyaviy istiqboliga doir xavotirlar saqlanib qolmoqda. Prezident Luiz Inácio Lula da Silva 25-oktyabrda qayta saylanganidan beri Braziliya reali doimiy ravishda qadrsizlandi, uzoq muddatli foiz stavkalari oshdi va fond bozori bosim ostida qoldi.

Biroq, ushbu reja Lula yetakchiligidagi Mehnat partiyasi ichida allaqachon jiddiy qarshilikka duch kelgan va qonunlashtirish istiqboli noaniq bo‘lib qolmoqda.

Moretti ma’lumotiga ko‘ra, ushbu moliyaviy rejani asosiy jihati amaldagi fiskal ramkadagi 2,5% haqiqiy xarajatlarning o‘sishi chegarasini yanada toraytirib, uni 2% bilan cheklash hisoblanadi.

Zarurat yuzaga kelsa, hukumat mexanizimni ishga tushirishi mumkin, bunda kompaniyalarga soliq chegirmalari orqali to‘lanadigan soliqlarni qoplash cheklanishi va bu orqali byudjetda qariyb 50 milliard real miqdorida moliyaviy zaxira yaratiladi; undan tashqari, aniq xarajatlarga limit belgilash orqali umumiy fiskal ta’sir 60 milliard realga yetkaziladi.

Rejada, shuningdek, har xil soliqlardan beriladigan imtiyozlarning to‘liq qisqartirilishi hamda kutilmagan neft daromadining sof muntazam daromad hisobidan chiqarib tashlanishi nazarda tutilgan.

Moretti izoh berishicha, Braziliya moliyaviy qoidalariga ko‘ra, eng kam tibbiy xarajatlar sof muntazam daromadga bog‘langan. Bu o‘zgartirish majburiy tibbiy xarajatlarning ortishini samarali cheklaydi. Bundan tashqari, rejada davlat xizmatchilari ish haqining haddan tashqari oshishini cheklash chorasi ham ko‘zda tutilgan.

Moretti ta’kidladi, yuqoridagi choralar hukumatga xarajatlarni nazorat qilish, soliq imtiyozlarini ko‘rib chiqish singari ko‘proq vositalarni taqdim etish uchun ishlab chiqilgan, aholi huquqlari yoki ijtimoiy farovonlikni qisqartirish uchun emas. Barqaror jamoat moliyasi, aksincha, ijtimoiy farovonlikning barqarorlik bilan ta’minlanishining kafolatidir.

Moretti aytishicha, rejaning birinchi maqsadi hukumatga kelasi yilda YAIMning 0,5% miqdoridagi asosiy fiskal ortiqcha rasmiy maqsadiga erishishni ta’minlash, shu bilan birga, Lula saylovoldi va’dalaridan biri sifatida jamiyatga bag‘ishlangan chiqimlarga, jumladan "Bolsa Família" naqd yordam dasturini kengaytirishga imkon yaratishdir.

Braziliyada amaldagi fiskal ramkaga ko‘ra, hukumat 2027-yilgacha 65 milliard real miqdoridagi ayrim xarajatlarni maqsad hisobi doirasidan chiqarib tashlashi mumkin va o‘zi belgilangan maqsad YAIMning 0,25 foizi miqdorida yuqoriga yoki pastga og‘ish imkoniyatini nazarda tutadi.

Joriy yil avgust oyida hukumat parlamentga 2027-yilgi byudjet loyihasini topshirgan, unda 0,1% real asosiy ortiqcha mablag‘ prognozi kiritilgan va ayni paytda bu loyiha hali ham parlament tasdig‘ini kutmoqda.

Plandan qat’i nazar, rejani Mehnat partiyasining tajribali a’zosi Jaques Wagner rasmiy ravishda senatga taqdim etdi, lekin shu kunning o‘zidayoq partiya ichida qarshilik paydo bo‘ldi.

Mehnat partiyasi deputati Lindbergh Farias ochiq ogohlantirdi, agar ushbu reja keng muhokamasiz majburan qabul qilinsa, koalitsiya ichida ziddiyat paydo bo‘lishi mumkin.

"Bu faqat oddiy jarayon emas", — dedi Farias, — "Bu yerda odamlar Lula hukumatining muvaffaqiyatli bo‘lishini chin dildan istaydi".

Bu bayonot Lula hukumati moliyaviy islohotlarni amalga oshirishda duch kelayotgan ichki ziddiyatlarni yaqqol ko‘rsatmoqda — hukumat xarajatlarni cheklash va qarzni barqarorlashtirish bo‘yicha bozorga ishora bermoqchi, shu bilan birga chap qanot koalitsiyasi ichidagi ijtimoiy siyosatga sodiqlik bo‘yicha siyosiy konsensusni saqlab qolishi ham zarur. Rejaning parlamentdan qanchalik oson o‘tishi esa hali ham noaniq.