96,5 milliard dollarlik aralashuv valyuta bozoriga tashlandi! AQSH va Yaponiya kuchlarini birlashtirdi, ammo faqat yenani qisqa muddatli tiklanishiga erishildi, yenani himoya qilish urushi endi uzoq davom etadigan kurashga aylanyapti.

Uzbek Finanslar Ilmiy-texnika Agentligi ilib olib, Yaponiya hukumati rekord darajadagi 15,4 trillion yen (taxminan 96,5 milliard AQSh dollari) mablag‘ini safarbar qilgan holda Amerika Qo‘shma Shtatlari bilan hamkorlikda valyuta bozoriga aralashdi, bu vaqtida dollar/yen kursini taxminan 163 darajasidan 155,20 gacha keskin pasaytirdi, biroq kurs keyinchalik yana 159,50 atrofida ko‘tarildi. Bu esa, yen kursi qariyb yarim qismda mustahkamlanganining bir qismini yana yo‘qotganini anglatadi. AQSh va Yaponiya hamkorligidagi aralashuv deyarli “katta mablag‘lar evaziga qisqa muddatli nafas olish”ga aylandi, biroq u hali to‘liq natija bermagan.

Joriy yil boshidan beri yennning uzluksiz qadrsizlanishining asosiy sababi spekulyativ kuchlarning o‘zi emas, balki Yaponiya Markaziy Bankining foizlarni asta-sekin oshirayotgani va Amerika hamda Yaponiyadagi obligatsiyalarning daromadlilik farqining uzoq muddat saqlanishi tufayli investorlarni global bozorga past foizli yen evaziga sarmoya kiritishga undashidir. Shu bilan birga, Yaponiya Yaqin Sharq energiyasiga juda bog‘liq bo‘lib, Eron urushi Yaqin Sharq energiya savdo sharoitlarini yanada og‘irlashtirdi va yen qiymatining pasayish bosimini kuchaytirdi.

Moliyaviy vazirlik ma'lumotlariga ko‘ra, Tokio valyuta kursining keskin o‘zgarishiga sababchi bo‘la olsa-da, faqatgina ochiq valyuta aralashuvi yordamida foizlar farqi bilan belgilanadigan o‘rta muddatli tendensiyani o‘zgartira olmaydi. AQSh Yaponiya Markaziy Bankiga Federal Reserve tomonidan pandemiya davrida joriy etilgan likvidlik qo‘llab-quvvatlash vositalari orqali dollar jalb etish imkonini berdi, shuning uchun AQSh davlat obligatsiyalarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotishga hojat qolmadi. Bu esa Yaponiyaning doimiy aralashish quvvatini oshirdi hamda AQSh uzoq muddatli davlat obligatsiyalari daromadiniga bosimni kamaytirdi; biroq yen haqiqatan ham qadrsizlanish trayektoriyasidan chiqib keta oladimi-yo‘qmi, yakunda Yaponiya Markaziy Banki foizlarni tezroq oshirishi, energiya importi tannarxining pasayishi va bozorda AQSh-Yaponiya foizlari farqini qisqartirishga ishonchli kutish paydo bo‘lishiga bog‘liq bo‘ladi.

Yaponiya o‘tgan oyda rekord darajadagi 96,5 milliard AQSh dollari sarflab yenni qo‘llab-quvvatladi

Yaponiya moliyaviy vazirligi juma kuni e’lon qilgan statistika ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan oydan beri Yaponiya hukumati valyuta bozorini qo‘llab-quvvatlash uchun rekord darajadagi 15,4 trillion yen (taxminan 96,5 milliard AQSh dollari) mablag‘ safarbar qilgan.

Ushbu aralashuvning hajmi Tokioning yenni so‘nggi qirq yilning eng past ko‘rsatkichlaridan olib chiqish borasidagi qat’iyatini ko‘rsatadi. Yennning qadrsizlanishi Yaponiyaning yirik eksport kompaniyalari foydalariga hamda energiya bilan birga boshqa import xarajatlariga bosim ko‘rsatmoqda.

Yaponiyaning deyarli barcha energiya ta’minoti importga bog‘liq, ularning 95 foizi Yaqin Sharqdan keladi, bu esa Eron urushi sabab energiya yetkazib berishdagi uzilish tahdidlariga ko‘proq moyil qiladi.

Biroq Yaponiya Markaziy Bankining foiz siyosatini nisbatan sekin qattiqlashtirayotgani tufayli mamlakatdagi foiz stavkalari AQSh va boshqa bozorlarga nisbatan past bo‘lib qolmoqda, bu esa investorlarni yanada past narxda yen olib, global savdoni moliyalashtirishda foydalanishlariga sabab bo‘lmoqda.

Yaponiya Markaziy Banki iyul oyidagi so‘nggi yig‘ilishida foiz stavkalarini o‘zgartirmadi, biroq siyosat ishlab chiquvchilar foiz siyosatini tezlashtirishga tayyor ekanliklari to‘g‘risida ishora qilishdi; hozir bozor Yaponiya Markaziy Banki sentyabr oyidagi navbatdagi yig‘ilishda foizlarni oshirish ehtimolini 65% deb baholamoqda.

Ma’lumotlar AQSh-Yaponiya nodir hamkorlikdagi aralashuvini ochib berdi

Juma kuni Yaponiya moliyaviy vazirligi e’lon qilgan ma’lumotlar 30-iyuldan 26-avgustgacha bo‘lgan umumiy summani qamrab oladi. Aniq kunlik ma’lumotlar faqat choraklik hisobot e’lon qilinganda chiqadi, bu noyabr boshiga to‘g‘ri keladi.

30 va 31 iyul kunlari, yen bir dollar uchun 164 yen darajasiga – so‘nggi qirq yildagi minimumga yetganida, Yaponiya Markaziy Banki bozorga chiqib yen sotib oldi, shu jumladan AQSh bilan hamkorlikda nafis aralashuv o‘tkazildi. O‘sha paytda Janubiy Koreya hukumat rasmiylari ham o‘z Markaziy Banki orqali koreys vonini sotib olish bo‘yicha aralashuvni Yaponiyaniki bilan muvofiqlashtirib amalga oshirganini va shu tarzda aralashuvning ta’sirini oshirganini bildirgan edi.

Yaponiya Markaziy Banki shu oy boshida chiqargan rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, 30-iyul kunidagi aralashuv miqdori 9,6 trillion yen bo‘lgan bo‘lishi mumkin, bu esa shu yil 30-aprelda qayd etilgan 6,3 trillion yenlik bir kunda aralashuv rekordidan ancha ortiqdir.

Yen dastlab bir dollar uchun taxminan 163 yendan tezda mustahkamlanib, 3-avgustda 155,20 yengacha ko‘tarilgan, so‘ng 159,50 atrofida barqarorlashgan va 10-avgustdan beri shunda qolmoqda.

Bozorga Tokio hali ham katta miqdordagi aralashuv qila olishini isbotlash maqsadida, Vashington rasmiylari pandemiya davrida Federal Reserve tomonidan asosiy markaziy banklar uchun joriy etilgan likvidlik qo‘llab-quvvatlash vositasidan Tokioni foydalanishga haqli ekanligini ta’kidladi.

Ushbu Federal Reserve vositasi 2020 yilda boshlangan bo‘lib, pandemiya davrida bozorlardagi barqarorlikni ta’minlash, Yaponiyaga esa AQSh davlat obligatsiyalarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotmasdan dollar likvidligini jalb qilish imkonini berdi.

AQSh moliya vaziri Skott Besent bu oy avvalida, Vashington “yennni barqarorlashtirish istagidagi Tokioni har qanday narxda qo‘llab-quvvatlashini” qayd etdi. U yenning jiddiy qiymatidan past baholanishi boshqa iqtisodiy muammolarni yoki boshqa suveren valyutalarda raqobatbardosh pasayish yoki global davlat obligatsiyalari daromadining ko‘tarilishiga olib kelishi mumkinligini ham ta’kidladi.