Hormuz bo‘g‘ozi inqirozi global logistika zanjirini o‘zgartirmoqda, dunyo logistika tizimi katta qayta tashkilotga yuz tutmoqda

Yaqin Sharqdagi vaziyat sababli Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashishning to‘xtatilishi global logistika sohasiga ham jiddiy zarba berdi. Hozirgi vaziyat bir oydan ortiq davom etmoqda, logistika sohasi esa dastlabki “ish faoliyatini to‘xtatib, xavfsizlikka intilish”dan asta-sekin “yo‘nalishni o‘zgartirish va taqsimlash” hamda “qayta narxlash”ga o‘tmoqda. Yo‘nalishlar va tashish usullari muntazam o‘zgarib borar ekan, bu zarba dunyo logistika zanjiridagi xavf va foyda taqsimotini qaytadan shakllantirmoqda. Hormuz bo‘g‘ozidagi inqiroz chuqurlashgani sari Yaqin Sharqdan neft eksport qilishda qiyinchilik vujudga keldi — Osiyo va Yevropa xaridorlari ko‘proq AQSh, G‘arbiy Afrika kabi hududlardan muqobil manbalarni izlashga majbur bo‘ldi. Mutaxassislar shunday deydi: “Yuk tashishda, aslida mavjud yuk hajmning 30% nefti tashib bo‘lmayapti — import qiluvchi davlatlar favqulodda tarzda boshqa manzildan neft topishga urinishmoqda, ammo kemalarni darrov boshqa yo‘nalishga qayta tashkil etish imkoni yo‘q.” Taqqoslash uchun, havo logistikasining vaziyati bu inqirozda yanada murakkab: bir tomondan, dengiz tashuvi to‘xtagach, tez yetkazilishi va yuqori qiymatga ega yuklarning bir qismi havo tashuviga o‘tdi va bu bevosita narxlarni oshirdi; ikkinchi tomondan, garchi havo tashuvi narxlari ko‘tarilsa-da, havo logistika kompaniyalari bir vaqtning o‘zida yonilg‘i xarajatlarining keskin ortib borishi va boshqa bir necha bosimlarga duch kelmoqda. Hozirda mintaqaviy mojarolar yakuniga yetganicha yo‘q va logistika zanjiri qayta shakllantirilishi hali ham davom etmoqda. (CCTV Finance)