Bir yil ichida 6 baravar, besh yil ichida 20 baravar – MicroStrategy aksiyalarining keskin o‘sishi ATM moliyalashtirish mexanizmidan ajralmasdir. Ushbu modelda MicroStrategy narxlar cho‘qqisida moslashuvchan tarzda mablag‘ to‘play oladi, keng ko‘lamli emissiya tufayli yuzaga keladigan katta chegirma bilan chiqarilish muammosidan qochadi, shu bilan birga “har kim ishtirok eta oladi”, institutsional investorlarni kamsitmaydi.
$MicroStrategy (MSTR.US)$ 2000-yil internet pufagi davrida tipik qurbonlardan biri bo‘lgan, aksiyalari narxi 300 dollardan 0.42 dollargacha qulagan. 2020-yilda kompaniya asoschisi taqdirini o‘zgartiruvchi qaror qabul qildi: kompaniyani kriptovalyuta investitsiya platformasiga aylantirish – barcha pulini bitcoin’ga kiritish va bitcoin’ni “dunyodagi eng qimmat aktiv” deb e’lon qilish.
Bitcoin tiklanishi bilan MicroStrategy yana cho‘qqiga chiqdi va “bitcoin soya aktsiyasi”ga aylandi. Joriy yilda MicroStrategy bozor qiymati deyarli 70 milliard dollargacha ko‘tarildi, aksiyalar narxi bir yil ichida 6 baravar, so‘nggi besh yilda esa qariyb 20 baravar oshdi. Hozirgi aksiyalar narxi 328 dollarni tashkil qilmoqda.
MicroStrategy doimiy ravishda aksiyalar va obligatsiyalar orqali katta hajmda bitcoin sotib olmoqda hamda bitcoin qadri oshishi orqali “boylikka erishmoqda”, bu esa kompaniya aksiyalari narxining keskin ko‘tarilishining asosiy sababi hisoblanadi. MicroStrategy boylik haqidagi afsonaning ortida esa o‘ziga xos aksiyalar moliyalashtirish usuli – ATM (At-the-market offerings) yotadi.
ATM – bu bozor narxida chiqarish/emissiya qilish degani bo‘lib, u bozor narxida, bosqichma-bosqich yangi chiqarilgan aksiyalar yoki kompaniya egaligida bo‘lgan aksiyalarni belgilangan brokerlar orqali ikkilamchi bozor savdosiga chiqarishni anglatadi.
Yaqinda MicroStrategy jasur reja qabul qilib, “bitcoin sotib olish to‘lqini” uchun qo‘shimcha mablag‘ yig‘ishni maqsad qildi. Ushbu reja “21/21 reja” deb nomlanadi – ya’ni, kelgusi uch yil ichida 21 milliard dollar aksiyalar va 21 milliard dollar obligatsiya orqali jami 42 milliard dollar yig‘ish. Hozirgi narxlar bo‘yicha bu kompaniya taxminan 600 000 bitcoin sotib olishini anglatadi, bu esa bitcoin umumiy taklifi 3%iga teng.
Ushbu rejadagi 21 milliard dollarlik moliyalashtirish aynan ATM aksiyalar moliyalashtirish usuli orqali amalga oshirilmoqda va hozirgacha 3,5 milliard dollardan ortiq mablag‘ yig‘ildi. Xo‘sh, ATM mexanizmining qanday xususiyatlari bor va u MicroStrategy’ni yangi cho‘qqilarga olib chiqa oladimi?
Aksiyalar narxining o‘sishi ortidagi ATM mexanizmi
MicroStrategy AQShda birjada ro‘yxatga olingan kompaniyalar orasida eng ko‘p bitcoin saqlovchi kompaniya bo‘lib, uning aksiyalar narxi bitcoin bilan chuqur bog‘langan. Avvaliga naqd pul yordamida sotib olgan bo‘lsa, keyinchalik ATM kabi moliyalashtirish usullari orqali mablag‘ yig‘ib, ko‘proq leverage bilan bitcoin sotib olgan va natijada MicroStrategy aksiyalar narxining o‘sishi bitcoin’nikidan ham kuchliroq bo‘lgan.
MicroStrategy “bozor narxida chiqarish (ATM)” usulida banklarni jalb qilgan holda aksiyalar sotadi, bu esa kompaniyaga qo‘shimcha tartibga soluvchi hujjatlar topshirmasdan aksiyalarni sotish imkonini beradi. Ushbu model barcha investorlar uchun bir xil imkoniyat yaratadi, institutsional investorlarni kamsitmaydi va kriptovalyutalarning markazsizlashtirish ruhiga mos keladi.
ATM modeli ham moslashuvchan moliyalashtirish imkonini beradi, an’anaviy moliyalashtirishda yuzaga keladigan katta chegirma bilan chiqarishdan qochadi, ayniqsa MicroStrategy kabi yuqori volatillikdagi aksiyalar uchun juda mos. Shu bilan birga, MicroStrategy’ning yuqori savdo hajmi keng ko‘lamli aksiyalar sotuvini imkonli qiladi, kompaniya aksiyalarining bozor kapitalizatsiyasi uning bitcoin zaxirasiga nisbatan 2,8 baravar yuqori, bu esa moliyalashtirishda arbitraj imkoniyatini yaratadi.
MicroStrategy ATM mexanizmi orqali mablag‘ yig‘ib, aksiyalar va bitcoin bozorlaridagi yuqori volatillikdan foydalanib, bitcoin zaxirasini maksimal darajaga chiqaradi va kompaniya aksiyalari narxining yuqori bahosini saqlab qoladi. Biroq, bu strategiyaning muvaffaqiyati bitcoin narxining doimiy o‘sishiga bog‘liq va bozor tebranishlari keltirib chiqaradigan potensial xavflarni ham inkor etib bo‘lmaydi.
Birlashgan Qirollikdagi Financial Times ATM aksiyalar moliyalashtirish mexanizmining xususiyatlarini tahlil qildi:
-
ATM aksiyalar chiqarish/emissiyasining moslashuvchanligi
ATM aksiyalar chiqarish kompaniyaga yangi aksiyalarni bozorga bosqichma-bosqich chiqarish imkonini beradi, an’anaviy tarzda bir yo‘la katta miqdorda chiqarish o‘rniga. Ushbu moslashuvchanlik, ayniqsa, MicroStrategy kabi narxlar juda o‘zgaruvchan kompaniyalar uchun qulay, chunki u narxlar cho‘qqisida moslashuvchan moliyalashtirish imkonini beradi va keng ko‘lamli emissiya natijasida katta chegirma bilan chiqarilish muammosidan qochadi.
-
Kriptovalyuta markazsizlashtirish ruhiga mos
“Har kim ishtirok eta oladi”, ATM emissiyasi har bir investor uchun aksiyalar sotib olishda teng imkoniyat yaratadi, institutsional investorlarni kamsitmaydi. Vositachilar aralashuvini minimallashtiruvchi ushbu model kriptovalyutalar ilgari suradigan markazsizlashtirish g‘oyasiga mos keladi. Bundan tashqari, ATM’dan foydalanish, boshqaruvga fond menejerlari bilan uchrashish yoki mablag‘ yig‘ish bo‘yicha roadshowlarda qatnashish uchun vaqt va energiyani tejaydi.
-
Kapital talab qiladigan sohalar uchun mos
ATM modeli kapital talab qiluvchi sohalarda, masalan, ko‘chmas mulk investitsiya fondlari, hayotiy fanlar va energetika sohalarida keng tarqalgan. MicroStrategy ATM orqali moliyalashtirishdan foydalanib, ushbu vositaning ko‘p funksiyaliligini namoyon qildi.
-
Yuqori likvidlilik ATM operatsiyalarini qo‘llab-quvvatlaydi
MicroStrategy aksiyalari yuqori likvidlikka ega, bu esa kompaniyaga ATM usulida katta hajmdagi aksiyalarni aksiyalar narxiga katta bosim bermasdan sotish imkonini beradi. Kompaniya bozor holatiga qarab aksiyalarni bosqichma-bosqich sotishi yoki fond menejerlari taklif berganda katta miqdorda aksiyalar sotishi mumkin, lekin boshqaruv to‘liq qaror qabul qilish huquqiga ega.
-
ATM arbitraj imkoniyatini taqdim etadi
Yuqori leveragega ega balans natijasida, MicroStrategy aksiyalari bozor kapitalizatsiyasi uning bitcoin zaxirasiga nisbatan 2,8 baravar yuqori baholangan. ATM orqali aksiyalar sotishdan olingan mablag‘ ko‘proq bitcoin sotib olish uchun ishlatilishi mumkin. Bu shuni anglatadiki, ko‘proq aksiyalar chiqarish har bir aksiyaga to‘g‘ri keladigan bitcoin miqdorini oshiradi va natijada arbitraj effekti yuzaga keladi.
-
Bitcoin narxi tushganda risklar yuzaga chiqadi
Hozirgi ATM operatsiyalari bitcoin o‘sishi hisobiga foyda bermoqda, lekin maqolada ikki asosiy potensial xavf tilga olingan: birinchisi – agar bitcoin narxi tushsa, aksiyalarning sof aktiv (bitcoin) qiymatiga nisbatan premiumi qisqarishi yoki hatto chegirmaga aylanishi mumkin; ikkinchisi – doimiy aksiyalar emissiyasi premiumni asta-sekin yemirib, aksiyalar narxi bitcoinning haqiqiy qiymatigacha tushib ketishi mumkin.
Tahrirchi/Somer
