SpaceX və Tesla-nın əsrin birləşməsi üzrə danışıqları sürətlənib, ən tez dekabrda müqavilə elan edilə bilər

SpaceX və Tesla arasında birləşmə üzrə danışıqlar sürətlənir; bu əməliyyat reallaşarsa, dünyada indiyədək həyata keçirilmiş ən böyük birləşmə və satınalma sövdələşməsi olacaq və qlobal ticarət bazarının sərhədlərini tamamilə yenidən formalaşdıracaq.

Bloomberg-in məlumatına görə, məsələdən xəbərdar olan mənbələr bildirir ki, tərəflər ən tez dekabr ayında bu əməliyyatı elan edə bilərlər. Bu cəsarətli zaman qrafiki Muskun şirkətləri idarə etməsindəki tipik sürətli tempini əks etdirir. Eyni zamanda, elanı 2027-ci ilin əvvəlində təxirə salmaq ehtimalı da müzakirə olunur. Xəbərin yayımlanmasından sonra Tesla-nın səhmləri həmin gün ən yüksək 1,9% artdı, SpaceX-in səhmləri isə eyni dövrdə 0,5% bahalaşdı.

Hər iki şirkətin idarə heyətləri və məsləhətçiləri hazırda birləşmə şərtləri, birləşmədən sonrakı qurumun idarəetmə strukturu kimi əsas məsələləri müzakirə edirlər. Lakin əməliyyat rəsmiləşməmişdən öncə bir neçə maneə qalır: xüsusilə Tesla-nın Çindəki biznesinin necə ayrılması və SpaceX-in ABŞ hökuməti və müdafiə müqavilələri ilə bağlı milli təhlükəsizlik həssaslığı kimi məsələlər.

Danışıqlarda irəliləyiş və əsas vaxt nöqtələri

Bloomberg-in əvvəlki məlumatına əsasən, SpaceX və Tesla gələn ilin ilk yarısında əməliyyatı elan etmək və Trampın prezidentlik müddəti bitməzdən əvvəl birləşməni başa çatdırmağa çalışırdılar.

Musk oktyabr ayında açıqlamışdı ki, hər iki şirkət xüsusi komitə yaradıb və bu komitələr yalnız müstəqil direktorlarından ibarətdir, birləşməyə dair məsələləri qiymətləndirirlər. Hal-hazırda tərəflər arasında əsas müzakirə mövzularından biri, SpaceX-in sövdələşmə çərçivəsində Tesla investorlarına buraxmalı olduğu səhmlərin həcmidir.

Diqqətçəkən məqam odur ki, Tesla illik səhmdar yığıncağını 3 dekabrda keçirəcək; bu tarix ən tez potensial birləşmə elanının dekabrda baş verməsi ilə üst-üstə düşür.

İki şirkət öncədən də işbirliyinə malik olub — onlar hazırda Texasda "Terafab" adlı yarımkeçirici zavodu birlikdə inşa edir, eyni zamanda birgə əməliyyatların ilkin mərhələsini aktiv şəkildə irəli aparırlar.

Tənzimləmə və siyasi risklər əsas maneələr olaraq qalır

Danışıqlar sürətlənsə də, əməliyyat qarşısında ciddi maneələr var. Məlumata görə, mənbələr bildirirlər ki, Tesla-nın Çindəki biznesinin necə ayrılması tərəflərin həll etməli olduğu əsas çətinliklərdən biridir.

JPMorgan analitiki Rajat Gupta ötən ay tədqiqat hesabatında müştərilərə bildirib ki, SpaceX-in ABŞ hökuməti və müdafiə müqavilələri ilə bağlı milli təhlükəsizlik həssaslığı, Tesla-nın Çində böyük miqyaslı və gəlirli istehsalat fəaliyyəti ilə "qarşılıqlı əks mövcud dinamika" təşkil edir və bu səbəbdən əməliyyatın tənzimləyici və səhmdar təsdiqini alması üçün ciddi çətinliklər yaradacaq.

Eyni zamanda, bu birləşmə ABŞ-da aralıq seçkilərdən sonra siyasi ekosistemin mühüm testi olacaq. Demokrat Partiyası son aralıq seçkilərdə yenidən Konqresi nəzarətinə götürdü və artıq Musk-un biznes və siyasi fəaliyyətlərinin araşdırılacağına dair vəd verib; bu da əməliyyatın gedişatına əlavə siyasi qeyri-müəyyənlik gətirir.

Əməliyyat miqyası misli görünməmişdir, süni intellekt strategiyası birləşməyə təkan verir

Bu birləşmə Wall Street-də böyük əks-səda doğuracaq. Birləşmiş qurum elektrik avtomobillər, enerji saxlama batareyaları, raket və peyk biznesləri daxil olmaqla müxtəlif sahələri əhatə edəcək, birgə şirkətin cari bazar dəyərinə əsasən miqyası 3.4 trilyon dolları keçəcək — SpaceX-in bazar dəyəri 1.9 trilyon dolları, Tesla-nın bazar dəyəri isə təxminən 1.5 trilyon dolları ötür.

Bütün bu aktivlərin bir yerdə birləşdirilməsinin əsas məntiqi, tərəflərin ortaq strateji ambisiyasıdır: kosmos, pilotsuz avtomobillər və insana bənzər robotlar daxil olmaqla üç əsas istiqamətdə süni intellektin hərtərəfli inkişafı.

SpaceX-in tam adı Space Exploration Technologies Corp.-dur və mərkəzi Texasda Starbase adlı bazadadır. Bu şirkət bu ilin iyun ayında Nyu-Yorkda tarixi ilk birbaşa səhmdar buraxılışını uğurla başa çatdırdı və nəticədə Musk dünyada sərvəti 1 trilyon dolları keçən ilk milyarder oldu. Son illərdə SpaceX qabaqcıl raket istehsalçısı və buraxılış xidmətləri təminatçısından, Anthropic PBC kimi şirkətlərə süni intellekt infrastrukturu təmin edən əsas təchizatçıya və dünyada ən qabaqcıl kosmos internet xidməti təminatçısına çevrilib.